13 czerwca, 2020

centrum Amygdala oferujemy terapię dialektyczno-behawioralną u Aleksandry Radomskiej. Osoby zainteresowane umówieniem wizyty prosimy o kontakt pod numerem: 535-021-194.

Dialektyczna Terapia Behawioralna (DBT) stworzona przez Marshę Linehan w 1987 roku łączy behawioryzm z filozofią buddyjską i opiera się na teorii biospołecznej. W terapii DBT relacja terapeutyczna uwzględnia balansowanie terapeuty pomiędzy dwoma biegunami: akceptacją, empatią i uprawomocnianiem pacjenta a konfrontacją, zmianą, szanowaniem potrzeb terapeuty przez pacjenta. Terapia DBT stosowana jest w psychoterapii osobowości typu Borderline. Terapia DBT jest odmianą terapii poznawczo-behawioralnej (CBT). Łączy behawioryzm z filozofią buddyjską opartą na uważności, akceptacji emocji i łączeniu przeciwieństw. Jest rekomendowana w leczeniu nawracających samouszkodzeń.

MODEL OSOBOWOŚCI TYPU BORDERLINE

Dialektyczna terapia behawioralna autorstwa Marshy Linehan opiera się na stworzonej przez nią teorii biospołecznej. Zaburzenie osobowości typu Borderline rozumie się w niej jako efekt interakcji czynników biologicznych oraz środowiskowych. Pacjenci z zaburzeniem osobowości typu Borderline mają ponadprzeciętnie reaktywny układ nerwowy o niskim progu pobudzenia. Emocje są wyzwalane łatwo i długo się utrzymują. Do takiego stanu rzeczy mogą przyczynić się czynniki genetyczne, czynniki zaistniałe w okresie płodowym (używanie substancji psychoaktywnych przez matkę w czasie ciąży, doświadczanie przez nią stresu), traumatyczne wydarzenia z okresu niemowlęcego i poniemowlęcego. U osób z tym zaburzeniem układ limbiczny odpowiadający za regulację emocji funkcjonuje nieprawidłowo.

Według Linehan do rozwinięcia zaburzenia osobowości typu Borderline przyczynia się unieważniające środowisko. Stanowią je rodziny, w który osobiste doświadczenia dzieci są trywializowane, odrzucane, lekceważone czy też podlegają karze. W rodzinach zaniedbujących rodzice sami często cierpią na zaburzenia osobowości lub choroby psychiczne, nadużywają substancji psychoaktywnych, stosują przemoc lub dopuszczają się molestowania seksualnego. Nie są zdolni do zaspokojenia podstawowych potrzeb swoich dzieci, stąd ich emocje są zazwyczaj przeoczane i unieważniane i spotykają się z gniewną reakcją rodziców. Dziecko uczy się, że swoje doświadczenie emocjonalne musi stłumić bądź wyeskalować je do skrajnych rozmiarów. Podobne mechanizmy kształtują się u dziecka z rodziny typu “doskonałego”, w której doświadczenie emocji jest oznaką słabości, złej woli, braku kompetencji, niedostatku dyscypliny lub motywacji.

Marsha Linehan podkreśla, że zaburzenie osobowości typu Borderline szczególnie często występuje u kobiet. W rodzinach zaniedbujących, “doskonałych” czy w przypadku molestowania- unieważniające środowisko przyczynia się do utraty zaufania do osobistych interpretacji wydarzeń i odczuć oraz do nieumiejętności radzenia sobie z nimi (regulacji emocji). Osoba z zaburzeniem osobowości typu Borderline oscyluje pomiędzy całkowitym tłumieniem emocji a zupełnym brakiem kontroli nad nimi.

TERAPIA I RELACJA TERAPEUTYCZNA

Terapia DBT bazuje na założeniach, do których należą:

  1. Pacjenci radzą sobie najlepiej, jak mogą oraz chcą poprawy swojego stanu. Według filozofii dialektycznej przyczyną niepowodzeń nie są deficyty motywacyjne, lecz strach, wstyd, brak praktyki w ćwiczeniu nowych zachowań, błędne przekonania.
  2. Jeśli pacjenci przerywają terapię lub ich stan nie ulega poprawie, czy wręcz się pogarsza, oznacza to najczęściej, że terapia nie była prowadzona prawidłowo lub była nieskuteczna.
  3. Terapeuta potrzebuje stałej superwizji i wsparcia zespołu konsultacyjnego DBT.

Terapeuta pracujący według wytycznych dialektycznej terapii behawioralnej ma za zadanie zmienić podejście pacjenta do przeżywania emocji. Częstym stanem, w jakim znajdują się pacjenci, jest emocjonalna podatność na zranienie. Przejawiają oni wtedy niezwykłą wrażliwość, ich emocje są bardzo intensywne i długotrwałe. Pacjenci nie są wtedy w stanie zapanować nad złością lub lękiem– mają obawy, uciekają od bodźców lękowych, nie mogą podjąć rozsądnych zachowań, myślą w sposób skrajny, doświadczają licznych fizycznych dolegliwości, np. przyspieszonego bicia serca, duszności, zawrotów głowy, wymiotów. Podczas terapii DBT pacjenci uczeni są obserwowania i opisywania emocji, zachęcani są do troski o siebie, budują poczucie kompetencji, uczeni są działań sprzecznych z aktualnymi emocjami (np. zamiast wycofywać się- uczą się by porozmawiać z partnerem, zamiast atakować-uczą się zachować spokój lub przeprosić).

Stanem przeciwnym do emocjonalnej podatności na zranienie jest samounieważnienie. W tym stanie pacjent bagatelizuje własne przeżycia emocjonalne i przecenia łatwość rozwiązywania problemów życiowych. W następstwie tego nie ufa własnym emocjom i sobie. Na swoje doświadczenia emocjonalne reaguje wstydem, krytyką lub karą. Stawia sobie nierealnie wysokie wymagania, a kiedy nie jest w stanie ich spełnić- pragnie się ukarać. Samounieważnienie nie prowadzi do lepszego rozwiązywania problemów, ale do ich stłumienia bądź późniejszej eskalacji.

Terapeuta słucha, przyjmuje nieosądzającą postawę, wydobywa emocje pacjenta i współczuje mu w bólu. Pomaga przy opisywaniu emocji- ich przyczyn, myśli z nimi związanych, doznań fizycznych, niezrealizowanych pragnień. Podkreśla, że te emocje są właściwe, że pacjent ma prawo się tak czuć. Terapeuta dopuszcza, że uczucia pacjenta mogą być inne niż on zakłada. W stanie aktywnej bierności pacjent jest bierny i zależny, ale poświęca wiele energii na szukanie wsparcia u innych i u terapeuty. W tym stanie pacjent nie wierzy, że jest zdolny do zachowania rozwiązującego problem.

W stanie pozornej kompetencji pacjent przeżywa obawy przed poproszeniem o pomoc. Często pozorna kompetencja przejawia się tym, że pacjent jest niekompetentny w jednych obszarach, np zarządzaniu pieniędzmi, a nie jest w innych lub jest kompetentny w jednym momencie (bezpiecznym), a nie jest w innym, bądź jest w stanie udzielać rad innym, a nie umie ich zastosować we własnym życiu. Terapeuta stawia wymagania w sposób życzliwy oraz zachęca pacjenta do współuczestnictwa, a nie tylko biernego proszenia o pomoc. Kiedy pacjent przejawia pozorną kompetencję, terapeuta uprawomocnia jego emocje, poszukuje obszarów zranienia, zachęca do zauważenia i akceptacji dyskomfortu psychicznego.

Powstrzymywana żałoba to tendencja pacjentów do unikania lub powstrzymywania skrajnych lub bolesnych emocji. Pacjenci mają problem z przeżyciem i zaakceptowaniem straty, opłakiwaniem jej i pogodzeniem się z nią, ponieważ doświadczają uczucia bezradności i braku kontroli nad emocjami. W obliczu powstrzymywanej żałoby rolą terapeuty jest pomoc w konstruktywnym doświadczeniu procesu żałoby oraz odwrócenie zahamowania emocjonalnego. Terapeuta uczy pacjenta, że doświadczenie to można przetrwać. Pacjent uczy się przeżywania emocji bez podejmowania jakichkolwiek działań.

PODSUMOWANIE

Zdarzenia w relacji terapeutycznej mogą być źródłem treści poruszanych w terapii, znajdują się wysoko w hierarchii poruszanych problemów, ponieważ są czynnikami kolidującymi z terapią. W terapii DBT nie szuka się analogii do zachowań z dzieciństwa, ale przeprowadza się analizę behawioralną problemu umożliwiającą wgląd oraz opisuje się uczucia, by rozwinąć umiejętności regulacji emocji. W terapii tej kładzie się nacisk na aktywność i samodzielne radzenie sobie z problemami.

1 31 maja, 2020

centrum Amygdala oferujemy terapię dialektyczno-behawioralną u Aleksandry Radomskiej. Osoby zainteresowane umówieniem wizyty prosimy o kontakt pod numerem: 535-021-194.

WSTĘP

Ze względu na częstość występowania wynoszącą około 3% w okresie dojrzewania i wczesnej dorosłości, zaburzenie osobowości typu borderline (BPD) należy do najczęstszych zaburzeń psychicznych. Głównymi problemami są zaburzenia regulacji emocji, tożsamości i interakcji społecznej. W ostatnich latach opracowano wiele metod terapeutycznych, wśród których są 3 o potwierdzonej naukowo skuteczności: terapia dialektyczno behawioralna (DBT), terapia oparta na mentalizacji (MTB) i terapia schematu.

REGULACJA EMOCJI

Często dominują stany intensywnego napięcia, które są przeżywane jako zewnętrzna niechęć i udręczenie, często towarzyszą im dysfunkcjonalne zachowania mające przynieść ulgę, ale dające ją tylko na chwilę, takie jak samookaleczenia, epizody niekontrolowanego objadania się lub używanie alkoholu. Często też pojawia się też uczucia, takie jak: poczucie winy, wstyd, bezsilność i pogarda dla siebie samego.

ZABURZENIA TOŻSAMOŚCI

W zaburzeniu osobowości typu Borderline pojawiają nastęujące zaburzenia tożsamości:

  • absorpcja roli (pełne oddanie się tylko jednej roli społecznej)
  • uczucie “wewnętrznego rozdarcia”
  • bolesna bezpostaciowość (brak jednej stałej tożsamości)
  • brak akceptacji roli

ZABURZENIA INTERAKCJI SPOŁECZNYCH

Relacje interpersonalne wyróżniają dwie zauważalne cechy, wyraźna obawa, że zostanie się opuszczonym i niski odczuwany poziom bezpieczeństwa w relacji u osób z BPD. Problemy w interakcjach społecznych polegają na problemach z prawidłową interpretacją emocji, potrzeb, wyobrażeń, zamiarów, oczekiwań i opinii innych.

Z jednej strony osoby z BPD cechują się silną potrzebą bliskości społecznej, bezpieczeństwa, z drugiej strony silnie wyrażonym lękiem przez właśnie taką bliskością społeczną.

PSYCHOTERAPIA OPARTA NA DOWODACH

W psychoterapii zaburzenia osobowości typu Borderline wykorzystywane są 3 programy terapeutyczne o udowodnionej skuteczności:

Przyjęło się, że już na początku terapii zostają ustalone granice czasowe. W przypadku większości terapii obejmują one okres od roku do 3 lat. Wszystkie formy terapii charakteryzują się jasnymi regułami i ustaleniami dotyczącymi postępowania w przypadku zamiarów samobójczych, interwencji kryzysowych i naruszenia zasad terapii. Są one uzgadniane na początku terapii i tworzą kontrakt terapeutyczny.

W terapii BPD ustala się kolejność celów terapii: w pierwszej kolejności są zawsze leczone próby samobójcze lub uporczywe myśli samobójcze. Do celów o najważniejszym priorytecie zalicza się również wzorce zachowań lub myśli, które zagrażają samemu procesowi terapii lub silnie obciążają terapeutów lub współpacjentów.

Psychoterapia BPD łączy ze sobą różne moduły terapeutyczne, takie jak terapię indywidualną, grupową, farmakoterapię i interwencje kryzysowe (coaching telefoniczny). Integralną częścią terapii jest superwizja lub interwizja psychoterapeutów.

TERAPIA DIALEKTYCZNO BEHAWIORALNA

Terapia Dialektyczno Behawioralna (DBT) została opracowana w latach 80. XX wieku. przez Marshę Linehan jako ambulatoryjna terapia dla przewlekle zagrożonych samobójstwem pacjentek z diagnozą BPD. Terapia ta dzieli się na kilka faz.

Stadium I koncentruje się na ciężkich zaburzeniach kontroli zachowania, takich jak tendencje samobójcze, samookaleczenia, wybuchy agresji. Stadium II DBT koncentruje się na istotnych problemach związanych ze współwystępowaniem innych zaburzeń: zaburzenia stresowego pourazowego PTSD, zaburzeń odżywiania się, nadużywania narkotyków i alkoholu lub uogólnionego lęku społecznego.

W pierwszym etapie leczenia terapia indywidualna skupia się na poprawie motywacji do mających nastąpić zmian oraz dokładnym rozumieniu sytuacji oraz problemów emocjonalnych i poznawczych leżących u podstawy każdego dysfunkcjonalnego wzorca zachowań. Podczas treningu umiejętności uczy się regulacji emocji, tolerancji na stres, uważności i adekwatności zachowania w trakcie interakcji społecznej. Coaching telefoniczny zajmuje się wzmacnianiem wykorzystywania nabytych umiejętności w życiu codziennym.

W drugiej fazie terapii wchodzi w grę modyfikacja rozpoczętego procesu leczenia pod kątem zaburzeń współwystępujących np. leczenie zaburzenia stresowego pourazowego lub ciężkich postaci zaburzeń odżywiania się.

TERAPIA OPARTA NA MENTALIZACJI

Terapię opartą na mentalizacji (MTB, Mentalisation Based Therapy) opracowali badacze zorientowani psychodynamicznie. Terapia ta opiera się na założeniu, że u osób z BPD występują trudności z powodu wczesnych zaburzeń systemu przywiązania. Dlatego na podstawie obserwacji zachowań innych innych ludzi osoby z BPD mają trudności z wyciąganiem wniosków na temat zamiarów innych.

Ważnym elementem terapii opartej na mentalizacji jest relacja terapeutyczna. W MTB cele są zhierarchizowane i w pierwszej kolejności skoncentrowane na poprawie regulacji emocji.

TERAPIA SCHEMATU

Jeffrey E. Young opracował terapię schematu (Schema Therapy) do leczenia zaburzeń osobowości, opierając się na “terapii poznawczej w zaburzeniach osobowości” Becka. Postulował, że tzw. schematy, w dzieciństwie i w ciągu dalszego życia powstają ze wspomnień, emocji, myśli oraz doznań cielesnych jako głęboko utrwalone wzorce, które następnie kreują każde zachowanie. Schematy służą przede wszystkim bezpieczeństwu spójności wewnętrznej, a przez wpływ na uwagę i interpretacje mają tendencję do powtarzania się oraz utrwalania w ciągu życia.

Terapia schematu jest terapią skupioną na poprawie umiejętności pacjenta w rozpoznawaniu aktywnych schematów, sprawdzania ich funkcjonalności w aktualnych kontekstach i rewidowaniu odpowiednio do potrzeb.

23 maja, 2020

centrum Amygdala oferujemy terapię dialektyczno-behawioralną u Aleksandry Radomskiej. Osoby zainteresowane umówieniem wizyty prosimy o kontakt pod numerem: 535-021-194.

Terapia Dialektyczno-Behawioralna (DBT) została pierwotnie opracowana, aby pomóc osobom z zaburzeniem osobowości typu borderline (BPD). Wiele osób z BPD ma również PTSD (zaburzenie stresowe pourazowe) i odwrotnie. Osoby, u których zdiagnozowano BPD, PTSD lub BPD z PTSD mają problemy, takie jak:

  • trudności z regulacją emocji
  • trudności w relacjach
  • zachowania impulsywne

TERAPIA DIALEKTYCZNO BEHAWIORALNA (DBT)

Terapia Dialektyczno-Behawioralna (DBT) wywodzi się z terapii Poznawczo-Behawioralnej (CBT), koncentruje się na zmianie myśli, zachowań i przekonań. Terapia DBT podkreśla akceptację emocji i myśli danej osoby. Dzięki nauce uważności, osoba uczy się akceptowania własnych myśli i odczuć. Jednym z modułów terapii DBT jest moduł związany z regulacją emocji. Według założeń teoretycznych DBT problemy z regulacją emocji wynikają z takich czynników jak:

  • Biologia (skłonność osoby do intensywnego przeżywania emocji)
  • Środowisko z dzieciństwa, w którym emocje były ignorowane lub gdzie ich wyrażanie było karane

Podczas terapii DBT osoby uczą się 4 rodzajów umiejętności, takich jak:

  • Uważność
  • Skuteczność Interpersonalna
  • Tolerancja Dolegliwości Psychicznych
  • Regulacja Emocji

Umiejętności pierwotnie wykorzystywane do leczenia BPD, mogą również przynieść korzyść osobom z PTSD. DBT-PTSD znacznie zmniejsza objawy PTSD po trzech miesiącach leczenia, łagodzi depresję oraz niepokój.

1 13 kwietnia, 2020

OPISYWANIE

Opisywanie polega na wyrażaniu słowami tego, co jest obserwowane. Rozwija zdolność do oddzielenia i odróżnienia spostrzeżeń od pojęć i myśli na temat tego, co obserwujemy. Pozwala na uzyskanie informacji zwrotnych od szerszej społeczności. Dla wielu osób prowadzenie dziennika może być bardzo pomocne w uporządkowaniu zdarzeń, które obserwują w ciągu dnia. Opisywanie i nazywanie emocji pomaga w ich regulacji. Badania obrazowe mózgu wykazują, że kiedy ludzie opisują swoje reakcje emocjonalne, sam akt nazywania emocji zmienia reakcje mózgu. Opisywanie to wyrażanie doświadczeń słowami.

ĆWICZENIA PRAKTYCZNE Z OPISYWANIA

  • Obserwuj, a następnie opisz pierwszą myśl, jaka przychodzi Ci do głowy.
  • Obserwuj, a następnie opisz obraz na ścianie lub przedmiot na stole.
  • Obserwuj dźwięki w pokoju przez kilka minut, a następnie opisz to, co słyszałeś.
  • Obserwuj swoje myśli, tak jakby przesuwały się na taśmociągu. W miarę ich pojawiania się poukładaj je według kategorii opisowych w skrzynkach- np. myśli związane z planowaniem, myśli związane z obawami.
22 marca, 2020

Człowiek może robić tylko jedną rzecz w danej chwili- obserwować, opisywać lub uczestniczyć- ale nie wszystko na raz. Zaletą obserwowania jest to, że daje nam ono kontakt z rzeczywistą, faktyczną, obecną chwilą. Obserwowanie jest przeciwieństwem wielozadaniowości. Badania wykazują, że informacje docierające do naszych zmysłów pomagają nam zmienić się w pożądany sposób.

Obserwujemy świat zewnętrzny za pomocą pięciu zmysłów: wzroku, słuchu, węchu, dotyku i smaku. Obserwujemy również nasz świat wewnętrzny przez rozpoznawanie myśli, emocji i wewnętrznych doznań cielesnych.

ĆWICZENIA PRAKTYCZNE Z OBSERWOWANIA

  1. Skup uwagę na ręce leżącej na chłodnej powierzchni (stół lub krzesło) albo ciepłej powierzchni np. na drugiej ręce.
  2. Skup uwagę na swoim brzuchu i ramionach i spróbuj je poczuć.
  3. Nasłuchuj dźwięków.
  4. Śledź swoje wdechy i wydechy, zwróć uwagę na odczucie unoszenia się i opadania brzucha.
  5. Obserwuj w swoim umyśle pierwszą myśl, jaka przyjdzie ci do głowy.
  6. Stań w niewielkim rozkroku, z ramionami zwisającymi luźno wzdłuż ciała. Skup swą uwagę na uczuciu kontaktu stóp z podłogą. Nie poruszając stopami, znajdź pozycję, w której twoje ciało osiąga najlepszą równowagę.

8 marca, 2020

Mądry umysł to związana z uważnością praktyka docierania do wewnętrznej mądrości. Wchodząc w stan mądrego umysłu integrujemy przeciwieństwa (racjonalny i emocjonalny stan umysłu) i jesteśmy otwarci na doświadczanie rzeczywistości takiej, jaka jest. W przybliżeniu zagadnienia mądrego umysłu pomoże ilustracja.

Znalezione obrazy dla zapytania: dbt mindfulness handout 3

Mądrość wewnętrzna obejmuje zdolność do rozpoznawania i wykorzystywania zręcznych środków do osiągnięcia wartościowych celów. Można ją również definiować jako zdolność docierania do wiedzy, doświadczenia i zdrowego rozsądku oraz zastosowania ich do bieżącej sytuacji.

RACJONALNY I EMOCJONALNY UMYSŁ

Racjonalny i emocjonalny umysł to te jego stany, które kolidują z mądrym umysłem. Emocjonalny umysł to taki jego stan, kiedy emocje sprawują kontrolę i nie są równoważone rozumem. Kontrolują one nasze myślenie i zachowanie. Do czynników, które sprawiają, że stajemy się podatni na działanie pod wpływem emocjonalnego umysłu należą:

  • choroba
  • brak snu/zmęczenie
  • narkotyki lub alkohol
  • głód, przejedzenie się lub złe odżywianie się
  • stres związany z dużą ilością wymagań ze strony otoczenia
  • zagrożenia ze strony otoczenia

Czasami silne emocje powodują, że ludzie wyłączają się i działają jak roboty. Mogą ulegać dysocjacji i wydawać się bardzo, opanowani. Mogą się też izolować i zachowywać bardzo spokojnie. Sprawiają wrażenie chłodnych, rozważnych i rozsądnych, ale ich zachowanie w rzeczywistości pozostaje pod kontrolą przytłaczających emocji, których doświadczyliby, gdyby pozwolili sobie na to.

Racjonalny umysł to rozum, który nie jest równoważony emocjami i wartościami. Planuje i ocenia wszystko z logicznego punktu widzenia. Kiedy działamy pod wpływem racjonalnego umysłu, rządzą nami fakty, racje i logika.

Mądry umysł jest integracją przeciwieństw; emocjonalnego i racjonalnego umysłu. Jest on niekiedy doświadczany jako określone miejsce w organizmie. Może to być środek ciała (brzuch), miejsce w środku głowy lub pomiędzy oczami. Niekiedy można znaleźć to miejsce, śledząc swój wdech i wydech. Mądry umysł jest podobny do intuicji. Jest to rodzaj poznania będącego czymś więcej niż rozumowanie i czymś więcej niż bezpośrednia obserwacja. Jest on wolny od konfliktów. Mądry umysł to docieranie do sedna sprawy. To widzenie lub poznawanie czegoś bezpośrednio i wyraźnie. To poczucie dokonania właściwego wyboru. Mądry umysł jest niczym spokój, który nastaje po burzy.

JAK ĆWICZYĆ MĄDRY UMYSŁ?

Podczas ćwiczenia uważności można mieć oczy otwarte lub zamknięte.

Ćwiczenie 1: Odłamek kamienia w jeziorze

Usiądź w wygodnej, ale uważnej pozycji. Zamknij oczy. Skoncentruj się na swoim oddechu. Zwróć uwagę, jak powietrze wchodzi do płuc i wydostaje się na zewnątrz gdy w sposób naturalny wdychasz je i wydychasz. Wyobraź sobie, że jesteś nad jeziorem w ciepły, słoneczny dzień. Jest to duże, przejrzyste, błękitne jezioro. Słońce świeci, ogrzewając wodę swoimi promieniami. Wyobraź sobie, że jesteś małym odłamkiem, który odpadł z kamienia leżącego w pobliżu jeziora, i wyobraź sobie, że zostałeś delikatnie wrzucony do jeziora, na środek jeziora, muskając taflę chłodnej, jasnej, błękitnej wody. Wyobraź sobie, że powoli, bardzo powoli opadasz w głąb jeziora, zauważając wszystko, co w nim jest, w miarę jak łagodnie opadasz, w chłodnej, czystej, błękitnej wodzie, patrząc na to, co jest dookoła, a teraz osiadasz na jasnym dnie jeziora, na środku jeziora, wpatrując się w czystą wodę i to, co jest w pobliżu. Kiedy będziesz gotowy, otwórz oczy, starając się zachować świadomość tego jasnego, centralnego miejsca, które jest w tobie.

Ćwiczenie 2: Schodzenie po kręconych schodach

Usiądź w wygodnej, ale uważnej pozycji. Zamknij oczy. Skoncentruj się na swoim oddechu. Zwróć uwagę, jak powietrze wchodzi do płuc i wydostaje się na zewnątrz gdy w sposób naturalny wdychasz je i wydychasz. Wyobraź sobie, że wewnątrz ciebie znajdują się kręcone schody. Wyobraź sobie, że schodzisz tymi schodami, poruszając się w swoim tempie, są one tak jasne lub ciemne, jak tylko chcesz, z tyloma oknami, ile sobie życzysz, i gdy powoli idziesz w dół, zauważ czy jesteś zmęczony lub pełny obaw, usiądź na schodach jeśli zapragniesz, schodząc po schodach tak stromych lub niskich, jak tylko chcesz, jasnych lub ciemnych, zauważ podczas schodzenia, że zbliżasz się do swojego centralnego miejsca, do własnego mądrego umysłu, do mądrości, schodząc we własnym tempie, zatrzymuj się i siadaj, gdy dochodzisz do nieruchomego punktu. Kiedy będziesz gotowy, otwórz oczy, starając się zachować świadomość tego jasnego, centralnego miejsca, które jest w tobie.

1 29 lutego, 2020

Celem ćwiczenia umiejętności związanych z uważnością jest zmniejszenie cierpienia i zwiększenie poczucia szczęścia. Celem uważności jest doświadczanie rzeczywistości takiej, jaka jest.

CELE UWAŻNOŚCI

Ćwiczenie uważności pomaga zmniejszyć odczuwane cierpienie i zwiększyć poczucie szczęścia. Pomaga zmniejszyć ból, napięcie i stres. Zwiększa radość. Poprawia zdrowie fizyczne, relacje i tolerancję na dolegliwości psychiczne. Istnieją dowody naukowe potwierdzające, że systematyczne ćwiczenie uważności przynosi korzystne skutki tj.: poprawa regulacji emocji, zmniejszenie depresyjnego nastroju, zwiększona aktywność okolic mózgu powiązanych z pozytywnymi emocjami, zwiększenie odporności immunologicznej, zmniejszenie lęku, zmniejszenie gniewu i drażliwości emocjonalnej, dezorientacji oraz objawów krążeniowo-oddechowych i żołądkowo-jelitowych, zmniejszenie objawów bólowych, poprawa objawów depresyjnych u pacjentów z przewlekłym bólem i poprawa radzenia sobie z bólem, zmniejszenie cierpienia psychicznego i poprawa samopoczucia, obniżenie ryzyka nawrotu lub ponownego wystąpienia depresji.

Ćwiczenie uważności pomaga w większym panowaniu nad swoim umysłem. Panowanie nad umysłem oznacza panowanie nad uwagą, czyli nad tym, na co zwracamy uwagę i jak długo to robimy. Uważność zmniejsza automatyzm procesów uwagi. Poprawia zdolność do odrywania się od myśli, wyobrażeń i doznań. Uważność poprawia umiejętności dostrzegania różnicy między rzeczywistością a wyobrażeniami i myślami jej dotyczącymi.

Terapia akceptacji i zaangażowania (ACT) kładzie nacisk na nabieranie dystansu, aby oderwać się od swoich myśli, wyobrażeń i emocji. Głównym elementem tej terapii jest nauczanie dystansowania się i obserwowania własnego umysłu. Terapia Poznawcza podkreśla znaczenie odróżniania myśli, wyobrażeń i emocji od faktów.

Uważność to praktyka obserwowania tego, o dzieje się zarówno wewnątrz nas, jak i na zewnątrz, bez podejmowania jakichkolwiek działań, aby to zmienić. Jest to praktyka obserwowania czegoś bez reagowania na to lub dążenia do zmiany tego.

Uważność pomaga doświadczać rzeczywistość taką, jaka jest. Dzięki niej stajemy się bardziej obecni we własnym życiu. Bycie obecnym we własnym życiu jest przeciwieństwem unikania życia oraz dążenia do rezygnacji z własnych doświadczeń lub ich tłumienia. Uważność to praktyka postrzegania siebie takimi, jakimi jesteśmy.

DEFINICJE UWAŻNOŚCI

Świadome życie w chwili obecnej. Oznacza to obudzenie się z automatycznych lub mechanicznych zachowań, by uczestniczyć i być obecnym we własnym życiu.

Bez osądzania lub odrzucania chwili obecnej. Oznacza to zauważanie konsekwencji, a także dostrzeganie przydatności i szkodliwości- ale bez oceniania, unikania, tłumienia lub blokowania chwili obecnej.

Bez przywiązywania się do danej chwili. Oznacza to uczestniczenie w przeżywaniu każdej nowej chwili, a nie ignorowanie teraźniejszości przez kurczowe trzymanie się przeszłości lub chwytanie przyszłości.

Uważność można praktykować w dowolnym czasie, w dowolnym miejscu, podczas dowolnych czynności. Uważność opiera się na medytacji. Polecenia dotyczą skupienia uwagi. Kładzie się nacisk na obserwowanie nieosądzające. Ważne jest porzucenie analiz intelektualnych oraz logiki i rozpraszających bodźców. Elementem uważności jest też uważny ruch. Może on przybierać wiele form, takich jak:

  • taniec
  • sztuki walki
  • spacer lub piesza wędrówka ze świadomością skupioną na chodzeniu/poruszaniu się i na przyrodzie
  • tworzenie rytualnej muzyki (gra na bębnach)
19 lutego, 2020

centrum Amygdala oferujemy terapię dialektyczno-behawioralną u Aleksandry Radomskiej. Osoby zainteresowane umówieniem wizyty prosimy o kontakt pod numerem: 535-021-194.

Umiejętności związane z uważnością zajmują centralne miejsce w Terapii Dialektyczno-Behawioralnej (DBT). Umiejętności związane z uważnością są psychologicznymi i behawioralnymi odpowiednikami praktyk medytacyjnych pochodzących z tradycji duchowej Wschodu. Uważność wiąże się ze świadomością lub obecnością, jaką osoba wnosi do swojego codziennego życia. Jest to styl życia przytomnego. Praktyka uważności stanowi intencjonalny proces obserwowania i opisywania rzeczywistości oraz uczestniczenia w niej w sposób nieosądzający w danej chwili i skutecznie. Uważność czerpie z praktyk zen oraz z zachodnich praktyk kontemplacyjnych i wschodnich praktyk medytacyjnych. DBT została opracowana jako metoda bezwyznaniowa, czyli zgodna z całym wachlarzem wierzeń i tradycji. Umiejętności związane z uważnością wykorzystywane są w programach leczenia psychologicznego i redukcji stresu (np. terapii poznawczej opartej na uważności, profilaktyki nawrotów opartej na uważności, redukcji stresu opartej na uważności).

CZYM JEST UWAŻNOŚĆ?

Uważność to akt świadomego skupiania umysłu na chwili obecnej bez osądzania i bez przywiązywania się do niej. W stanie uważności jesteśmy świadomi w obecnej chwili i mamy jej świadomość. Uważności możemy przeciwstawić automatyczne, nawykowe lub mechaniczne zachowania i czynności. W stanie uważności jesteśmy otwarci na zmienność każdej chwili. Uważności możemy przeciwstawić odrzucanie, tłumienie, blokowanie lub unikanie chwili obecnej. W stanie uważności angażujemy się w każdą chwilę.

Praktyka uważności to wielokrotnie powtarzany wysiłek ponownego uświadomienia sobie chwili obecnej, bez osądzania i bez przywiązania. Uważność to porzucenie osądów i przywiązania do bieżących myśli, emocji doznań, czynności, zdarzeń lub sytuacji życiowych. Uważność to praktyka angażowania się w chwilę obecną bez zastrzeżeń lub urazy, ze świadomością, że życie podlega ciągłej zmianie.

Medytacja to praktykowanie uważności podczas spokojnego siedzenia lub stania przez pewien czas. Medytacja uważności to czynność polegająca na zwracaniu uwagi na coś, przypatrywaniu się temu, obserwowaniu lub kontemplowaniu tej rzeczy. Medytacja jako praktyka kontemplacyjna lub praktyka uważności jest zarówno praktyką świecką (np. w medytacji nad sztuką), jak i praktyką religijną lub duchową (np. w modlitwie kontemplacyjnej).

W medytacji i uważności istnieją dwa rodzaje praktyk: “otwieranie umysłu” i “skupianie umysłu”. Otwieranie umysłu to praktyka obserwowania lub oglądania wszystkiego, co staje się treścią świadomości. W medytacji w pozycji siedzącej polega ona na zauważaniu myśli, emocji, doznań, które trafiają do świadomości, bez trzymania się ich czy podążania za nimi.

Podczas skupiania umysłu koncentrujemy się na konkretnych zdarzeniach wewnętrznych lub zewnętrznych. W kierowanych ćwiczeniach uważności terapeuta lub głos z nagrania medytacyjnego daje wskazówki, na czym i w jaki sposób skupić umysł.

STANY UMYSŁU

W DBT są prezentowane trzy podstawowe stany umysłu: “racjonalny umysł”, “emocjonalny umysł” i “mądry umysł”. Osoba znajduje się w stanie racjonalnego umysłu, gdy dochodzi do wiedzy w sposób intelektualny, myśli racjonalnie i logicznie, interesują ją tylko fakty empiryczne, ignoruje emocje, empatię, miłość lub nienawiść na rzecz planowania i “chłodnego” podejścia do problemów. Decyzje i działania znajdują się pod kontrolą logiki. Osoba jest w stanie emocjonalnego umysłu, gdy jej myślenie i zachowanie zależą głównie od bieżących stanów emocjonalnych. W stanie “emocjonalnego umysłu” rozsądek i logika sprawiają trudności, fakty są wyolbrzymiane lub zniekształcane w celu uzgodnienia ich z bieżącym stanem emocjonalnym.

“Mądry umysł” łączy emocjonalny i racjonalny umysł. Uzupełnia przeżywanie emocjonalne i analizę logiczną o poznanie intuicyjne. W terapii poznawczej opartej na uważności są również omawiane dwa inne stany umysłu: “działanie” lub “tryb-działania” oraz “bycie” lub “tryb-bycia”. Działanie skupia się na dążeniu do jakiegoś celu. Jest to stan wielozadaniowy, ukierunkowany na zadanie. Bycie jest natomiast stanem, w którym nacisk kładzie się na przeżywanie, a nie na działanie. Mądry umysł można również traktować jako połączenie działania i bycia.

Umiejętności związane z uważnością pozwalają na równoważenie emocjonalnego i racjonalnego umysłu, bycia i działania oraz innych skrajnych postaw dotyczących myślenia i działania w celu osiągnięcia mądrego umysłu i mądrego działania. Istnieją trzy umiejętności “co” (obserwowanie, opisywanie i uczestniczenie), a także trzy umiejętności “jak” (przyjmowanie nieosądzającej postawy, skupianie się na jednej rzeczy w danej chwili i bycie skutecznym).

Ostatecznym celem umiejętności związanych z uważnością jest rozwinięcie stylu życia polegającego na świadomym uczestnictwie. Nieświadome uczestnictwo jest charakterystyczną cechą zachowań impulsywnych i zależnych od nastroju. Obserwowanie to zwracanie uwagi na zdarzenia, emocje i inne reakcje behawioralne. Kolejną umiejętnością związaną z uważnością jest opisywanie, które polega na opisywaniu zdarzeń i osobistych reakcji słowami. Uczestniczenie to zdolność brania udziału bez skupiania uwagi na sobie. Osoba uczestnicząca całkowicie zanurza się w tym, co się dzieje w danej chwili, nie oddzielając się od bieżących zdarzeń i interakcji. Nieuważność to uczestniczenie bez zwracania uwagi na zadanie; uważność to uczestniczenie z uwagą.

Przyjmowanie postawy nieosądzającej oznacza nie osądzanie czegoś ani jako dobrego ani jako złego. Ludzie często osądzają oraz przedstawiają siebie i innych albo w nadmiernie pozytywnym świetle (idealizacja), albo w nadmiernie negatywnym świetle (deprecjacja). Postawa nieosądzająca polega na tym, by w większości wypadków w ogóle odrzucić osądzanie. W terapii dialektyczno- behawioralnej (DBT) podkreśla się znaczenie następstw zachowań i zdarzeń. Podejście nieosądzające polega na obserwowaniu konsekwencji i ewentualnym proponowaniu zmiany zachowań lub zdarzeń, ale bez dodawania do nich etykiety “złe”. W DBT ważne jest opisywanie tego, co jest przedmiotem obserwacji. W uważności bardzo ważne jest skupianie się na jednej rzeczy. Jest to skupianie umysłu i świadomości na czynności w bieżącej chwili zamiast dzielenia uwagi między kilka czynności lub między bieżącą czynność a myśli o czymś innym. Bycie skutecznym to robienie tego, co jest słuszne lub wymagane w danej sytuacji.

PRAKTYKA UWAŻNOŚCI :PERSPEKTYWA DUCHOWA

Uważność z perspektywy duchowej ma swoje korzenie w prastarych praktykach duchowych. Cele uważności z perspektywy duchowej obejmują doświadczanie ostatecznej rzeczywistości takiej, jaka jest, kultywowanie mądrości, porzucanie przywiązań, radykalne akceptowanie rzeczywistości takiej, jaka jest oraz zwiększanie miłości i współczucia do siebie i innych.

MĄDRY UMYSŁ Z PERSPEKTYWY DUCHOWEJ, MIŁUJĄCA DOBROĆ

Mądry umysł z perspektywy duchowej przedstawia różne rodzaje praktyk duchowych, zapewnia również opis doświadczenia mądrego umysłu z tej perspektywy. Wiele praktyk duchowych ma wspólne cechy z praktyką uważności, w tym milczenie, wyciszenie umysłu, koncentrację, kierowanie się ku własnemu wnętrzu i otwartość. Uważność to praktyka bezwyznaniowa i transkonfesyjna (czyli zgodna z całym wachlarzem wierzeń i tradycji).

MĄDRY UMYSŁ:PODĄŻANIE DROGĄ ŚRODKOWĄ

Podążanie drogą środkową to życie pomiędzy skrajnościami lub znalezienie syntezy między skrajnościami. Uważność zbliża do siebie przeciwieństwa, znajdując prawdę w nawzajem wykluczających się i przeciwstawnych stronach. Umiejętności związane z uważnością koncentrują się na syntezie racjonalnego i emocjonalnego umysłu, a także działania i bycia.

13 stycznia, 2020

Zmiana zachowania wymaga zrozumienia przyczyn zachowania, które chcemy zmienić. Analiza łańcuchowa zachowania pomaga w zrozumieniu łańcucha zdarzeń prowadzących do konkretnych zachowań, które po nich następują.

ANALIZA ŁAŃCUCHOWA

Każde zachowanie można zrozumieć jako serię powiązanych ze sobą elementów, które łączą się jak “ogniwa łańcucha”, ponieważ następują jeden po drugim, a każdy z nich prowadzi do kolejnego. Analiza łańcuchowa składa się z serii pytań (np. co się stało przedtem, a co potem) służących do rozłączenia tych ogniw. Celem analizy łańcuchowej jest ustalenie, na czym polega problem (np. spóźnianie się do pracy), co go wywołuje, czemu on służy, co utrudnia rozwiązanie problemu i jakie dostępne środki mogą pomóc w jego rozwiązaniu.

Analiza łańcuchowa składa się z 8 kroków. Kroki 1-5 służą zrozumieniu problemu. Kroki 6-8 dotyczą zmiany zachowania problemowego.

  1. Co dokładnie było zachowaniem problemowym?
  2. Jakie zdarzenie zapoczątkowało łańcuch zdarzeń (zdarzenie pobudzające)?
  3. Jakie czynniki podatności występowały w danym dniu?
  4. Jaki łańcuch wydarzeń, ogniwo po ogniwie, doprowadził od zdarzenia pobudzającego do zachowania problemowego?
  5. Jakie były następstwa tego zachowania?
  6. Zidentyfikuj umiejętne zachowania, którymi można zastąpić problemowe ogniwa w łańcuchu i w ten sposób zmniejszyć prawdopodobieństwo ponownego wystąpienia tego zachowania.
  7. Opracuj plany profilaktyki mające na celu zmniejszenie podatności na zdarzenia pobudzające i uruchomienie łańcucha.
  8. Napraw negatywne następstwa, jakie zachowania problemowe miały na innych ludzi i na ciebie.

ANALIZA BRAKUJĄCYCH OGNIW

Analiza brakujących ogniw to seria pytań, które mają pomóc w ustaleniu, co stanęło na drodze skutecznego zachowania. Jej celem jest pokazanie, gdzie w łańcuchu zdarzeń wydarzyło się coś, co kolidowało ze skutecznym zachowaniem, kiedy było ono potrzebne lub oczekiwane.

Oczekiwane zachowania to te, na które się zgodziliśmy (np. punktualne przychodzenie do pracy), które zostały nam polecone, które zaplanowaliśmy. Potrzebne zachowania to umiejętne postępowanie, które stanowi skuteczną reakcję w konkretnej sytuacji lub w odniesieniu do konkretnych problemów.

Analiza brakujących ogniw i rozwiązywanie problemów pomagają, gdy problem polega na tym, że nie wiemy jakie zachowanie jest oczekiwane lub potrzebne, nie mamy ochoty zrobić tego, co jest oczekiwane lub potrzebne. Analiza brakujących ogniw wraz z analizą łańcuchową mogą być przydatne w zrozumieniu problemu, kiedy wiemy, jakie zachowanie jest skuteczne, ale mimo to go nie przejawiamy.

By wykonać analizę brakujących ogniw odpowiedz na pytania:

  1. Czy wiedziałeś/wiedziałaś, jakie skuteczne zachowanie jest potrzebne lub oczekiwane? Co stanęło na przeszkodzie zdobycia takiej wiedzy?
  2. Czy chciałeś/chciałaś zrobić to, co jest potrzebne lub oczekiwane?
  3. Czy pomyślałeś/pomyślałaś o zrobieniu tego, co jest potrzebne lub oczekiwane?
  4. Co stanęło na przeszkodzie, żeby od razu zrobić to, co jest potrzebne lub oczekiwane?

W centrum “Amygdala” , oferujemy diagnozę psychologiczną i psychoterapię. Osoby zainteresowane umówieniem terminu konsultacji zapraszamy do kontaktu: 535-021-194

1 22 grudnia, 2019

Terapia Dialektyczno- Behawioralna (DBT) opiera się na teorii biospołecznej funkcjonowania osobowości. Zgodnie z jej głównym założeniem, osobowość z pogranicza (Borderline) jest przede wszystkim dysfunkcją systemu regulacji emocji; jest rezultatem nieprawidłowości biologicznych w połączeniu z pewnymi dysfunkcjami środowiska, a także ich interakcji w czasie. Unieważniające środowiska w okresie dzieciństwa przyczyniają się do rozwoju dysregulacji emocji; nie umieją one także nauczyć dziecka sposobów nazywania i regulacji emocji, tolerancji na cierpienie emocjonalne oraz tego, kiedy powinno ufać swoim reakcjom emocjonalnym jako odzwierciedleniu prawomocnych interpretacji zdarzeń.

Osoby dorosłe z zaburzeniem osobowości typu Borderline przyswajają sobie charakterystyczne cechy środowiska unieważniającego. Mają zatem skłonność do unieważniania własnych przeżyć emocjonalnych oraz poszukiwania u innych adekwatnego odzwierciedlenia rzeczywistości zewnętrznej. Reakcja wstydu- charakterystyczna reakcja na niedające się kontrolować negatywne emocje u osób z zaburzeniem osobowości typu Borderline- jest naturalnym rezultatem dorastania w środowisku społecznym, które “zawstydza” osoby okazujące emocjonalną podatność na zranienie.

Dysregulacja emocjonalna jest spowodowana wysoką emocjonalną podatnością na zranienie w połączeniu z niezdolnością do regulacji emocji. Trudności te mają swoje źródło w predyspozycjach biologicznych, które zaostrzają określone doświadczenia środowiskowe.

Charakterystyczne cechy emocjonalnej podatności na zranienie obejmują dużą wrażliwość na bodźce emocjonalne, intensywność emocjonalną i powolny powrót do emocjonalnego poziomu wyjściowego. “Duża wrażliwość” oznacza, że osoba osoba szybko reaguje i ma niski próg reakcji emocjonalnych, to znaczy niewiele trzeba, by wywołać reakcję emocjonalną. Zdarzenia, które nie będą zaprzątać uwagi innych ludzi, przypuszczalnie zaniepokoją osobę emocjonalnie podatną na zranienie.

Przyczyny biologiczne zaburzenia osobowości typu Borderline mogą być różne: od wpływów genetycznych, poprzez niekorzystne zdarzenia w okresie płodowym, po środowiskowe oddziaływania na rozwój mózgu i układu nerwowego w okresie wczesnego dzieciństwa. Coraz więcej dowodów przemawia za tym, że stres środowiskowy doświadczany przez matkę w okresie ciąży może mieć szkodliwy wpływ na późniejszy rozwój dziecka.

Unieważniające środowisko to takie otoczenie, w którym komunikaty o osobistych przeżyciach spotykają się z niekonsekwentnymi, niewłaściwymi i skrajnymi reakcjami. Wyrażanie prywatnych przeżyć nie jest uprawomocniane; jest natomiast często karane lub trywializowane. Doświadczanie bolesnych emocji, jak również czynniki, które osobie przeżywającej emocje wydają się przyczynowo związane z cierpieniem emocjonalnym, są lekceważone. Interpretacje osoby dotyczące jej zachowania, w tym doświadczanie zamiarów i motywacji związanych z zachowaniem, są odrzucane.

Unieważnienie ma dwie podstawowe cechy. Po pierwsze, wskazuje ono osobie, że myli się ona zarówno w swym opisie, jak i analizach własnych przeżyć, w szczególności w ujmowaniu tego, co wywołuje jej emocje, przekonania i działania. Po drugie, przypisuje ono jej przeżycia społecznie nieakceptowanym cechom charakterystycznym lub cechom osobowości. Środowisko może upierać się, że osoba czuje coś, czego, jej zdaniem, ona nie czuje, lubi lub woli coś, czego, jej zdaniem, ona nie lubi, albo zrobiła coś, czego, jej zdaniem, nie zrobiła. Negatywne formy wyrażania emocji mogą być przypisywane takim cechom, jak skłonność do przesadnego reagowania, nadwrażliwość, zniekształcone spostrzeganie zdarzeń czy niezdolność do przyjęcia pozytywnej postawy. Pozytywne formy wyrażania emocji, przekonania, plany, działania mogą być w podobny sposób unieważniane przez przypisywanie ich brakowi roztropności, naiwności, nadmiernej idealizacji czy niedojrzałości. Osobiste przeżycia i formy ekspresji emocjonalnej nie są uważane za uprawnione reakcje na zdarzenia.

Emocjonalnie unieważniające środowiska są nietolerancyjne wobec przejawów negatywnych emocji. Komunikowana postawa unieważniającego środowiska przypomina pogląd: “poradzisz sobie o własnych siłach, bez żadnej pomocy z zewnątrz”; jest to przekonanie, że każda osoba, która wystarczająco się stara, może tego dokonać. Indywidualna sprawność i osiągnięcia są wysoko cenione, przynajmniej w odniesieniu do kontrolowania emocjonalnej ekspresyjności i ograniczania wymagań wobec środowiska.

Konsekwencje unieważniających środowisk są następujące. Po pierwsze, z powodu nieuprawomocniania ekspresji emocjonalnej unieważniające środowisko nie uczy dziecka nazywania emocji, w sposób zgodny z normą obowiązującą w jego szerszej grupie społecznej. Ponieważ problemy emocjonalnie podatnego na zranienie dziecka nie są dostrzegane, niewiele wysiłku wkłada się w próby rozwiązania problemów. Każe się dziecku kontrolować swoje emocje, zamiast uczyć je, jak właściwie to robić. Po drugie, w wyniku przeceniania łatwości rozwiązywania problemów życiowych środowisko nie uczy dziecka znoszenia dolegliwości psychicznych ani formułowania realistycznych celów i oczekiwań. Po trzecie, przez niekonsekwentne karanie z powodu wyrażania komunikatów o negatywnych emocjach i sporadyczne nagradzanie przejawów skrajnych lub spotęgowanych emocji środowisko uczy dziecko oscylowania między emocjonalnym zahamowaniem a skrajnymi stanami emocjonalnymi. Środowisko takie nie umie nauczyć dziecka, kiedy ma ono ufać swoim reakcjom emocjonalnym i poznawczym jako odzwierciedleniu prawomocnych interpretacji indywidualnych i sytuacyjnych zdarzeń. Unieważniające środowisko uczy dziecko aktywnego unieważniania własnych przeżyć i poszukiwania w swoim środowisku społecznym wskazówek, jak ma myśleć, czuć i działać.

Istnieją 3 rodzaje unieważniających rodzin: rodzina chaotyczna, rodzina doskonała, i rodzina typowa. W rodzinie chaotycznej mogą występować problemy z nadużywaniem substancji psychoaktywnych, problemy finansowe lub rodzice, którzy dużo czasu spędzają poza domem. Potrzeby dzieci w takiej rodzinie lekceważy się i w konsekwencji unieważnia.

W rodzinie doskonałej rodzice nie potrafią tolerować przejawów negatywnych emocji u swoich dzieci. Taka postawa może wynikać z takich przyczyn, jak stresująca praca, niezdolność do tolerowania negatywnych emocji lub egoizmu.

Skłonność pacjentów z zaburzeniem osobowości typu Borderline do powstrzymywania reakcji emocjonalnych, lub do podejmowania takich prób, może przyczynić się do braku silnego poczucia tożsamości. Odrętwienie związane z zahamowanymi emocjami jest często odbierane jako pustka.