1 22 lutego, 2020

centrum Amygdala dyplomowanym psychologiem diagnostą -certyfikat Polskiego Towarzystwa Psychologicznego- jest Michał Dolistowski. Osoby zainteresowane umówieniem wizyty prosimy o kontakt pod numerem: 535-021-194 lub zachęcamy do umówienia wizyty za pomocą REJESTRACJI ONLINE.

Często uważa się, że zaburzenie afektywne dwubiegunowe (ChAD) objawia się naprzemiennym występowaniem epizodów manii i depresji. Spojrzenie holistyczne (całościowe) wymaga zrozumienia, że choroba ta ma również wiele innych objawów, które wpływają na sposób myślenia i zachowanie. Jedną z podstaw skutecznego leczenia ChAD jest wiedza o tym, czym jest ta choroba. Bardzo ważne jest, poznanie jej wieloaspektowego charakteru oraz jej różnorodnych objawów. Obecnie w literaturze psychiatrycznej coraz częściej pojawia się określenie ” zaburzenia ze spektrum dwubiegunowości” ponieważ istnieje wiele podobnych schorzeń o objawach zbliżonych do ChAD. Wszystkie warianty zaburzenia afektywnego dwubiegunowego charakteryzują się następującymi cechami:

  • Wyraźne zmiany nastroju.
  • Zmiany nastroju są epizodyczne, co oznacza, że stany podwyższonego i obniżonego nastroju nie stanowią ciągłości, lecz pojawiają się jako okresy oddzielone mierzalną ilością czasu.
  • Przyczyną zaburzenia afektywnego dwubiegunowego jest nieprawidłowość biologiczna obejmująca zmiany w chemii mózgu. Choroba ta zwykle trwa przez całe życie danej osoby i nie można sprawić, że zniknie z dnia na dzień. Bez właściwego leczenia zaburzenie stopniowo przyjmuje coraz poważniejszą postać.

ZABURZENIE AFEKTYWNE DWUBIEGUNOWE I

Pacjenci, u których zdiagnozowano zaburzenie afektywne dwubiegunowe (I), doświadczają ciężkich epizodów depresji i pełnoobjawowych epizodów manii. Czasami mania przechodzi bezpośrednio w depresję (lub odwrotnie), ale częściej między epizodami występuje okres bez wyraźnych problemów afektywnych; taki stan nazywa się eutymią (stanem neutralnego nastroju).

ZABURZENIE AFEKTYWNE DWUBIEGUNOWE II

Pacjenci z tą diagnozą doświadczają bardzo licznych, ciężkich epizodów depresyjnych. Drugą główną cechą tego typu ChAD jest niewystępowanie pełnoobjawowych epizodów manii; pacjenci z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym II doświadczają natomiast epizodów hipomanii.

CYKLOTYMIA

Cyklotymia przypomina łagodną wersję zaburzenia afektywnego dwubiegunowego, z epizodami łagodnej depresji i hipomanii. Osoby z taką diagnozą często są postrzegane jako humorzaste i emocjonalnie reaktywne. Cyklotymiczne wahania nastroju mogą występować przez wiele lat bez ciężkich epizodów depresji lub manii, ale obecnie uznaje się, że u większości pacjentów objawy nasilają się z czasem i ostatecznie choroba przyjmuje postać zaburzenia afektywnego dwubiegunowego I lub II.

ZABURZENIE AFEKTYWNE DWUBIEGUNOWE Z SZYBKĄ ZMIANĄ FAZ

Szybkie zmiany faz występują u pacjentów z zaburzeniem dwubiegunowym I i II, ale są częstsze u kobiet niż u mężczyzn. Ten typ choroby charakteryzuje się przede wszystkim dużą częstotliwością zmian nastroju. W praktyce klinicznej zaburzenie afektywne dwubiegunowe z szybką zmianą faz diagnozuje się wtedy, gdy dana osoba doświadcza czterech lub więcej epizodów manii i/lub depresji w okresie dwunastu miesięcy. W zależności od osoby przejścia między epizodami manii i depresji mogą następować w okresie miesiąca czy tygodnia, a nawet w ciągu jednego dnia. Coraz więcej wyników badań wskazuje na to, że jednym z głównych czynników powodujących szybkie zmiany faz i następowanie po sobie kolejnych epizodów choroby jest nadużywanie substancji psychoaktywnych lub niewłaściwe stosowanie leków przeciwdepresyjnych bądź stymulantów.

DEPRESJA

Do objawów depresji (określanej często mianem “depresji klinicznej”) należą: smutek, poczucie nieszczęścia, drażliwość; niska samoocena, utrata entuzjazmu, motywacji lub witalności; skrajnie negatywne i pesymistyczne myślenie; dolegliwości fizyczne, w tym zaburzenia snu, apetytu i wagi; utrata popędu seksualnego; zmęczenie. Często pojawiają się także nasilony lęk, zamartwianie się, pobudzenie oraz myśli samobójcze. Ciężka depresja może przeszkadzać w pracy lub nauce, opiece nad dziećmi, dbaniu o relacje z innymi. Czasami depresja powoduje też rozdrażnienie i nieracjonalne reakcje. Długość ciężkich epizodów depresyjnych może się różnić w zależności od osoby, ale często trwają one przez kilka miesięcy.

MANIA (PEŁNOOBJAWOWA)

Osoby cierpiące na zaburzenie dwubiegunowe I doświadczają pełnoobjawowych epizodów maniakalnych. Taki stan opisuje się zwykle jako manię euforyczną albo manię dysforyczną (inaczej zwane stanami mieszanymi). Mania dysforyczna nie ma nic wspólnego z przyjemnością odczuwaną w manii euforycznej. Wszystkim stanom maniakalnym towarzyszą: wzrost energii, gonitwa myśli i zmniejszenie potrzeby snu. Objawami manii euforycznej są:

  • podwyższona samoocena, a także myślenie wielkościowe (np. Jestem najmądrzejszym człowiekiem na świecie)
  • intensywne pragnienie aktywności (pobudzenie i niepokój ruchowy, potrzeba bycia bardzo towarzyskim i spędzania czasu w grupie)
  • często nieadekwatna ocena sytuacji (wydawanie ogromnych ilości pieniędzy prowadzące do problemów finansowych, ryzykowne zachowania, na przykład zbyt szybka jazda samochodem, nadużywanie substancji psychoaktywnych).

We wczesnej fazie manii euforycznej osoba chora może doświadczyć niezwykle dobrego samopoczucia. Kiedy jednak zaczyna rozpierać ją energia, a myśli przyspieszają, często pojawia się wrażenie utraty kontroli nad sobą. Wysoki poziom energii przeradza się w nadmierne pobudzenie psychofizyczne. Następuje utrata racjonalnej oceny sytuacji. Podwyższony nastrój szybko ustępuje miejsca dużej drażliwości, a osoba w stanie manii traci umiejętność normalnego funkcjonowania. Kiedy epizod manii osiąga taki poziom zaawansowania, często pojawia się psychoza.

Podczas epizodu manii dysforycznej również występują podwyższony poziom energii, przyspieszone myślenie, niezdolność do adekwatnej oceny sytuacji i niepokój psychoruchowy, brakuje jednak dobrego samopoczucia. Nadmiar energii łączy się z poczuciem rozpaczy. W dysforii dominują negatywne myślenie i pesymizm.

HIPOMANIA

Hipomania (euforyczna i dysforyczna) występuje w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym II, a jej objawy są znacznie mniej intensywne niż w pełnoobjawowej manii. Pojawiają się: wzrost poziomu energii, zmniejszona potrzeba snu (przy braku zmęczenia w ciągu dnia), zaburzenie zdolności do racjonalnej oceny sytuacji. Osoby w stanie hipomanii euforycznej mają podwyższoną samoocenę, są bardzo produktywne i towarzyskie. Hipomania dysforyczna charakteryzuje się nadmiernym pobudzeniem, pesymistycznym postrzeganiem rzeczywistości i niepokojem psychoruchowym. Taki stan może trwać przez kilka dni do kilku miesięcy. Osoba doświadczająca hipomanii ma trudności z zauważeniem problemu. Podczas epizodu choroby często prowadzi ona bardziej intensywne życie towarzyskie, nadużywa substancji psychoaktywnych i wydaje dużo pieniędzy.

GRUPY OBJAWÓW ZABURZENIA AFEKTYWNEGO DWUBIEGUNOWEGO

  • Depresja
  • Mania
  • Hipomania
  • Objawy psychotyczne
  • Objawy paranoiczne
  • Intensywna złość i drażliwość
  • Lęk
  • Poczucie przestymulowania/ przytłoczenia
  • Problemy z koncentracją i uwagą
  • Myśli i impulsy samobójcze
  • Zachowania autodestrukcyjne
  • Hipochondria

PSYCHOZA

Psychoza oznacza poważną utratę kontaktu z rzeczywistością, która może nastąpić podczas epizodu manii lub depresji. Do objawów psychozy należą silne poczucie odrealnienia, wrażenie, że świat jest obcy i nieprzyjazny. Myślenie może ulegać całkowitej dezorganizacji. Powoduje to upośledzenie zdolności do oceny sytuacji, któremu często towarzyszy nasilony strach lub lęk. W czasie psychozy umiejętność rozumowania jest całkowicie wyłączona.

Urojenia to nieprawdopodobne, bardzo nierealistyczne, często dziwaczne przekonania. Jedna z wersji urojeń to urojenia somatyczne (występujące często podczas epizodów ciężkiej depresji). Błędne przekonania odnoszą się w tym przypadku do ciała lub stanu zdrowia osoby w psychozie. W trakcie psychozy takie przekonania są niezachwiane, a pacjent nie jest zdolny dostrzec, że jego myślenie jest nieracjonalne.

Omamy (halucynacje) definiuje się jako postrzeganie bodźca mimo jego braku, na przykład słyszenie głosów nieobecnych osób (omamy słuchowe) lub widzenie obrazów, które nie mają źródła w rzeczywistości (omamy wzrokowe). Często zdarza się, że pacjenci, u których występują omamy, zdają sobie z tego sprawę, często jednak reagują na dane wrażenie zmysłowe tak, jakby było ono prawdziwe, tracąc zdolność oceny realności własnych doświadczeń. Omamy zmysłowe mogą mieć postać własnego głosu wewnętrznego; nie muszą to być głosy płynące z zewnątrz.

Osoba w stanie paranoi może mieć całkowicie nierealistyczne i pozbawione podstaw przekonanie, że inni ludzie chcą ją skrzywdzić, poniżyć, wykorzystać lub zdradzić. Często u źródeł takiego myślenia leżą głęboki brak zaufania i podejrzliwość wobec członków rodziny. Przekonania osoby będącej w stanie paranoi są bardzo silne i niepodatne na zmianę. Ten typ zaburzonego myślenia przejawia się w postawie dużej podejrzliwości, nieufności i czujności.

NASILONA ZŁOŚĆ I DRAŻLIWOŚĆ

Nieracjonalne, gwałtowne reakcje na wydarzenia, które nie powinny powodować irytacji, mogą występować zarówno w stanie depresji, jak i manii. Drażliwość i agresja osób z ChAD często jest skierowana w stronę osób i obiektów, przejawia się w takich zachowaniach, jak trzaskanie drzwiami, uderzanie w ściany, krzyk lub fizyczna przemoc. Agresja występuje także podczas prowadzenia samochodu. Podczas wybuchów złości osoba cierpiąca na ChAD może mówić i robić rzeczy, których w innych okolicznościach nigdy by nie powiedziała lub nie zrobiła (np. wypowiadać raniące stwierdzenia). Później kiedy emocje opadają, osoba z ChAD może odczuwać wyrzuty sumienia z powodu swoich słów lub czynów.

LĘK

Lęk zwykle przejawia się na trzy sposoby. Pierwszymi oznakami lęku są jego aspekty fizyczne: zwiększone napięcie mięśni, drżenie, niepokój psychoruchowy, krótki oddech, przyspieszone tętno i/lub palpitacje serca, dreszcze, pocenie się i zaburzenia snu (szczególnie trudności z zasypianiem). Drugi rodzaj objawów lękowych dotyczy myślenia: zamartwiania się i przewidywania negatywnych wydarzeń, a także ważnych myśli o utracie kontroli nad sobą lub własnej niezdolności do wykonywania codziennych zajęć. Trzecim elementem składowym lęku są emocje: nasilony niepokój, panika, poczucie przeciążenia i braku kontroli, wrażenie nadciągającego niebezpieczeństwa lub przerażenie.

PRZESTYMULOWANIE/PRZECIĄŻENIE

Poczucie przeciążenia może się pojawić jako reakcja na takie zdarzenia lub obowiązki, jak ukończenie zadania w terminie, wizyta w supermarkecie, płacenie rachunków lub zmywanie. Wiele osób cierpiących na ChAD dąży do zbyt stymulujących doświadczeń (ekscytujące wydarzenia sportowe, filmy i imprezy, intensywnie spędzane wakacje, przyjmowanie nadmiaru obowiązków i zleceń, wybór zbyt wielu przedmiotów do zaliczenia w ramach programu studiów). Następnie zaczynają odczuwać przeciążenie. Przeciążenie mogą spowodować również przyjemne lub pozytywne wydarzenia.

MYŚLI I IMPULSY SAMOBÓJCZE

Takie tendencje pojawiają się na skutek nienawiści do siebie i poczucia winy, choć najczęściej wynikają z pragnienia, by zakończyć własne cierpienie. Najlepszym sposobem, aby zapobiec samobójstwu, jest rozpoczęcie całościowej terapii zaburzenia afektywnego dwubiegunowego.

ZACHOWANIA AUTODESTRUKCYJNE

Zachowania autodestrukcyjne mogą przyjmować kilka form, takich jak: poważne nadużywanie substancji psychoaktywnych (zagrażające życiu lub bezpieczeństwu picie alkoholu lub zażywanie narkotyków), bardzo ryzykowne zachowanie (np. niebezpieczne prowadzenie samochodu), zaburzenia odżywiania (gwałtowne objadanie się, a następnie wywoływanie wymiotów lub stosowanie środków przeczyszczających) oraz samookaleczanie się ( na przykład przypalanie papierosem lub cięcie się ostrymi przedmiotami). Kiedy osoby cierpiące na zaburzenie afektywne dwubiegunowe zadają sobie ból, odczuwają niemal natychmiastową ulgę od cierpienia psychicznego. Zwykle takie odcięcie się od emocjonalnego bólu trwa przez około godzinę. Zazwyczaj zachowania autodestrukcyjne nie są motywowane pragnieniem cierpienia lub ukarania się; odzwierciedlają one raczej próby zredukowania bólu psychicznego.

HIPOCHONDRIA

Hipochondria polega na nadmiernym koncentrowaniu się na własnym stanie zdrowia i przekonaniu o istniejącej chorobie fizycznej, nawet jeśli lekarz zapewnia, że z medycznego punktu widzenia nie ma powodów do niepokoju.