Narcystyczne Zaburzenie Osobowości

28 czerwca, 2020

centrum Amygdala dyplomowanym psychologiem diagnostą -certyfikat Polskiego Towarzystwa Psychologicznego- jest Michał Dolistowski. Osoby zainteresowane umówieniem wizyty prosimy o kontakt pod numerem: 535-021-194 lub zachęcamy do umówienia wizyty za pomocą REJESTRACJI ONLINE.

KRYTERIA DIAGNOSTYCZNE DSM-5

Stały wzorzec zachowań i reakcji emocjonalnych związany z poczuciem wyższości (w wyobraźni i zachowaniu), potrzebą bycia podziwianym i brakiem zdolności do współodczuwania, rozpoczynający się u młodych dorosłych, charakteryzujący się co najmniej 5 z poniższych:
1. Wielkościowe przekonania co do swojej wartości (np. wyolbrzymianie swoich osiągnięć i talentów, oczekiwanie bycia traktowanym lepiej niż inni, pomimo braku znaczących osiągnięć).
2. Pochłonięcie wyobrażeniami o sukcesie, władzy, doskonałości, pięknie lub miłości idealnej.
3. Przekonanie o byciu kimś wyjątkowym i niepowtarzalnym, rozumianym wyłącznie przez osoby (lub instytucje) o wysokim statusie społecznym i zdolnym do przebywania wyłącznie w towarzystwie takich osób.
4. Nadmierna potrzeba bycia podziwianym.
5. Poczucie bycia uprzywilejowanym (irracjonalne oczekiwanie bycia szczególnie traktowanym lub zakładanie z góry, że różne oczekiwania zostaną spełnione).
6. Wykorzystywanie innych osób do osiągnięcia swoich celów.
7.Brak zdolności współodczuwania: niechęć do rozpoznawania lub identyfikowania się z uczuciami albo potrzebami innych osób.
8. Częste poczucie zazdrości wobec innych lub przekonanie o tym, że to inni są zazdrośni.
9.Aroganckie, wyniosłe zachowywanie się lub postawa.

OBJAWY KLINICZNE

Pacjenci z narcystycznym zaburzeniem osobowości zwykle zgłaszają się na terapię, ponieważ ktoś z otoczenia stawia im ultimatum, tracą dostęp do cennych zasobów albo stoją w obliczu utraty (domniemanego lub rzeczywistego) statusu w pracy lub sankcji dyscyplinarnych spowodowanych nieodpowiedzialnym, krzywdzącym, agresywnym zachowaniem bądź nadużyciem władzy. Takim bodźcem może być zerwanie relacji z partnerem lub dzieckiem albo niepomyślne zdarzenie, na przykład tymczasowa utrata prawa jazdy bądź inna kara za naruszenie przepisów w poczuciu specjalnych przywilejów i bycia “ponad prawem”.

Narcystyczne zaburzenie osobowości to utrwalony, usztywniony i nieprzystosowawczy wzorzec przeżyć wewnętrznych i zachowań, w którym osoba skupia się na wyolbrzymianiu i ochronie poczucia własnej wielkości, tworzy relacje pozbawione empatii i równości oraz nie może prawidłowo się rozwijać. Osobowość narcystyczna współwystępuje z zaburzeniami nastroju (zwłaszcza hipomanią i dystymią), anoreksją, zaburzeniami spowodowanymi używaniem substancji psychoaktywnych (w szczególności kokainy) oraz innymi zaburzeniami osobowości (najczęściej z osobowością histrioniczną,borderline, antyspołeczną i paranoiczną).

Do cech klinicznych tego zaburzenia należą zachowania i stwierdzenia, które sygnalizują wyolbrzymione poczucie własnej wielkości, chęć rywalizacji oraz oczekiwanie specjalnych względów przy nikłym wglądzie w siebie i w sytuację. Pacjent narcystyczny z dużą pewnością siebie domaga się uznania swoich osiągnięć, dóbr materialnych, przymiotów fizycznych i statusu społecznego. W ten sposób chroni się przed przekonaniami o własnej niższości i niezasługiwaniu na miłość oraz przed poczuciem wstydu.

NAJWAŻNIEJSZE CELE W TERAPII

Pacjent z rozpoznaniem narcystycznego zaburzenia osobowości przy pomocy terapeuty: 1) uczy się rozpoznawać nieprzystosowawcze tryby radzenia sobie w życiu i ograniczać ich funkcjonowanie, 2) rozwija umiejętności związane z regulacją emocjonalną, a w szczególności uczy się tolerować chwilową frustrację, niedoskonałości i normalne emocje, 3) uczy się szacunku i empatii wobec uczuć, granic i autonomii innych osób, a także odraczania gratyfikacji w kontekście społecznym, 4) zaczyna przywiązywać większą wagę do naturalnych talentów i zalet oraz wartości człowieka, 5) zaczyna z większym zaangażowaniem odgrywać stosowne role społeczne i przestrzegać zasady wzajemności. Te wszystkie elementy pracy terapeutycznej służą rozwijaniu trybu zdrowego dorosłego. Pacjent zaczyna definiować siebie i odnosić się do innych w sposób mniej defensywny i w mniejszym stopniu oparty na rywalizacji. Sukces można mierzyć tym, czy pacjent uczy się dbać o własne emocje, nakłada na siebie i otoczenie bardziej elastyczne wymagania, w sytuacjach społecznych potrafi kontrolować impulsy, przestrzega zasadę wzajemności oraz angażuje się w stosowne role w zależności od potrzeb.