Zaburzenia Lękowe

1 7 marca, 2020

STRACH I LĘK

Strach jest reakcją na niebezpieczeństwo. Czując niebezpieczeństwo, doświadczamy reakcji strachu, która składa się z 4 aspektów:

  • składniki poznawcze- rozpoznanie bezpośredniego zagrożenia życia lub części ciała
  • składniki somatyczne-natychmiastowa reakcja organizmu na niebezpieczeństwo
  • składniki emocjonalne- uczucie przerażenia i panika
  • składniki behawioralne- ucieczka, bezruch albo walka

Elementy poznawcze. Są to spostrzeżenia bezpośredniej krzywdy wywołanej przez konkretne, rozpoznawalne zagrożenie. Spostrzeżenia wywołują cielesne reakcje strachu. Elementy somatyczne. Obejmuje dwie klasy reakcji organizmu: zmiany zewnętrzne i wewnętrzne. Do reakcji zewnętrznych należy: bladość skóry, gęsia skórka, krople potu, wilgoć dłoni, rozszerzone źrenice, drżenie ust, napięcie mięśni. Do reakcji wewnętrznych należą: przyspieszenie rytmu serca, skurcz śledziony, zwiększone wydzielanie czerwonych ciałek krwi, aby zapewnić więcej tlenu, przyspieszenie i pogłębienie oddechu, rozszerzenie dróg oddechowych, wydzielanie adrenaliny z nadnerczy do krwi, uwalnianie przez wątrobę glukozy i kwasów tłuszczowych zużywanych przez mięśnie, zahamowanie wydzielania kwasu żołądkowego, wyłączenie układu immunologicznego, a w wypadku nagłego silnego stresu- utrata kontroli nad pęcherzem i zwieraczem. Elementy emocjonalne. Obejmują poczucie przerażenia, paniki, mdłości, drżenie, mrowienie skóry. Elementy behawioralne. Obejmują dwa rodzaje zachowań. Mimowolne reakcje niepokoju oraz reakcje sprawcze, które są próbami uczynienia czegoś z przedmiotem strachu.

FOBIA

Fobia jest stałą reakcją strachu, nieproporcjonalną do rzeczywistego zagrożenia. Objawy fobii to: utrzymujący się strach przed określonymi sytuacjami, nieproporcjonalny do rzeczywistego zagrożenia, silny strach lub panika w rzeczywistym kontakcie z niebezpieczeństwem, rozpoznanie, że strach jest nadmierny lub nieuzasadniony, unikanie sytuacji fobicznych, objawy, których nie można przypisać innym zaburzeniom. Fobie nie poddają się kontroli, mimo chęci uwolnienia się od strachu.

FOBIA SPECYFICZNA

Wyróżniamy 5 klas fobii specyficznych: fobie przed zwierzętami (koty, psy, ptaki, szczury, węże, owady), fobie przed środowiskiem naturalnym (brud, wysokość, ciemność, wiatr, woda, prąd), fobie sytuacyjne (mosty, windy, podróż samolotem, tunele, zamknięte pomieszczenia, publiczne środki transportu), fobie przed krwią, zastrzykami, skaleczeniem oraz fobie związane z chorobą i śmiercią.

FOBIA SPOŁECZNA

Osoby cierpiące na fobię społeczną boją się bycia obserwowanym. Obawiają się, że ich zachowanie spowoduje upokorzenie lub zażenowanie, które doprowadzi do napadu paniki. Rozumieją, że strach jest nadmierny lub nieuzasadniony, ale nadal unikają sytuacji, które ich zdaniem wywołują lęk. Fobie specyficzne i społeczne współistnieją z depresją i zaburzeniami lękowymi.

POCHODZENIE FOBII

Proponuje się zarówno biologiczne, jak i behawioralne wyjaśnienia fobii. Wyjaśnienia biologiczne. Fobie mają charakter genetyczny i neurofizjologiczny. Osoby cierpiące na fobie wykazują nieprawidłowości w poziomie serotoniny i dopaminy. Serotonina i dopamina to neuroprzekaźniki odpowiadające za dobre samopoczucie. Badania wskazują, że rozwój fobii zależy w dużej mierze od działania ciała migdałowatego, obszaru, związanego z tworzeniem się skojarzeń emocjonalnych.

TERAPIA FOBII

Trzy terapie behawioralne okazały się szczególnie skuteczne w leczeniu fobii: systematyczne odwrażliwianie (desensytyzacja), ekspozycja i modelowanie. Systematyczna desensytyzacja. Opracowana w latach 50-tych przez psychiatrę Josepha Wolpe’a obejmuje trzy fazy: trening relaksacji, budowanie hierarchii i odwarunkowywanie. Najpierw terapeuta uczy pacjenta głębokiej relaksacji mięśniowej, techniki polegającej na tym że pacjent siedzi lub leży z zamkniętymi oczami i całkowicie rozluźnia mięśnie. Następnie z pomocą terapeuty pacjent tworzy hierarchię sytuacji budzących strach, w której najwyższą rangę ma wyobrażenie sceny najbardziej przerażającej, a najniższą scena wywołująca tylko niewielkie zaniepokojenie. Odwarunkowywanie to wywoływanie reakcji wykluczającej się ze strachem.

Ekspozycja. Terapia ekspozycji jest nazywana również zanurzeniem lub testowaniem rzeczywistości. Procedura ekspozycji polega na tym, że pacjent cierpiący na fobię zgadza się, wyobrazić sobie sytuację fobiczną lub pozostawać w niej przez dłuższy czas, nie próbując uciekać. Terapia ekspozycji w swojej najnowocześniejszej wersji posługuje się rzeczywistością wirtualną.

Modelowanie. Trzecią skuteczną terapią fobii jest modelowanie. Procedura modelowania polega na tym, że pacjent cierpiący na fobię przygląda się, jak ktoś, kto nie ma fobii, podejmuje zachowania, do których pacjent jest niezdolny. Widząc, że ktoś inny nie odnosi krzywdy, można opanować strach. Następnie terapeuta angażuje stopniowo pacjenta w ćwiczenia.

ZABURZENIA PO STRESIE URAZOWYM (PTSD)

PTSD w rozwinięciu to Post Traumatic Stress Diorder. Rozwija się ono na skutek przeżytych nieszczęść i tragedii życiowych tj. gwałt, przeżycie kataklizmu, śmierć bliskiej osoby, bycie ofiarą przemocy, bycie ofiarą lub świadkiem wypadku. Innymi słowy jest to doświadczenie, bycie świadkiem lub zetknięcie się z wydarzeniem, w którym zachodzi niebezpieczeństwo śmierci lub zranienia. Kryteriami tego zaburzenia są:

  • przeżywanie urazu ciągle na nowo w snach, przebłyskach pamięci i w rozmyślaniach
  • obojętność na świat, unikanie bodźców (np. myśli, uczuć, miejsc, ludzi), które przypominają pacjentowi o urazie
  • doświadczanie objawów lęku i pobudzenia, które nie występowały przed urazem, takich jak zaburzenia snu, nadmierna czujność, trudności ze skupieniem uwagi, impulsywność, drażliwość
  • niemożność przypomnienia sobie ważnych szczegółów traumatycznego przeżycia
  • ograniczenie zainteresowań i aktywności, poczucie wyobcowania
  • utrzymywanie się objawów ponad miesiąc

W pierwszym miesiącu po urazie nie należy mówić o zaburzeniach stresu pourazowego. W tym okresie zespół objawów określa się jako ostre zaburzenia stresowe.

TERAPIA ZABURZEŃ STRESU POURAZOWEGO

Terapia ekspozycji. Jest procedurą wygaszania lub habituacji, w której pacjenci są wielokrotnie wystawieni na bodźce wywołujące strach. Terapia ekspozycji w PTSD polega na tym, że ofiary przeżywają traumę ponownie w wyobraźni, przezwyciężając skłonność do dystansowania się od tego doświadczenia. Przeżycia są rejestrowane na taśmie, a pacjent ma za zadanie kilkakrotnie odtworzyć nagranie.

LĘK PANICZNY

Lęk paniczny polega na nawracających napadach przerażenia. Lęk paniczny z agorafobią polega na tym, że pacjenci boją się wychodzić z domu, przebywać na otwartej przestrzeni lub w tłumie albo znaleźć się w sytuacji, w której mogą źle się poczuć nie móc uciec i nie mieć znikąd pomocy. Agorafobia często zaczyna się od napadu paniki, a później pacjent boi się, że kolejny napad paniki nastąpi, gdy znajdzie się w miejscu publicznym.

OBJAWY NAPADU PANIKI

Emocjonalnie opanowuje człowieka silny niepokój, przerażenie lub poczucie wyobcowania. Fizycznie napad paniki polega na ostrej reakcji ciała (brak tchu, zawroty głowy, kołatanie serca, drżenie, dreszcze lub ból w klatce piersiowej).

ZABURZENIA OBSESYJNO-KOMPULSYWNE

Zaburzenia obsesyjno-kompulsywne składają się z obsesji i kompulsji. Obsesje są powracającymi myślami, wyobrażeniami lub impulsami, które przenikają do świadomości, często są niespójne i trudno się ich pozbyć lub nimi kierować. Kompulsje są reakcjami na obsesyjne myśli. Polegają one na sztywnych rytuałach (mycie rąk, sprawdzanie) lub na czynnościach umysłowych (liczenie, powtarzanie słów w myśli), które człowiek czuje się zmuszony wykonywać w reakcji na obsesje, albo odwracanie jakiś groźnych zdarzeń lub sytuacji.


centrum „Amygdala” przeprowadzamy diagnozę psychologiczną. Osoby zainteresowane umówieniem wizyty zapraszamy do kontaktu: 535 021 194