Zaburzenie Obsesyjno-Kompulsyjne

4 kwietnia, 2020

Zapraszamy na konsultacje psychologiczne do psychoterapeutki CBT Weroniki Molińskiej. Osoby zainteresowane umówieniem konsultacji zapraszamy do kontaktu tel: 790-250-587

KRYTERIA DIAGNOSTYCZNE

Zaburzenie Obsesyjno-Kompulsyjne jest usytuowane wśród zaburzeń lękowych, nerwicowych związanych ze stresem. Zaburzenie to może występować pod postacią somatyczną. Może występować u dzieci, młodzieży i osób dorosłych, które przez znaczną część trwania aktualnego epizodu chorobowego nie postrzegają swoich objawów jako przesadnych, nadmiernych i pozbawionych sensu.

  • Występowanie objawów w postaci obsesji (myśli natrętnych) lub/i kompulsji (czynności natrętnych). Obsesje to nawracające, uporczywe myśli, wyobrażenia lub impulsy, które wdzierają się do świadomości wbrew woli chorego, odczuwane są jako natrętne, przeszkadzające, niewłaściwe, budzą lęk. Chory uświadamia je sobie jako własne, próbuje je zignorować lub pozbyć się ich, niejednokrotnie za pomocą innych myśli lub działań. Kompulsje to powtarzające się, niecelowe formy zachowania lub czynności psychiczne, które ujawniają się wbrew woli chorego i realizowane są w sposób stereotypowy, występują często jako odpowiedź na pojawiające się obsesje. Celem ich jest zmniejszenie lęku lub zapobieżenie określonej sytuacji.
  • Chory postrzega swoje objawy jako przesadne, nadmierne i pozbawione sensu lub przez znaczną część trwania aktualnego epizodu chory nie postrzega swoich objawów jako przesadnych, nadmiernych i pozbawionych sensu.
  • Powyższe objawy przysparzają choremu wielu zmartwień, zajmują mu wiele czasu (ponad godzinę dziennie), w znaczny sposób wpływają na jego normalną, codzienną aktywność zawodową lub szkolną, funkcjonowanie w społeczeństwie oraz relacje z innymi ludźmi.
  • Zaburzenia te nie są wynikiem spożywania substancji, np leków lub innych stanów chorobowych.

OBSESJE

Obsesje mają charakterystyczne cechy, które mogą występować w różnym nasileniu:

  • Intruzywność. Pojawienie się obsesji najczęściej jest prowokowane przez zewnętrzne bodźce; wdzierają się one do świadomości wbrew woli osoby, a ich obecność przerywa aktywność psychiczną bądź ją zaburza, przede wszystkim na skutek przyciągnięcia uwagi.
  • Nieakceptowalność. Jest spowodowana głównie obecnością negatywnych emocji towarzyszących obsesjom; poczucie braku akceptacji myśli i przeżywany niepokój mogą przyjmować różne nasilenie.
  • Subiektywny opór. Osoba, która doświadcza obsesji, czuje się zmuszona do walki z nią, chcąc ograniczyć jej dominację w świadomości; w związku z powyższym stosuje różne strategie kontroli np. poszukuje wsparcia, unika bodźców, racjonalizuje, próbuje rozpraszać uwagę, wykonuje kompulsyjne rytuały lub stosuje inne sposoby neutralizacji niepokoju. Bardzo często próby oporu są nieskuteczne, co daje poczucie utraty kontroli nad własnymi myślami.
  • Stopień, w jakim tematyka obsesji pozostaje w opozycji lub odwrotnie- odpowiada osobistemu postrzeganiu siebie, własnych kluczowych wartości, ideałów oraz zasad moralnych. Myśli, wyobrażenia i impulsy natrętne zwykle nie są tymi, które mogłyby zostać zaakceptowane jako zgodne z własnym systemem wartości.

KOMPULSJE

Definiowane są jako powtarzające się zachowania lub akty psychiczne, które są podejmowane w celu redukcji niepokoju. Główne cechy kompulsji to przede wszystkim powtarzalność i stereotypowy charakter, subiektywne poczucie przymusu ich wykonania, zmniejszone poczucie dowolnej kontroli nad nimi oraz uzyskana dzięki nim przejściowa redukcja niepokoju. Większość zachowań kompulsyjnych posiada cechy jawnego bądź utajonego rytuału. czyli działania o wyraźnym początku oraz końcu, które odbywa się zgodnie ze sztywnym wzorcem i w ustalonej kolejności.

ZABURZENIA WSPÓŁWYSTĘPUJĄCE

  1. Zaburzenia Lękowe. Wśród zaburzeń lękowych u dorosłych pacjentów z OCD najczęściej są obserwowane: fobia społeczna i agorafobia (lęk przed przebywaniem na otwartej przestrzeni, w miejscach publicznych). Mogą pojawić się napady paniki. W przypadku dzieci i młodzieży chorujących na OCD pojawiają się fobie i lęk.
  2. Depresja. Przebieg zaburzenia obsesyjno- kompulsyjnego często jest powikłany występowaniem zaburzeń depresyjnych. Zaburzenie obsesyjno- kompulsyjne u dzieci i młodzieży często występuje w skojarzeniu z depresją.
  3. Schizofrenia
  4. Zaburzenia Tikowe/ Zespół Gillesa de la Tourette’a (GTS). Na powiązania między tikami ruchowymi a czynnościami natrętnymi wskazywał już w 1885 roku Gilles de la Tourette. Zarówno OCD jak i Zespół Tourette’a mogą zacząć się w okresie dzieciństwa i mieć chroniczny, wieloletni przebieg.
  5. Zaburzenia Osobowości. OCD współwystępuje z zaburzeniami osobowości typu obsesyjno- kompulsyjnego (Obsessive Compulsive Personality Disorder-OCPD), określanych jako osobowość anankastyczna. Obserwowane cechy i zachowania stanowią integralną część charakteru i osobowości. Osoby z OCPD rzadko doświadczają występowania myśli bądź czynności natrętnych, często pojawia się perfekcjonizm, nadmierne kontrolowanie się i niezdecydowanie. zahamowanie w sferze emocjonalno-popędowej. Z drugiej strony zaburzenia osobowości typu obsesyjno-kompulsyjnego mają wiele cech wspólnych z całościowymi zaburzeniami rozwoju w postaci: braku spontaniczności w kontaktach z innymi ludźmi, potrzeby zachowania identyczności, stereotypowych zainteresowań, formalizmu, w związku z tym często są włączane w spektrum zaburzeń autystycznych. Istnieją badania, które wykazały, że niektórzy pacjenci z OCPD wykazywali w okresie dzieciństwa opóźniony rozwój mowy, problemy w interakcjach społecznych, opóźniony rozwój motoryczny, stereotypowe zainteresowania, drobne objawy neurologiczne, a więc cechy typowe dla całościowych zaburzeń rozwoju.

RODZAJE LECZENIA

LECZENIE FARMAKOLOGICZNE

Najskuteczniejszymi lekami stosowanymi w przypadku OCD są leki przeciwdepresyjne, a w szczególności selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI). Najczęściej używanymi lekami z tej grupy są: fluwoksamina (Luvox), fluoksetyna (Prozac), sertralina (Zoloft), paroksetyna (Paxil), citalopram (Celexa) i escitalopram (Lexapro). Serotonina jest neuroprzekaźnikiem wykorzystywanym przez komórki nerwowe do komunikacji między sobą. Leki typu SSRI spowalniają wychwyt zwrotny serotoniny, co sprawia,że większa jej ilość jest dostępna w komórce odbiorczej, a przez to jej działanie na mózg trwa dłużej. W przypadku osób ze zdiagnozowanym OCD niektóre receptory serotoniny mogą funkcjonować nieprawidłowo.

TERAPIA POZNAWCZO-BEHAWIORALNA

Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) jest terapią zachowania i prowadzi do pozytywnych zmian w działaniu mózgu podobnych do efektów skutecznej terapii farmakologicznej. Terapia ta daje narzędzia do radzenia sobie z obsesjami i kompulsjami. Ekspozycja i zablokowanie reakcji jest główną techniką poznawczo-behawioralną stosowaną w leczeniu OCD. Celem jej jest zmniejszenie lęku i dyskomfortu poprzez habituację. Habituacja to naturalny proces wbudowany w nasz mózg, poprzez który ośrodkowy układ nerwowy przyzwyczaja się do powtarzających się przez dłuższy czas bodźców.