Kategoria: TERAPIA DIALEKTYCZNO-BEHAWIORALNA

25 października, 2020

centrum Amygdala oferujemy terapię dialektyczno-behawioralną u Aleksandry Radomskiej. Osoby zainteresowane umówieniem wizyty prosimy o kontakt pod numerem: 790-250-587.

Strach wywołuje konkretna sytuacja, jakieś wydarzenie. Boimy się czegoś lub kogoś. Czasem odczuwamy strach na długo zanim wydarzenie ma miejsce. Mówimy wówczas o obawie, lęku. Strach pełni przede wszystkim funkcję przystosowawczą. Ostrzega przed ryzykiem, przed niebezpieczeństwem. Pozwala przewidywać to, co ma nastąpić i ewentualnie przygotować się.

Strach ostrzega cały organizm, który szykuje się wówczas do odpowiedniej reakcji. Centralny układ nerwowy analizuje sytuację, żeby wybrać dostosowaną do niej reakcję: stawić czoło niebezpieczeństwu, chronić się, czekać bez ruchu, uciekać, poprosić o pomoc. Towarzyszą mu liczne objawy fizjologiczne: przyspieszenie rytmu serca i oddechu, pocenie się, bladość, skurcz mięśni, drżenie rąk.

24 października, 2020

centrum Amygdala oferujemy terapię dialektyczno-behawioralną u Aleksandry Radomskiej. Osoby zainteresowane umówieniem wizyty prosimy o kontakt pod numerem: 790-250-587.

Autorzy opublikowanych dotychczas prac naukowych są zgodni co do pewnej ilości kryteriów opisujących podstawowe emocje. Podstawowe emocje nazywane są również pierwotnymi, a także emocjami dyskretnymi, co znaczy, że można łatwo odróżnić jedne od drugich.

Liczne badania wykazały, że sposób wyrażania i rozpoznawania emocji jest wspólny wszystkim ludziom. Sygnały emocjonalne i wydarzenia, które je wywołują, są uniwersalne. Emocje uruchomiane są szybko i trwają krótko. Podstawowe emocje mają zmienny czas trwania i różną intensywność. Gniew jest najbardziej intensywny i wymaga kontrolowania. Trwa od kilku minut do kilku godzin. Zmniejsza się wraz z przystosowaniem do sytuacji lub jej zmianą. Strach trwa najkrócej: od kilku sekund do godziny. Radość trwa dłużej, albo krócej, w zależności od kontekstu od jednej godziny do jednego dnia. Smutek może trwać kilka dni. Sugeruje się, że emocje- w ścisłym powiązaniu z mechanizmami fizjologicznymi- pomagają uświadamiać sobie stany uczuciowe i podejmować właściwe decyzje.

GNIEW

Jest reakcją na krzywdę, frustrację, na poczucie bycia atakowanym. Jest to zatem odmowa, protest. Określa akceptowalne granice. Pozwala bronić swoich wartości. Gniew może być pozytywną emocją, prowadzić do korzystnej zmiany w relacji. Źródłem gniewu najczęściej jest strach. Czasem wywołuje go obawa przed osądem.

11 października, 2020

centrum Amygdala oferujemy terapię dialektyczno-behawioralną. Osoby zainteresowane umówieniem terminu psychoterapii prosimy o kontakt pod nr tel: 790-250-587

Strategie uprawomocniania i rozwiązywania problemów stanowią zasadniczą część terapii dialektyczno-behawioralnej DBT. Uprawomocnianie komunikuje, że zachowanie jest sensowne i zrozumiałe w aktualnym kontekście. Terapeuta skłania pacjenta do podjęcia próby zrozumienia własnych działań, emocji i myśli. DBT dąży do równowagi pomiędzy strategiami leczenia opartymi na akceptacji a strategiami opartymi na zmianie. W centrum uwagi terapeutycznej jest nauczenia pacjenta zarówno uprawomocniania, jak i zmieniania siebie

DEFINICJA

Uprawomocnianie komunikuje, że reakcje są sensowne i zrozumiałe w aktualnym kontekście lub sytuacji. W uprawomocnieniu można wyróżnić 3 kroki.

Aktywne obserwowanie. Terapeuta zbiera informacje na temat tego, co się przydarzyło i co się dzieje w danym momencie, oraz słucha i obserwuje, o czym pacjent myśli, co czuje i robi. Terapeuta słucha bezpośrednich komunikatów i obserwuje działania.

Odzwierciedlenie. Terapeuta dokładnie pokazuje uczucia, myśli, założenia i zachowania pacjenta. W tym kroku podstawowe znaczenie ma postawa nieosądzająca. Potrzebna jest tutaj adekwatna empatia emocjonalna, zrozumienie przekonań, oczekiwań i założeń (choć niekoniecznie zgadzanie się z nimi) oraz rozpoznanie wzorców behawioralnych. W wyniku odzwierciedlenia terapeuta często stwierdza to, co pacjent widzi, ale boi się przyznać lub powiedzieć.

Bezpośrednie uprawomocnienie. Terapeuta komunikuje, że reakcja pacjenta jest zrozumiała. Terapeuta znajduje w obecnym środowisku bodźce, które wspierają zachowanie pacjenta. Odkrywając prawomocność w reakcji pacjenta, terapeuta może go szczerze wesprzeć w samouprawomocnianiu.

Uprawomocnienie może być krótkim komentarzem lub dygresją powiedzianą podczas rozmowy nad innymi zagadnieniami bądź też może być przedmiotem uwagi terapeutycznej podczas całej sesji. Uprawomocnienie pełni wiele funkcji w DBT. Uspokaja w czasie trudnych chwil, wzmacnia więź, a także poczucie zrozumienia i wsparcia. Uczy zaufania do siebie i samouprawomocnienia. Zachęca pacjenta do wytrwałości, kiedy jest bliski poddania się.

27 września, 2020

centrum Amygdala oferujemy terapię dialektyczno-behawioralną. Osoby zainteresowane umówieniem terminu psychoterapii prosimy o kontakt pod nr tel: 790-250-587

Terapia Dialektyczno-Behawioralna (DBT) jest oparta na światopoglądzie dialektycznym. Dialektyczne ujęcie natury rzeczywistości i zachowania człowieka opiera się na trzech podstawowych zasadach.

ZASADA WZAJEMNEGO POWIĄZANIA I CAŁOŚCI

Dialektyka podkreśla znaczenie wzajemnego powiązania i całości. Zakłada systemowe spojrzenie na rzeczywistość. Właściwości rzeczy nazywamy dialektycznymi ponieważ jedna rzecz nie może istnieć bez drugiej.

ZASADA BIEGUNOWOŚCI

Bardzo ważną ideą dialektyczną jest to, że wszystkie twierdzenia zawierają swoje przeciwieństwo. Uprawomocnienie jest zasadniczą częścią DBT. Terapia ta zakłada, że każda osoba jest zdolna do mądrości w odniesieniu do własnego życia. Elementy konieczne do rozwoju są już obecne w aktualnej sytuacji. W terapii tej kładzie się nacisk na odkrywanie wartości w punkcie widzenia każdej osoby zamiast na obronę zalet własnego stanowiska.

ZASADA CIĄGŁEJ ZMIANY

Dialektyczny punkt widzenia jest zgodny z teorią psychodynamiczną, która podkreśla rolę konfliktu i przeciwieństwa jako nieodłącznych cech charakterystycznych procesu rozwoju i zmiany. Jest także zgodna z perspektywą behawioralną, która akcentuje konieczną całość środowiska i osoby oraz ich wzajemne powiązanie w wytwarzaniu zmiany.

26 września, 2020

centrum Amygdala oferujemy terapię dialektyczno-behawioralną. Osoby zainteresowane umówieniem terminu psychoterapii prosimy o kontakt pod nr tel: 790-250-587

Umiejętności związane ze skutecznością w podtrzymywaniu relacji mają na celu podtrzymanie lub poprawę naszych relacji z inną osobą. Umiejętność GIVE oznacza łagodność (be Gentle), okazywanie zainteresowania (act Interested ), uprawomocnianie (Validate) oraz swobodne zachowanie (use an Easy manner). Łagodność oznacza bycie miłym i taktownym. Łagodność oznacza przede wszystkim 4 rzeczy: brak ataków, gróźb, brak osądzania i brak lekceważenia.

Okazywanie zainteresowania to wysłuchanie stanowiska, opinii, powodów odmowy lub powodów poproszenia o coś bez przerywania, bez prób przekonywania lub zgadywania co druga osoba myśli lub czuje. Jeśli masz wątpliwości dotyczące tego, co druga osoba myśli lub jakie są jej motywy, delikatnie zapytaj ją i wysłuchaj odpowiedzi. Bądź gotowy na przeprowadzenie rozmowy w późniejszym czasie, jeśli tego pragnie druga osoba.

Uprawomocnianie to komunikowanie , że uczucia myśli i działania drugiej osoby są dla nas zrozumiałe, biorąc pod uwagę jej przeszłą lub obecną sytuację. Potwierdź werbalnie uczucia drugiej osoby, jej pragnienia, trudności i opinie na temat sytuacji, bez używania osądzających słów, tonu głosu, mimiki lub postawy. Swobodne zachowanie. Uśmiechaj się, staraj się rozluźnić drugą osobę. Dodawaj otuchy

24 września, 2020

centrum Amygdala oferujemy terapię dialektyczno-behawioralną. Osoby zainteresowane umówieniem terminu psychoterapii prosimy o kontakt pod nr tel: 790-250-587

Umiejętności DEAR MAN to opisywanie (Describe), wyrażanie uczuć (Express feelings), stanowcze wyrażanie pragnień (Assert wishes), wzmacnianie (Reinforce), podtrzymanie uważności ( stay Mindful), okazywanie pewności siebie (Appear confident), negocjowanie (Negotiate).

Skuteczność w osiąganiu celów odnosi się do realizowania swoich zamierzeń w danej sytuacji. Opisywanie sytuacji. Rozpocznij od krótkiego opisu sytuacji, na którą reagujesz. Trzymaj się faktów. Unikaj stwierdzeń osądzających. Bądź obiektywny. Wyrażanie uczuć. Jasno wyraź, co czujesz lub co sądzisz w związku z sytuacją. Podaj krótkie uzasadnienie swojej prośby lub odmowy. Stanowcze wyrażanie pragnień. Wzmacnianie. Wskaż, co pozytywnego lub satysfakcjonującego wydarzy się dla drugiej osoby, jeśli zareaguje ona zgodnie z naszym pragnieniem. Podtrzymanie uważności. Bądź świadomy własnych celów w danej sytuacji. Podtrzymaj swoje stanowisko i uważaj, aby inny temat nie odwrócił twojej uwagi. Okazywanie pewności siebie. Mów zdecydowanym tonem i prezentuj pewność siebie zachowaniem i postawą, utrzymując odpowiedni kontakt wzrokowy. Negocjowanie. Bądź gotowy do odwzajemniania się. Proponuj inne rozwiązania problemu i pytaj się o nie.

POMYSŁY NA ĆWICZENIE UMIEJĘTNOŚCI DEAR MAN

1.Nie zgódź się z czyjąś opinią

2. Poproś o pomoc

3. Powiedz o tym co Ci przeszkadza w czyimś zachowaniu

12 września, 2020

centrum Amygdala oferujemy terapię dialektyczno-behawioralną u Aleksandry Radomskiej. Osoby zainteresowane umówieniem wizyty prosimy o kontakt pod numerem: 790-250-587.

Praktyka miłującej dobroci to rodzaj medytacji, która polega na mówieniu pozytywnych słów i wyrażeń w celu wyrażania współczucia i miłości jako antidotum na negatywne uczucia. Miłująca dobroć to starożytna duchowa praktyka medytacyjna stworzona początkowo jako praktyka buddyjska. Jej celem jest zwiększanie miłości i współczucia dla siebie i innych. Może także obejmować wizualizowanie osoby, której wysyłamy życzenia- tzn. przywoływanie w umyśle jej obrazu.

Silne negatywne emocje mogą być destrukcyjne, ale także wywoływać negatywne skutki fizyczne np. wyższe ciśnienie krwi czy częstsze ataki serca. Miłująca dobroć zmniejsza nienawiść do siebie, a także może pomóc w poprawie relacji. Codzienna jej praktyka zwiększa pozytywne emocje. Wyniki badań wskazują, że codzienne ćwiczenie miłującej dobroci wpływa na zwiększenie przeżywania pozytywnych emocji tj. miłość, radość, wdzięczność, zadowolenie, nadzieja, zaciekawienie, wesołość oraz na zmniejszenie negatywnych emocji. Praktyka miłującej dobroci wpływa pozytywnie na więzi społeczne. Badania neuroobrazowe pokazują, że praktyka miłującej dobroci jest powiązana z większą aktywacją okolic mózgu związanych z przetwarzaniem emocji i empatią. Odczuwanie pozytywnych emocji wpływa na zmniejszenie objawów depresji. Codzienna praktyka miłującej dobroci może również zwiększyć samoakceptację.

PRAKTYKA MIŁUJĄCEJ DOBROCI

  1. Wybierz osobę, której chcesz wysłać miłującą dobroć. Zacznij od siebie lub, jeśli jest to zbyt trudne, od osoby, którą kochasz.
  2. Siedząc, stojąc lub leżąc, zacznij od powolnego i głębokiego oddychania. Otwierając swoje dłonie, łagodnie przywołaj obraz tej osoby w myślach.
  3. Wysyłaj z siebie miłującą dobroć, wypowiadając zestaw serdecznych życzeń, takich jak: “Obym był szczęśliwy”, “Obym miał spokojne życie”, “Obym był zdrowy”, “Obym był bezpieczny”. Powtarzaj te zdania powoli i skupiaj się na znaczeniu każdego słowa wypowiadanego w myślach.
  4. Przejdź do osób bliskich, przyjaciół, ludzi, na których jesteś zły, ludzi, którzy przysparzają ci kłopotów.
  5. Ćwicz codziennie, zaczynając od siebie, a potem przechodząc do innych.

6 września, 2020

centrum Amygdala oferujemy terapię dialektyczno-behawioralną u Aleksandry Radomskiej. Osoby zainteresowane umówieniem wizyty prosimy o kontakt pod numerem: 790-250-587.

Przyjmowanie postawy nieosądzającej to porzucanie oceniania i osądzania rzeczywistości. Umiejętność ta odgrywa ważną rolę we wszystkich metodach leczenia opartych na uważności (m.in. w terapii poznawczej opartej na uważności, redukcji stresu opartej na uważności oraz profilaktyce nawrotów opartej na uważności), a także we wszystkich metodach leczenia, w których kładzie się nacisk na akceptację innych oraz siebie i własnego zachowania.

Spostrzegaj i opisuj rzeczywistość taką, jaką jest. Zrezygnuj z oceniania ludzi, ich zachowań i zdarzeń jako “dobrych” lub “złych”. Polega to na tym, aby przyjmować postawę nieosądzającą podczas obserwowania, opisywania i uczestniczenia. Przyjmowanie postawy nieosądzającej wymaga porzucenia słowa “powinno”. Oznacza to rezygnację z bycia kimś, kto określa, jaki powinien być świat, oraz porzucenie żądania, aby rzeczywistość była taka, jak chcemy, po prostu dlatego, że tak chcemy. Przyjmowanie postawy nieosądzającej wymaga, abyśmy zamiast mówić o tym, jak “powinno” być, opisywali, jak się czujemy i czego pragniemy.

Przyjmowanie postawy nieosądzającej nie oznacza aprobaty. Natomiast oznacza, że wszystko jest takie, jakie jest, i że wszystko ma swoją przyczynę. Zamiast oceniać coś jako dobre lub złe, lepiej opisać fakty, a następnie postarać się zrozumieć przyczyny. Przyjmowanie postawy nieosądzającej nie oznacza milczenia na temat preferencji lub pragnień.

9 sierpnia, 2020

W centrum Amygdala oferujemy terapię CBT, DBT, EMDR oraz GESTALT. Osoby zainteresowane umówieniem wizyty zapraszamy do kontaktu tel: 790-250-587.

Wykształcenie i Szkolenia

Psychoterapeuci są absolwentami kierunków humanistycznych i medycznych wyższych uczelni. Najczęściej są to psychologowie, psychiatrzy, pracownicy socjalni, pedagodzy. Nim psychoterapeuta otrzyma certyfikat uprawniający go do wykonywania zawodu psychoterapeuty musi odbyć kilkuletnie specjalistyczne szkolenie podyplomowe w zakresie wybranego nurtu psychoterapeutycznego. W jego trakcie powinien wykazać się odpowiednią liczbą godzin staży klinicznych, terapii własnej oraz superwizji. Rzetelny psychoterapeuta powinien cechować się pokorą i motywacją do poszerzania wiedzy.

Specjalności

Psychoterapeuci zwykle zajmują się określoną grupą problemów psychicznych (np. leczeniem uzależnień, doświadczaniem przemocy, zaburzeniami odżywiania, problemami rodzinnymi) albo określonym rodzajem terapii (np. terapią grupową). Niektórzy pracują tylko z dziećmi, inni z osobami dorosłymi. Oferta psychoterapeuty powinna korespondować z jego podyplomowym wykształceniem.

Superwizja

Superwizja polega na konsultowaniu przez terapeutę swoich klientów z bardziej doświadczonym psychoterapeutą (Superwizorem). Daje okazję do omówienia kwestii budzących wątpliwości terapeuty, np. diagnozy, relacji terapeutycznej, dylematów etycznych, planu terapii. Jest to też sposób na odreagowanie emocji związanych z procesem terapeutycznym. Superwizowanie swojej pracy świadczy o pokorze i dojrzałości terapeuty, który w ten sposób dba o siebie i swój warsztat, co sprzyja efektywności jego pracy i pomaga ustrzec się przed błędami w procesie pomagania.

Prawem przysługującym każdej osobie będącej w terapii jest uzyskanie informacji, u kogo prowadząca nas osoba korzysta z superwizji, włącznie z możliwością zweryfikowania tej informacji poprzez skontaktowanie się z danym superwizorem. Superwizować się można na wiele sposobów. Super wizje mogą być indywidualne lub grupowe. Polegać mogą na bezpośrednim lub pośrednim kontakcie z superwizorem.

Terapia własna

Jeśli terapeuta cierpiałby z powodu zaburzeń psychicznych, które uniemożliwiałyby mu pracę, to powinien- zgodnie z kodeksem etycznym- czasowo zaprzestać wykonywania zawodu. Terapeuta by skutecznie pomagać powinien określić własną motywację pomagania, filozofię życia, wyznawane wartości oraz posiadać zintegrowaną osobowość. Dobry psychoterapeuta jest człowiekiem dojrzałym, gotowym do pracy nad sobą i nieustającego rozwoju. Terapia własna umożliwia specjaliście lepiej zrozumieć siebie.

Staże zawodowe

Staż kliniczny to godziny przepracowane z klientami pod okiem bardziej doświadczonych psychoterapeutów, psychologów klinicznych lub psychiatrów. Miejscem odbywania staży są szpitale psychiatryczne, poradnie zdrowia psychicznego, poradnie psychologiczno-pedagogiczne, ośrodki terapii uzależnień. Szkolący się przyszły psychoterapeuta staje się częścią zespołu terapeutycznego, ma okazję do obserwacji, a następnie samodzielnego prowadzenia klientów pod nadzorem wykwalifikowanych specjalistów oraz uzyskiwania na bieżąco informacji zwrotnych o swojej pracy.

Certyfikat

Psychoterapeuta po zakończeniu szkolenia i spełnieniu szczegółowych wymogów uzyskuje certyfikat, co jest równoznaczne z uznaniem prawa do prowadzenia terapii w danym nurcie psychoterapeutycznym. Klient ma prawo sprawdzić, czy terapeuta jest w trakcie certyfikacji lub czy ma już certyfikat. Może dowiedzieć się, jakie towarzystwo psychoterapeutyczne wydało certyfikat i zweryfikować jego wiarygodność.

Prawo klienta do informacji

Ważne, jest by decydując się na skorzystanie z usług psychoterapeutycznych, sprawdzić kwalifikacje, rzetelność i doświadczenie osoby, do której chcemy się udać. Najlepszą metodą sprawdzenia, jest spytanie się jakie specjalistyczne szkolenie w zakresie psychoterapii ukończył w jednym z ośrodków (szkół, towarzystw) przygotowujących do zawodu psychoterapeuty. Należy poprosić o pokazanie certyfikatu lub dyplomu ukończenia szkoły psychoterapii lub zaświadczenia, że jest w trakcie szkolenia. Ważna jest też informacja, czy osoba, do której się zgłosiliśmy, pracuje pod superwizją tj. czy korzysta ze wsparcia bardziej doświadczonego psychoterapeuty. Klient ma prawo do zadawania pytań na temat wykształcenia, kompetencji, szkoleń i doświadczeń terapeutycznych.

Pytania jakie możemy zadać:

  • Jakie szkolenie z psychoterapii/szkołę psychoterapii ukończył? Jak długo trwało?
  • Jaki rodzaj psychoterapii proponuje?
  • Czy przeszedł własną psychoterapię?
  • Czy superwizuje swoją pracę? W jaki sposób? U kogo?
  • Jakie szkolenia i dodatkowe kursy ukończył?
  • Czy ma doświadczenie w pracy z problemem, z jakim się zgłaszamy?

Warto pamiętać, że szkolenie psychoterapeutyczne trwa minimum 4 lata.

Kodeks etyczny psychoterapeuty

Większość szkół psychoterapii stworzyła własne kodeksy etyczne, które są źródłem wiedzy na temat danego podejścia terapeutycznego. Wskazują też organizacje, którym podlegają poszczególne szkoły psychoterapii. Informacje te umożliwiają interwencję w sytuacji nieetycznego zachowania terapeuty. Kodeks etyczny psychoterapeuty mówi o tym, że pierwszorzędnym zadaniem terapii jest wspomaganie osoby, która gotowa jest zmierzyć się z własnymi trudnościami. Realizacja tego zadania następuje poprzez zbudowanie relacji terapeutycznej opartej na szacunku dla godności każdego, kto decyduje się skorzystać z psychoterapii. Zapisy zawarte w kodeksie etycznym psychoterapeuty odnoszą się m.in. do: poszanowania klienta, nienadużywania władzy na płaszczyźnie światopoglądowej, finansowej czy seksualnej. Psychoterapeuta zobowiązany jest również do przestrzegania zasady poufności (za wyjątkiem superwizji, a także w sytuacji zagrożenia zdrowia, bądź życia klienta).

GŁÓWNE ZASADY ZAWARTE W KODEKSACH ETYCZNYCH

1.Poszanowanie praw człowieka: godności, wolności i prywatności w kontakcie z klientem

2. Odnoszenie się z szacunkiem do różnic rasowych, etnicznych, pochodzenia, płci, orientacji lub preferencji seksualnych, niepełnosprawności, wieku, religii, języka, statusu społecznego lub ekonomicznego oraz potrzeb duchowych.

3. Odpowiedzialność wobec klienta i dbanie o jego dobro.

4. Obowiązek kształcenia się, dbania o własne zdrowie psychiczne.

5. Poddawanie swojej pracy superwizji.

6. Zawieranie kontraktu terapeutycznego.

7. Zakaz wykrzystywania klienta dla własnych potrzeb: manipulowania, nadużywania seksualnego, kontaktów towarzyskich i biznesowych.

8. Niepodejmowanie się prowadzenia psychoterapii osób znajomych.

9. Prawo odmowy do prowadzenia psychoterapii w sytuacjach mogących negatywnie oddziaływać na pracę z danym klientem (rozbieżność światopoglądów, aktualne problemy psychoterapeuty) i obowiązek zapewnienia innego specjalisty.

10. Zachowanie tajemnicy zawodowej.

11. Reagowanie w sytuacjach łamania prawa (przemoc w rodzinie, nadużycia seksualne) oraz zagrożenia zdrowia i życia klienta lub innych osób.

12. Rzetelne przedstawienie swoich kompetencji.

Kontrakt terapeutyczny

Terapia rozpoczyna się od zawarcia kontraktu terapeutycznego. Jest to umowa określająca warunki wzajemnej współpracy (np. czas i miejsce, w którym będą odbywały się sesje) oraz zakres odpowiedzialności klienta i psychoterapeuty za zmianę. W kontrakcie zawierane są też inne ustalenia, np. zasady dyskrecji i prywatności obowiązujące psychoterapeutę, informacje o superwizjach i stosowanym podejściu psychoterapeutycznym, długość i częstotliwość sesji, miejsce ich odbywania, ceny sesji i formy płatności, zasady odwoływania sesji i odpłatności za nie, forma kontaktu z psychoterapeutą pomiędzy sesjami. Stworzony kontrakt można renegocjować.

1 13 czerwca, 2020

centrum Amygdala oferujemy terapię dialektyczno-behawioralną u Aleksandry Radomskiej. Osoby zainteresowane umówieniem wizyty prosimy o kontakt pod numerem: 790-250-587.

Dialektyczna Terapia Behawioralna (DBT) stworzona przez Marshę Linehan w 1987 roku łączy behawioryzm z filozofią buddyjską i opiera się na teorii biospołecznej. W terapii DBT relacja terapeutyczna uwzględnia balansowanie terapeuty pomiędzy dwoma biegunami: akceptacją, empatią i uprawomocnianiem pacjenta a konfrontacją, zmianą, szanowaniem potrzeb terapeuty przez pacjenta. Terapia DBT stosowana jest w psychoterapii osobowości typu Borderline. Terapia DBT jest odmianą terapii poznawczo-behawioralnej (CBT). Łączy behawioryzm z filozofią buddyjską opartą na uważności, akceptacji emocji i łączeniu przeciwieństw. Jest rekomendowana w leczeniu nawracających samouszkodzeń.

MODEL OSOBOWOŚCI TYPU BORDERLINE

Dialektyczna terapia behawioralna autorstwa Marshy Linehan opiera się na stworzonej przez nią teorii biospołecznej. Zaburzenie osobowości typu Borderline rozumie się w niej jako efekt interakcji czynników biologicznych oraz środowiskowych. Pacjenci z zaburzeniem osobowości typu Borderline mają ponadprzeciętnie reaktywny układ nerwowy o niskim progu pobudzenia. Emocje są wyzwalane łatwo i długo się utrzymują. Do takiego stanu rzeczy mogą przyczynić się czynniki genetyczne, czynniki zaistniałe w okresie płodowym (używanie substancji psychoaktywnych przez matkę w czasie ciąży, doświadczanie przez nią stresu), traumatyczne wydarzenia z okresu niemowlęcego i poniemowlęcego. U osób z tym zaburzeniem układ limbiczny odpowiadający za regulację emocji funkcjonuje nieprawidłowo.

Według Linehan do rozwinięcia zaburzenia osobowości typu Borderline przyczynia się unieważniające środowisko. Stanowią je rodziny, w który osobiste doświadczenia dzieci są trywializowane, odrzucane, lekceważone czy też podlegają karze. W rodzinach zaniedbujących rodzice sami często cierpią na zaburzenia osobowości lub choroby psychiczne, nadużywają substancji psychoaktywnych, stosują przemoc lub dopuszczają się molestowania seksualnego. Nie są zdolni do zaspokojenia podstawowych potrzeb swoich dzieci, stąd ich emocje są zazwyczaj przeoczane i unieważniane i spotykają się z gniewną reakcją rodziców. Dziecko uczy się, że swoje doświadczenie emocjonalne musi stłumić bądź wyeskalować je do skrajnych rozmiarów. Podobne mechanizmy kształtują się u dziecka z rodziny typu “doskonałego”, w której doświadczenie emocji jest oznaką słabości, złej woli, braku kompetencji, niedostatku dyscypliny lub motywacji.

Marsha Linehan podkreśla, że zaburzenie osobowości typu Borderline szczególnie często występuje u kobiet. W rodzinach zaniedbujących, “doskonałych” czy w przypadku molestowania- unieważniające środowisko przyczynia się do utraty zaufania do osobistych interpretacji wydarzeń i odczuć oraz do nieumiejętności radzenia sobie z nimi (regulacji emocji). Osoba z zaburzeniem osobowości typu Borderline oscyluje pomiędzy całkowitym tłumieniem emocji a zupełnym brakiem kontroli nad nimi.

TERAPIA I RELACJA TERAPEUTYCZNA

Terapia DBT bazuje na założeniach, do których należą:

  1. Pacjenci radzą sobie najlepiej, jak mogą oraz chcą poprawy swojego stanu. Według filozofii dialektycznej przyczyną niepowodzeń nie są deficyty motywacyjne, lecz strach, wstyd, brak praktyki w ćwiczeniu nowych zachowań, błędne przekonania.
  2. Jeśli pacjenci przerywają terapię lub ich stan nie ulega poprawie, czy wręcz się pogarsza, oznacza to najczęściej, że terapia nie była prowadzona prawidłowo lub była nieskuteczna.
  3. Terapeuta potrzebuje stałej superwizji i wsparcia zespołu konsultacyjnego DBT.

Terapeuta pracujący według wytycznych dialektycznej terapii behawioralnej ma za zadanie zmienić podejście pacjenta do przeżywania emocji. Częstym stanem, w jakim znajdują się pacjenci, jest emocjonalna podatność na zranienie. Przejawiają oni wtedy niezwykłą wrażliwość, ich emocje są bardzo intensywne i długotrwałe. Pacjenci nie są wtedy w stanie zapanować nad złością lub lękiem– mają obawy, uciekają od bodźców lękowych, nie mogą podjąć rozsądnych zachowań, myślą w sposób skrajny, doświadczają licznych fizycznych dolegliwości, np. przyspieszonego bicia serca, duszności, zawrotów głowy, wymiotów. Podczas terapii DBT pacjenci uczeni są obserwowania i opisywania emocji, zachęcani są do troski o siebie, budują poczucie kompetencji, uczeni są działań sprzecznych z aktualnymi emocjami (np. zamiast wycofywać się- uczą się by porozmawiać z partnerem, zamiast atakować-uczą się zachować spokój lub przeprosić).

Stanem przeciwnym do emocjonalnej podatności na zranienie jest samounieważnienie. W tym stanie pacjent bagatelizuje własne przeżycia emocjonalne i przecenia łatwość rozwiązywania problemów życiowych. W następstwie tego nie ufa własnym emocjom i sobie. Na swoje doświadczenia emocjonalne reaguje wstydem, krytyką lub karą. Stawia sobie nierealnie wysokie wymagania, a kiedy nie jest w stanie ich spełnić- pragnie się ukarać. Samounieważnienie nie prowadzi do lepszego rozwiązywania problemów, ale do ich stłumienia bądź późniejszej eskalacji.

Terapeuta słucha, przyjmuje nieosądzającą postawę, wydobywa emocje pacjenta i współczuje mu w bólu. Pomaga przy opisywaniu emocji- ich przyczyn, myśli z nimi związanych, doznań fizycznych, niezrealizowanych pragnień. Podkreśla, że te emocje są właściwe, że pacjent ma prawo się tak czuć. Terapeuta dopuszcza, że uczucia pacjenta mogą być inne niż on zakłada. W stanie aktywnej bierności pacjent jest bierny i zależny, ale poświęca wiele energii na szukanie wsparcia u innych i u terapeuty. W tym stanie pacjent nie wierzy, że jest zdolny do zachowania rozwiązującego problem.

W stanie pozornej kompetencji pacjent przeżywa obawy przed poproszeniem o pomoc. Często pozorna kompetencja przejawia się tym, że pacjent jest niekompetentny w jednych obszarach, np zarządzaniu pieniędzmi, a nie jest w innych lub jest kompetentny w jednym momencie (bezpiecznym), a nie jest w innym, bądź jest w stanie udzielać rad innym, a nie umie ich zastosować we własnym życiu. Terapeuta stawia wymagania w sposób życzliwy oraz zachęca pacjenta do współuczestnictwa, a nie tylko biernego proszenia o pomoc. Kiedy pacjent przejawia pozorną kompetencję, terapeuta uprawomocnia jego emocje, poszukuje obszarów zranienia, zachęca do zauważenia i akceptacji dyskomfortu psychicznego.

Powstrzymywana żałoba to tendencja pacjentów do unikania lub powstrzymywania skrajnych lub bolesnych emocji. Pacjenci mają problem z przeżyciem i zaakceptowaniem straty, opłakiwaniem jej i pogodzeniem się z nią, ponieważ doświadczają uczucia bezradności i braku kontroli nad emocjami. W obliczu powstrzymywanej żałoby rolą terapeuty jest pomoc w konstruktywnym doświadczeniu procesu żałoby oraz odwrócenie zahamowania emocjonalnego. Terapeuta uczy pacjenta, że doświadczenie to można przetrwać. Pacjent uczy się przeżywania emocji bez podejmowania jakichkolwiek działań.

PODSUMOWANIE

Zdarzenia w relacji terapeutycznej mogą być źródłem treści poruszanych w terapii, znajdują się wysoko w hierarchii poruszanych problemów, ponieważ są czynnikami kolidującymi z terapią. W terapii DBT nie szuka się analogii do zachowań z dzieciństwa, ale przeprowadza się analizę behawioralną problemu umożliwiającą wgląd oraz opisuje się uczucia, by rozwinąć umiejętności regulacji emocji. W terapii tej kładzie się nacisk na aktywność i samodzielne radzenie sobie z problemami.