Samobójstwa Dzieci i Młodzieży

29 grudnia, 2020

centrum Amygdala dyplomowanym psychologiem diagnostą oraz psychotraumatologiem -certyfikat Polskiego Towarzystwa Psychologicznego- jest Michał Dolistowski. Osoby zainteresowane umówieniem wizyty prosimy o kontakt pod numerem: 790-250-587, a także zachęcamy do umówienia wizyty za pomocą TERMINARZA WIZYT.

Samobójstwa Dzieci i Młodzieży stanowią trzecią (po wypadkach i nowotworach) przyczynę zgonów wśród młodych ludzi. Wiele samobójstw i prób pozbawienia się życia dokonywanych jest w wieku 15-19 lat. Do samobójstwa może prowadzić depresja intoksykacyjna wywołana przez środki psychoaktywne (alkohol, narkotyki, leki), depresja w przebiegu choroby afektywnej lub reakcja depresyjna spowodowana traumatycznymi wydarzeniami i doświadczeniami lub/i przewlekłym stresem. Czasami samobójstwo jest wynikiem halucynacji u osób chorych na schizofrenię.

CZYNNIKI CHRONIĄCE I CZYNNIKI RYZYKA

Zachowania samobójcze niespowodowane, niespowodowane przez chorobę psychiczną, powstają w wyniku interakcji licznych czynników: indywidualnych, rodzinnych, środowiskowych.

Czynniki chroniące młodzież przed samobójstwem:

  • spójna rodzina (członkowie rodziny okazują sobie zainteresowanie i udzielają sobie wsparcia)
  • umiejętność stawiania czoła trudnościom
  • osiągnięcia szkolne
  • poczucie więzi ze środowiskiem szkolnym
  • dobre relacje z rówieśnikami w szkole
  • brak dostępu do broni palnej, leków
  • umiejętność poszukiwania pomocy i porady u innych
  • umiejętność kontrolowania impulsów
  • umiejętność rozwiązywania problemów i konfliktów
  • integracja ze środowiskiem: liczne okazje do uczestnictwa we wspólnie podejmowanych działaniach, w wydarzeniach szkolnych i kołach zainteresowań
  • poczucie sensu życia, zaufanie do siebie i innych
  • stabilne środowisko
  • dostęp do pomocy psychologiczno-pedagogicznej i medycznej

Czynniki zwiększające ryzyko samobójstw wśród uczniów:

  • nastawienie na osiągnięcia w nauce: wysokie wymagania przy braku wsparcia
  • bezosobowe relacje nauczycieli z uczniami i rodzicami, obojętność lub wrogość, nieznajomość problemów i potrzeb uczniów, chaos i brak dyscypliny lub nadmierna dyscyplina i restrykcje, przemoc rówieśnicza i brak zdecydowanej reakcji na nią ze strony nauczycieli
  • tolerowanie lub niezauważanie używania przez uczniów środków psychoaktywnych
  • brak oferty zajęć rozwijających zainteresowania uczniów
  • brak oferty pomocy psychologiczno-pedagogicznej

ETAPY DROGI DO SAMOBÓJSTWA

Młody człowiek w bardzo trudnej sytuacji doświadcza silnych emocji- jak lęk, gniew, żal, wstyd i upokorzenie, poczucie winy i smutek- które po pewnym czasie doprowadzają do stanu permanentnego przeciążenia emocjonalnego i depresji. Mogą pojawić się myśli rezygnacyjne, rozważania na temat bezsensu życia, wyobrażanie sobie śmierci na skutek nieuleczalnej choroby lub wypadku. Etapy drogi do samobójstwa można podzielić na trzy fazy.

  • Myśli samobójcze- rozważania, że dobrze byłoby nie żyć, fantazjowanie o własnej śmierci (wyobrażanie sobie pogrzebu, reakcji otoczenia, fantazje na temat wpływu własnej śmierci na dalsze losy innych osób
  • Zamiary (tendecncje) samobójcze– podjęcie decyzji i poszukiwanie informacji o skutecznych sposobach odebrania sobie życia: testowanie ich
  • Samobójstwo dokonane

Sygnały zagrożenia:

  • wycofywanie się z kontaktów z rodziną i z przyjaciółmi
  • zainteresowanie lub wręcz zaobsorobowanie śmiercią
  • wyraźne zmiany osobowości i nastroju
  • trudności z koncentracją
  • trudności w szkole: obniżenie wyników w nauce
  • zmiana dotychczasowych zwyczajów dotyczących jedzenia i snu (utrata apetytu lub objadanie się, bezsenność lub nadmierna senność)
  • utrata zainteresowań
  • częste uskarżanie się na fizyczne dolegliwości, przeważnie powiązane z emocjami, jak bóle głowy, bóle żołądka lub uczucie zmęczenia
  • nieustanne znudzenie
  • zaniechanie dbałości o wygląd
  • rozmowy o samobójstwie lub jego planowaniu
  • wzrost impulsywności, zachowania buntownicze lub ucieczkowe wynikające z ogromnego napięcia emocjonalnego
  • alkohol i narkotyki, jako próba “znieczulenia się w cierpieniu” lub forma wołania o pomoc
  • odrzucanie pomocy, poczucie że udzielenie pomocy jest już niemożliwe
  • wypowiadanie komunikatów na temat beznadziejności życia, braku wyjścia, własnej bezwartościowości
  • odrzucanie otrzymywanych pochwał
  • wypowiadanie co jakiś czas komunikatów typu: “Niedługo przestanę być dla ciebie problemem”
  • nagłe przejście z depresji do stanu zadowolenia. Zykle oznacza to, że uczeń po okresie walki wewnętrznej, podjął już decyzję o ucieczce od problemów i zakończeniu swego życia
  • rozdanie kolegom swoich ulubionych przedmiotów, oddawanie domowych zwierzaków w dobre ręce
  • wypowiadanie komunikatów typu: “Jestem niczym”, “Nie warto się mną zajmować”, “Chciałbym umrzeć”, “Zamierzam się zabić”, “Nie powinnam się urodzić”

Myśli i tendencje samobójcze nastolatki często ujawniają w swoich utworach literackich i plastycznych. Myśli o samobójstwie powstają w wyniku oceny swojej sytuacji jako pułapki życiowej, z której nie ma wyjścia. Osoby o obniżonym nastroju mają skłonności do przeprowadzania bilansu życiowego, który przeważnie wypada ujemnie.