Terapia PTSD metodą przedłużonej ekspozycji

17 maja, 2020

CHARAKTERYSTYKA I CEL TERAPII

Emocjonalne przetwarzanie jest metodą, która służy emocjonalnemu uporaniu się z traumatycznymi doświadczeniami, a zarazem łagodzeniu zespołu stresu pourazowego i innych objawów potraumatycznych. Terapia przedłużonej ekspozycji polega na tym, że klientom pomaga się konfrontować z bezpiecznymi, ale powodującymi lęk sytuacjami w celu pokonania nadmiernego strachu i lęku. Terapia ta obejmuje następujące elementy:

  • edukację pacjenta na temat typowych reakcji na traumatyczne wydarzenia
  • trening oddechowy
  • wielokrotne ekspozycje na sytuacje lub bodźce, których klienci unikają ze względu na potraumatyczny stres i lęk
  • wielokrotne przedłużone ekspozycje wyobrażeniowe konfrontujące ze wspomnieniami traumatycznego zdarzenia- pacjenci powracają w wyobraźni do wspomnienia traumy i szczegółowo je opisują

Realizacja psychoedukacyjnego elementu terapii metodą przedłużonej ekspozycji rozpoczyna się już w czasie sesji pierwszej, kiedy klient zapoznaje się z uzasadnieniem metody leczenia. Terapeuta wyjaśnia, że unikanie sytuacji lub obiektów przypominających o traumie podtrzymuje objawy PTSD i wzmacnia stres psychiczny, a metoda przedłużonej ekspozycji bezpośrednio przeciwdziała takiemu unikaniu. W trakcie drugiej sesji terapeuta kontynuuje psychoedukację, omawia typowe reakcje na traumatyczne wydarzenia, czyli objawy, emocje i zachowania, które pojawiają się po traumie.

Trening oddechowy pomaga nabyć umiejętność redukowania napięcia i lęku. Ekspozycja in vivo (w realnym życiu) to konfrontowanie klienta z bezpiecznymi sytuacjami, czynnościami, miejscami i bodźcami, których unika z powodu lęku związanego z traumą. Na ogół ekspozycje in vivo klient wykonuje w ramach pracy domowej między kolejnymi sesjami. Ekspozycje wyobrażeniowe to powrót w wyobraźni do wspomnień o urazie. Pacjent jest proszony o wizualizowanie traumatycznego wydarzenia i szczegółowe opowiadanie o nim na głos. Dzięki ekspozycji in vivo i ekspozycji wyobrażeniowej pacjent uczy się, że wspomnienia traumy i kojarzone z nimi działania czy wydarzenia nie są tym samym co sama trauma. Leczenie pomaga osobom doświadczającym zaburzenia stresowego pourazowego wyeliminować ze swojego życia strach i unikanie, które je ograniczają i powodują różne kłopoty w funkcjonowaniu.

PTSD-KRYTERIA DIAGNOSTYCZNE

Zaburzeni stresowe pourazowe (post traumatic stress disorder, PTSD) zostało uwzględnione w klasyfikacji zaburzeń psychicznych DSM-5 i opisane jako zaburzenie lękowe, które może powstać w skutek zdarzenia, które osoba przeżyła osobiście bądź którego była świadkiem oraz z którym wiązało się rzeczywiste lub spostrzegane zagrożenie życia lub nienaruszalności fizycznej. Emocjonalną reakcją osoby na takie zdarzenie jest przerażenie, strach lub bezradność. Zespół stresu pourazowego charakteryzują 3 grupy objawów: ponowne doświadczanie traumy, unikanie wszystkiego, co o niej przypomina, i stan nadmiernego wzbudzenia.

KRYTERIA DIAGNOSTYCZNE DSM-5

A. Narażenie na śmierć lub groźbę śmierci, poważny uraz lub przemoc seksualną w jeden (lub większą liczbę) spośród wymienionych sposobów:

1. Bezpośrednie doświadczenie traumatycznego przeżycia.

2. Bycie naocznym świadkiem traumatycznych dla innych osób wydarzeń.

3.Uzyskanie informacji o tym, że członek bliskiej rodziny lub przyjaciel doświadczył traumatycznego przeżycia.

4. Powtarzane lub bardzo duże narażenie na nieprzyjemne szczegóły danego wydarzenia traumatycznego.

B. Obecność jednego (lub większej liczby) spośród następujących natrętnych objawów, związanych z traumatycznym wydarzeniem, występujących po raz pierwszy po doświadczeniu traumatycznego przeżycia:

`1. Nawracające i natrętne, dręczące wspomnienia traumatycznego wydarzenia. U dzieci w wieku powyżej 6 lat powtarzające się zabawy mogą wskazać na temat lub aspekt traumatycznego doświadczenia.

2. Nawracające, dręczące sny, których treść jest związana z traumatycznym wydarzeniem.

3. Reakcje dysocjacyjne (np. flashback), które powodują, że dana osoba odczuwa lub zachowuje się, jakby ponownie doświadczała traumatycznego przeżycia. W skrajnej postaci następuje utrata poczucia rzeczywistości.

4. Nasilone i przedłużające się cierpienie psychiczne występujące w przypadku narażenia się na wewnętrzne lub zewnętrzne sygnały symbolizujące lub przypominające pewne aspekty traumatycznego wydarzenia.

5. Reakcja fizjologiczna występująca w odpowiedzi na wewnętrzne lub zewnętrzne sygnały symbolizujące lub przypominające pewne aspekty traumatycznego wydarzenia.

C. Utrwalone unikanie bodźców związanych z traumą, nie występujące przed traumatycznym wydarzeniem, zdefiniowane jako jedno lub oba z poniższych:

1. Unikanie dręczących wspomnień, myśli lub uczuć dotyczących traumatycznego wydarzenia.

2. Unikanie czynników (ludzi, miejsc, rozmów, czynności, przedmiotów, sytuacji), które przywołują dręczące wspomnienia, myśli lub uczucia dotyczące traumatycznego wydarzenia.

D. Niekorzystne zmiany w zakresie zdolności poznawczych i w nastroju, związane z traumatycznym wydarzeniem, doświadczane po raz pierwszy lub nasilające się po nim, zdefiniowane jako jedno lub większa liczba z poniższych:

1. Trudności w zapmiętaniu ważnych aspektów traumatycznego wydarzenia.

2. Uporczywe i nadmierne negatywne przekonania lub oczekiwania dotyczące samego siebie, innych osób lub świata (np. Jestem złą osobą. Nikomu nie można ufać. Świat jest bardzo niebezpieczny.).

3. Utrwalone, zniekształcone postrzeganie przyczyn i skutków traumatycznego wydarzenia, prowadzące daną osobę do obwiniania samej siebie lub innych osób.

4. Utrwalone stany negatywnych emocji (lęku, przerażenia, złości, winy lub wstydu).

5. Znacząco zmniejszone zainteresowanie lub chęć udziału w ważnych czynnościach.

6. Poczucie bycia odseparowanym od innych osób, oziębienia z nimi stosunków.

7. Trudności w wyrażaniu pozytywnych uczuć (niezdolność do wyrażania radości, zadowolenia lub miłości).

E. Wyraźne zmiany w zakresie pobudliwości związane z traumatycznym wydarzeniem, doświadczane po raz pierwszy lub nasilające się po nim, zdefiniowane jako dwa lub większa liczba spośród poniższych:

1. Drażliwość i wybuchy gniewu (bez bycia prowokowanym), zwykle wyrażane jako agresja słowna lub agresywne zachowania w stosunku do innych osób lub przedmiotów.

2. Autodestruktywne zachowania.

3. Nadmierna czujność.

4. Wzmożona reakcja na zaskoczenie.

5. Problemy z koncentracją.

6. Problemy ze snem (trudności w zaśnięciu lub w utrzymaniu snu albo sen niedający odpoczynku).

F. Czas trwania objawów wynosi więcej niż miesiąc.

G. Objawy powodują cierpienie lub upośledzenie funkcjonowania w sferze społecznej, zawodowej i innych ważnych obszarach.


W centrum Amygdala Psychotraumatologiem prowadzącym terapię PTSD metodą przedłużonej ekspozycji jest Michał Dolistowski. Osoby zainteresowane umówieniem konsultacji zapraszamy do kontaktu tel: 796-881-238.