Mechanizm Zmiany w Terapii Par

16 kwietnia, 2020

SPOSTRZEŻENIA

W relacjach partnerskich spostrzeżenia odnoszą się do tego, w jaki sposób wchodzimy w interakcje oraz jak postrzegamy partnera w ciągu całego przebiegu interakcji. W konsekwencji, ponieważ spostrzeżenia determinują sposób, w jaki zwracamy uwagę na ludzi, często wypierają one inne procesy poznawcze, takie jak atrybucje, oczekiwania i założenia. Procesy poznawcze oddziałują na nasze spostrzeżenia i mogą je zmieniać. W rezultacie spostrzeżenia są podatne na zmianę w zależności od napływu nowych informacji.

OCZEKIWANIA I STANDARDY

Procesy poznawcze stanowią podstawę poznawczo-behawioralnego podejścia do dysfunkcji w związku. Do procesów tych należą:

  • Selektywna uwaga. Skłonność osoby do zwracania uwagi tylko na niektóre aspekty zdarzeń zachodzących w relacji i do pomijania innych (np. skupianie się na słowach partnera i ignorowanie jego działań).
  • Atrybucje. Wnioskowania na temat czynników wpływających na działania partnera (np. wyciągnięcie wniosku, że partner nie odpowiedział na pytanie, ponieważ chce kontrolować związek.
  • Oczekiwania. Przewidywania dotyczące prawdopodobieństwa, że w związku nastąpią określone zdarzenia (np. ujawnienie swoich uczuć partnerowi wywoła u niego złość).
  • Założenia. Przekonania na temat ogólnych cech ludzi i związków (np. założenie, że mężczyźni nie potrzebują emocjonalnego przywiązania).
  • Standardy. Przekonania na temat cech, jakie “powinni” mieć ludzie i związki (np. pomiędzy partnerami nie powinno być żadnych granic i powinni oni dzielić się wszystkimi myślami i emocjami).

ZNIEKSZTAŁCENIA POZNAWCZE

Oprócz myśli automatycznych i schematów istnieją zniekształcenia poznawcze, czyli błędy w przetwarzaniu informacji, za których sprawą procesy poznawcze stają się źródłem cierpienia i konfliktów. Prowadzą one do zniekształconych lub nieadekwatnych spostrzeżeń, wniosków, założeń i standardów. Poniższa lista zawiera opisy tych zniekształceń poznawczych oraz ich przykłady w przebiegu interakcji partnerskich:

  1. Arbitralne wnioskowanie. Wyciąganie wniosków mimo braku wystarczających dowodów.
  2. Selektywna abstrakcja. Wyrwanie informacji z kontekstu i uwydatnianie pewnych szczegółów kosztem innych ważnych informacji.
  3. Nadmierne uogólnianie. Izolowane zdarzenia służą jako reprezentatywne dla wszystkich podobnych sytuacji związanych z nim lub nie.
  4. Wyolbrzymianie i umniejszanie. Postrzeganie sytuacji jako bardziej lub mniej znaczącej niż to właściwe.
  5. Personalizacja. Upatrywanie przyczyn zewnętrznych zdarzeń w sobie, chociaż nie ma wystarczających dowodów, które uprawniałyby do takich wniosków.
  6. Myślenie czarno-białe. Doświadczenia są klasyfikowane jako pełny sukces lub całkowita porażka.
  7. Etykietowanie. Przedstawianie i definiowanie siebie na podstawie niedoskonałości i błędów popełnionych w przeszłości.
  8. Widzenie tunelowe. Niekiedy partnerzy widzą tylko to, co chcą zobaczyć, lub to, co jest zgodne z ich obecnym stanem umysłu.
  9. Tendencyjne wyjaśnienia. Jest to rodzaj myślenia, który rozwija się u partnerów w okresach trudności i polega na automatycznym zakładaniu, że za intencją partnera kryje się inny, negatywny motyw.
  10. Czytanie w myślach. Jest to “magiczna” zdolność dowiadywania się, co myśli inna osoba, bez pomocy komunikacji werbalnej.

DEFICYTY UMIEJĘTNOŚCI INTERPERSONALNYCH

Wyniki badań wskazują, że czynnikami powodującymi problemy w związkach są słabe umiejętności słuchania i rozwiązywania problemów. Wyrażanie myśli i emocji wymaga samoświadomości, odpowiedniego zasobu słów do opisania własnych doświadczeń, braku czynników hamujących, takich jak strach przed odrzuceniem przez odbiorcę, oraz pewnego stopnia samokontroli. Skuteczne rozwiązywanie problemów wymaga zdolności do jasnego zdefiniowania cech problemu, sformułowania możliwych rozwiązań, podjęcia współpracy z partnerem w ocenie zalet i wad każdego z nich, osiągnięcia porozumienia co do najlepszego rozwiązania oraz obmyślenia konkretnego planu wdrożenia tego rozwiązania. Deficyty w zakresie komunikowania się i rozwiązywania problemów mogą rozwinąć się w wyniku różnych procesów, takich jak nieadaptacyjne wzorce uczenia się podczas socjalizacji w rodzinie pochodzenia, deficyty w funkcjonowaniu poznawczym, depresja, oraz dawne traumatyczne doświadczenia w związkach, które uczyniły osobę podatną na dezorganizujące reakcje poznawcze, emocjonalne i behawioralne (np. wściekłość lub panikę) podczas interakcji.

Osoby będące w bliskich związkach kierują do siebie nawzajem rozmaite rodzaje zachowań pozakomunikacyjnych. Są to zachowania pozytywne i negatywne, które wpływają na uczucia drugiej osoby. Podstawową przesłanką terapii par jest to, że częstotliwość niepożądanych zachowań musi zostać zredukowana, a częstotliwość bardziej produktywnych zachowań zwiększona. Do niepożądanych zachowań należą: wzajemne atakowanie się, żądanie- wycofanie (jedna osoba nalega, a druga się wycofuje) oraz wzajemne unikanie i wycofanie się.

PRZYWIĄZANIE

Relacje przywiązaniowe charakteryzują się 4 podstawowymi zachowaniami: 1) poszukiwaniem bliskości, 2) traktowaniem drugiej osoby jako bezpiecznej przystani, 3) cierpieniem związanym z separacją oraz 4)traktowaniem drugiej osoby jako bezpiecznej bazy. Te zachowania można zaobserwować, kiedy partnerzy czerpią od siebie nawzajem pocieszenie i poczucie bezpieczeństwa, zwłaszcza w okresach stresu.

Styl przywiązania odnosi się do wzajemnie powiązanych procesów poznawczych, emocji, zachowań i fizjologii, które rozwijają się w relacjach. Istnieją 4 style przywiązania:

  1. Ufne. Ujmowanie siebie jako osobę godną miłości, a innych jako godnych zaufania, co pozwala czuć się dobrze w warunkach intymności i niezależności.
  2. Zaabsorbowane. Podtrzymywanie negatywnego obrazu Ja przy pozytywnym obrazie innych, co powoduje, że osoba jest nadmiernie zaangażowana w bliskie związki i uzależnia swoje poczucie własnej wartości od innych.
  3. Lękowo-Unikające. Negatywny obraz zarówno Ja, jak i innych, co powoduje, że osoba boi się intymności i unika relacji z innymi ludźmi.
  4. Odrzucające. Podtrzymywanie pozytywnego obrazu Ja przy negatywnym obrazie innych, co powoduje, że osoba unika relacji z innymi ludźmi, woląc pozostać niezależna i cofając się przed związkami intymnymi.

REGULACJA EMOCJI

Praca nad problemami z przywiązaniem często idzie w parze z pracą nad problemami z regulacją emocji. Analiza wczesnodziecięcych doświadczeń jest ważna dla zrozumienia problemów dysregulacji emocjonalnej i przywiązania. Powstanie we wczesnym okresie życia utrwalonych przekonań o byciu porzuconym lub niegodnym miłości leży u podstaw oporu i niepowodzeń w tworzeniu więzi i okazywaniu emocji w związkach. W sondażu z udziałem 147 par, które zgłosiły się na terapię, najczęściej podawanym powodem takiej decyzji były problemy w komunikowaniu się i brak czułości.

W chwilach kiedy emocje stają się najbardziej intensywne, ludzie często wydają się doświadczać największej potrzeby zrozumienia w oczach innych- i doświadczać także najsilniejszego poczucia bezbronności. Jednym z rodzajów terapii dedykowanych parom jest Terapia Skoncentrowana na Emocjach (Emotionally Focused Therapy, EFT). Terapia ta koncentruje się na zmianie negatywnych wzorców interakcji i budowaniu ufnych więzi emocjonalnych. Istotą EFT jest to, że pary przeżywające trudności w związku są postrzegane jako wchodzące w interakcje ze swoimi mechanizmami obronnymi. W terapii tej uczą się one, żeby się odsłonić i ujawnić bardziej wrażliwe uczucia. Podejście to kładzie nacisk na przeformułowanie problemów w kategoriach cyklu niespełnionych potrzeb przywiązaniowych i rozwijanie świadomości własnych potrzeb. W trakcie terapii par, terapeuta pomaga ułatwić ekspresję emocji, pomaga osobom w uświadamianiu sobie własnych uczuć i we właściwym ich wyrażaniu.


Zapraszamy pary i małżeństwa na konsultacje psychoterapeutyczne do Psycholog Moniki Bar tel: 535 021 194