PARENTYFIKACJA

30 stycznia, 2021

W centrum „Amygdala” zapraszamy na konsultacje do Psychotraumatologa Michała Dolistowskiego, który jest dyplomowanym psychologiem diagnostą- certyfikat Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. Osoby zainteresowane umówieniem wizyty prosimy o kontakt pod numerem: 790-250-587, a także zachęcamy do umówienia wizyty za pomocą TERMINARZA WIZYT

Przedrostek ‘parent’ w słowie parentyfikacja oznacza rodzica. Artykuł ten mówi o tym, czym jest parentyfikacja, i jaki ma wpływ na dzieci. Kiedy u dziecka kształtuje się odpowiedzialność za emocjonalny i fizyczny komfort rodzica, mówimy o parentyfikacji. To sytuacja, w której dochodzi do odwrócenia ról w rodzinie, czyli to dziecko staje się osobą, która troszczy się o dobrostan dorosłego. Parentyfikacja jest formą zaniedbania dziecka, mającą znamiona przemocy emocjonalnej i może mieć poważne konsekwencje dla jego dalszego rozwoju. Jest to sytuacja, w której dziecko poświęca własne potrzeby- uwagi, bezpieczeństwa i uzyskiwania wsparcia w rozwoju- po to, by dostosować się do instrumentalnych lub emocjonalnych potrzeb rodzica i troszczyć się o nie. Obciążenie, które dźwiga w takiej sytuacji dziecko, przekracza jego możliwości radzenia sobie. Na poziomie emocjonalnym dziecko może się czuć jak matka/ojciec własnej matki/ojca, jak ich partner/partnerka, rozjemca, rodzinny psycholog.

W dzieciństwie schemat samopoświęcenia pełni rolę adaptacyjną. Dziecko, które doświadcza zaniedbania materialnego lub emocjonalnego ze strony rodziców, jest starającą się przetrwać ofiarą. Parentyfikacja utrudnia psychiczne oddzielenie od rodzica, które jest warunkiem prawidłowego rozwoju. Może wytworzyć u dziecka schemat uwikłania emocjonalnego.

Szczególnie narażone na parentyfikację jest dziecko:

  • którego rodzice z jakichś powodów nie mogą zająć się nim i/lub jego rodzeństwem
  • którego rodzice mają poważne problemy finansowe
  • którego rodzice są nadmiernie skupieni na pracy
  • którego rodzic jest maltretowany przez drugiego rodzica lub innego krewnego
  • którego rodzic jest samotny, po rozwodzie lub owdowiały

W jakich rolach może być obsadzane dziecko?

  • powiernik- np. w czasie konfliktu rodziców
  • zastępczy partner- np. po rozwodzie rodziców lub gdy mąż/żona jest chory i chwilowo niedostępny. Dziecko może oferować fizyczną bliskość rodzicom, wspólne spanie, przytulanie, dotyk (również o charakterze seksualnym)
  • gosposia-dziecko sprząta, gotuje, pierze, robi zakupy
  • opiekunka do dziecka- zajmuje się młodszym rodzeństwem
  • opiekun rodzica
  • sekretarka
  • terapeuta- opiekuje się emocjonalnie rodzicem np. chorym na depresję lub w trakcie kryzysu. Wspiera go, pociesza, gdy jest smutny, rozładowuje negatywne emocje rodzica
  • mediator rodzinny/sędzia
  • kozioł ofiarny- przyjmuje ciosy, wyzwiska, często jest odbiorcą trudnych emocji jednego z rodziców by chronić drugiego
  • rodzinny bohater- chroni np. matkę przed ciosem pijanego ojca, wzywa pomoc do rodzica np. karetkę

OPIEKUN RODZINY

Mechanizm parentyfikacji opiera się na tym, że dziecko poświęca swoje potrzeby, na rzecz potrzeb swojego rodzica/rodziców. Schemat samopoświęcenia się dziecka tworzy się zwykle, gdy któryś z rodziców jest ciężko chory, cierpi na depresję lub jest uzależniony. Dziecko stara się pomóc cierpiącemu rodzicowi najlepiej jak potrafi, ponieważ jest całkowicie od niego zależne. Może być uległe, podporządkowane, gotowe do poświęceń oraz monitorowania potrzeb rodzica i zaspokojenia ich.

DO CZEGO PROWADZI PARENTYFIKACJA?

Osoby, które w dzieciństwie wzięły na siebie ciężar odpowiedzialności za dobrostan rodziny, cierpią często na depresję, wykazują niskie poczucie własnej wartości, przeżywają wstyd i poczucie winy.

JAK UCHRONIĆ DZIECKO PRZED PARENTYFIKACJĄ?

  1. Nie rób z dziecka swojego powiernika. Twoje dziecko nie może stać się twoim nowym najlepszym przyjacielem lub terapeutą. Ono jest za małe, by zastanawiać się, jak rozwiązać problemy dorosłych. Szukaj dla siebie pomocy wśród swojej rodziny/przyjaciół lub jeśli potrzebujesz pomocy zgłoś się do psychoterapeuty.
  2. Bądź wsparciem dla swojego dziecka.
  3. Unikaj komentarzy wzywających dziecko do dzielności i zaradności. Nie popędzaj dziecka w dorastaniu i nie żądaj od niego wypełniania zadań przewyższających jego kompetencje i zasoby na dany moment rozwoju.