Samookaleczenia

1 marca, 2020

Samouszkodzenia współwystępują z różnymi zaburzeniami osobowości, ale również z depresją. Depresja ma wpływ na 4 główne obszary funkcjonowania człowieka: emocje, myśli, zachowania i fizjologię. W sferze emocji depresja objawia się takimi cechami jak:

  • obniżony nastrój, smutek
  • lęk
  • rozdrażnienie, drażliwość, złość
  • apatia, utrata przyjemności

Myśli w depresji można opisać jako:

  • negatywny obraz siebie, świata i przyszłości
  • problemy z podejmowaniem decyzji
  • myśli samobójcze

Zachowanie charakteryzuje się:

  • ograniczeniem aktywności, biernością
  • unikaniem kontaktów
  • nieradzeniem sobie z obowiązkami
  • płaczliwością
  • podejmowaniem prób samobójczych

Osoba, która cierpi na depresję może mieć problemy ze snem, problemy z jedzeniem (unikanie jedzenia lub objadanie się), brak energii oraz problemy seksualne.

SAMOUSZKODZENIA

Jednym z objawów depresji są samouszkodzenia. Są to akty bezpośredniej autodestruktywności, w których osoba zmierza do wyrządzenia sobie krzywdy, przedmiotem ataku staje się jej własne ciało, przy czym działanie pozbawione jest zamiaru samobójczego. Samouszkodzenia mogą występować u dzieci, młodzieży i osób dorosłych. Samouszkodzenia nie mają na celu pozbawienia się życia, ale przerwanie bólu emocjonalnego. Zadawany sobie ból fizyczny odwracając/ przekierowując uwagę z cierpienia psychicznego na cielesne odgrywa często adaptacyjną role. Samouszkodzenia mają przeważnie charakter mechanizmu obronnego w sytuacji psychologicznie trudnej. Są dokonywane w celu zwrócenia na siebie uwagi przy braku możliwości porozumienia się z otoczeniem. Są sposobem wyrażania i/lub karania siebie za własne potrzeby emocjonalne.

Samouszkodzenia można podzielić na 2 grupy: kompulsywne i impulsywne. Samouszkodzenia kompulsywne polegają na wielokrotnym, nawet codziennym powtarzaniu czynności autodestruktywnej w taki sam sposób. Mogą mieć formę zrytualizowaną (wyrywanie/ obcinanie włosów) bądź zautomatyzowaną (skubanie i drapanie zmian skórnych). Istnieją też samouszkodzenia impulsywne, które polegają na nacinaniu skóry ostrymi narzędziami lub przypalaniu jej, biciu się, drapaniu, gryzieniu, nakłuwaniu ciała, zazwyczaj pod wpływem trudnego do pohamowania impulsu związanego z silnym napięciem. Najczęściej ranione są ramiona, przedramiona i uda.

Istnieje kilka czynników ryzyka samouszkodzeń. Należą do nich:

  • trauma z okresu dzieciństwa (przemoc fizyczna, przemoc seksualna)
  • zaniedbanie
  • pozabezpieczny styl przywiązania
  • separacja, strata
  • późniejsze doświadczenia urazowe
  • wewnętrzna dyspozycja (regulacja i kontrola emocji, poczucie własnej wartości, stosunek do własnego ciała, tendencje dysocjacyjne, schematy poznawcze)

JAK POZNAĆ, ŻE KTOŚ SIĘ SAMOOKALECZA?

Istnieje prawdopodobieństwo, że ktoś się może samookaleczać, jeśli:

  • ma blizny, zadrapania, skaleczenia, siniaki o niewiadomym pochodzeniu
  • ma ślady krwi na ubraniu
  • nosi ubrania z długimi rękawami, nogawkami, które mogą ukryć rany, nieadekwatne do pogody
  • unika aktywności, podczas których mogą zostać odsłonięte rany (np. basen)
  • nosi przy sobie ostre narzędzia (żyletki, nożyki, agrafki,pinezki)
  • spędza długi czas w toalecie, w miejscach odosobnionych
  • stosuje zachowania ryzykowne (skakanie z wysokości, przebieganie przez ulicę)
  • sięga po alkohol, narkotyki
  • unika innych ludzi, rezygnuje ze swoich zainteresowań
  • ma stany depresyjne (przedłużający się smutek, przygnębienie, wycofanie, izolacja)
  • ma skrajne, impulsywne, silne reakcje (lęk, gniew, rozpacz)
  • ma niską samoocenę i niechęć wobec siebie

Zapraszamy na konsultacje do psychotraumatologa Michała Dolistowskiego tel: 535 021 194