15 marca, 2020

Po przeżyciu silnego urazu psychicznego następują czasem głębokie i trwałe zaburzenia pamięci, które są istotą zaburzeń dysocjacyjnych. Nazywa się je dysocjacyjnymi, ponieważ polegają na współistnieniu lub przemienności kilku procesów psychicznych bez ich wzajemnej świadomości i bez oddziaływania pomiędzy nimi. Następuje oderwanie pewnego obszaru pamięci od świadomości. Teoretycy sądzą, że utrata pamięci pozwala człowiekowi uciec przed nietolerowanym lękiem, jaki niesie za sobą uraz.

Doświadczenie dysocjacji może mieć następujące objawy:

  • amnezja– znaczny okres życia ulega zapomnieniu
  • depersonalizacja– człowiek czuje się oddzielony od siebie- jakby chodził dzięki ruchom innych osób albo patrzył na siebie z zewnątrz
  • derealizacja– świat wydaje się nierealny
  • pomieszanie tożsamości– człowiek nie jest pewny własnej tożsamości
  • zmiana tożsamości– osoba wykazuje niezwykłe umiejętności, o których nie wiedziała

Istnieją 3 rodzaje zaburzeń dysocjacyjnych:

  • amnezja dysocjacyjna– utrata pamięci wskutek silnego urazu, jak śmierć dziecka albo koniec kariery zawodowej
  • zaburzenia depersonalizacji– trwałe doświadczenie oddzielenia od własnego umysłu lub ciała
  • dysocjacyjne zaburzenia tożsamości (zaburzenia osobowości wielorakiej)- dwie lub więcej odrębnych tożsamości istnieje w tej samej osobie i każda z nich prowadzi samodzielne życie.

AMNEZJA DYSOCJACYJNA

Jak zostało wspomniane wcześniej amnezja to utrata pamięci. Amnezja globalna/uogólniona. Wszystkie szczegóły życia osobistego zacierają się. Tego rodzaju amnezja ma tendencję do nawrotów, ponad 40 % pacjentów powtórnie przeżywa taki epizod. Amnezja wsteczna. Polega na zapomnieniu wszystkich faktów bezpośrednio poprzedzających uraz. Amnezja pourazowa. Ten rodzaj amnezji opisuje utratę pamięci zdarzeń po wypadku. Amnezja następcza. Oznacza trudności w zapamiętywaniu nowego materiału. Amnezja selektywna/kategorialna. Ten rodzaj amnezji występuje wtedy, gdy zacierają się tylko wspomnienia faktów związanych z pewnym tematem.

Amnezję może powodować również uraz fizyczny, na przykład wylew krwi do mózgu lub uszkodzenia w skutek alkoholizmu, choroby Alzheimera czy udaru. Osoby z amnezją dysocjacyjną wykazują 4 charakterystyczne cechy utraty pamięci, które nie występują w amnezji o podłożu fizycznym. Po pierwsze, w amnezji dysocjacyjnej następuje utrata przeszłości, zarówno bliskiej, jak i odległej- pacjent nie pamięta, ile ma rodzeństwa, nie przypomina sobie dobrze znanych faktów z dalekiej przeszłości ani co jadł na śniadanie, zanim stracił pamięć. Po drugie, osoba z amnezją dysocjacyjną nie pamięta własnej tożsamości- nazwiska, adresu, zawodu, nienaruszony pozostaje natomiast magazyn wiedzy ogólnej. Chory nadal wie, kto jest prezydentem, jaki mamy dzień tygodnia. Po trzecie, osoby z amnezją dysocjacyjną dobrze pamiętają to, co się wydarzyło od czasu wystąpienia amnezji. Amnezja dysocjacyjna często nagle się cofa. Niekiedy ustępuje w ciągu kilku godzin lub dni, a po 24 godzinach od przywrócenia pamięci można nawet przypomnieć sobie traumatyczny epizod, który spowodował niepamięć. Amnezja dysocjacyjna współwystępuje z pourazowym zaburzeniem stresowym (PTSD), samookaleczeniem i dysfunkcjami seksualnymi.

ZABURZENIA DEPERSONALIZACJI

Doświadczenie z pogranicza śmierci jest typowym przykładem doświadczenia głębokiej depersonalizacji. W tym stanie człowiek czuje się odłączony od własnego ciała i umysłu. Powtarzające się epizody depersonalizacji nazywa się zaburzeniami depersonalizacji. W takim stanie człowiek może czuć się jak automat albo czuje, jakby znajdował się we śnie. Emocje są spłaszczone i rozmyte, odczuwa się brak poczucia kontroli. Człowiek ma świadomość rzeczywistości i wie, że to nie dzieje się naprawdę. Osoby z tymi zaburzeniami często mają wypaczone doświadczenie kształtów i przedmiotów. Zaburzenia depersonalizacji występują łącznie z depresją, hipochondrią, narkomanią, lękiem panicznym, fobią i zaburzeniem stresu pourazowego (PTSD).

DYSOCJACYJNE ZABURZENIA TOŻSAMOŚCI

Dysocjacyjne zaburzenia tożsamości polegają na występowaniu dwóch lub więcej różnych tożsamości (osobowości) u tego samego człowieka. W tych zaburzeniach również główną rolę odgrywa amnezja. Zwielokrotnione tożsamości i amnezja wszystkich pozostałych wcieleń służą łagodzeniu nietolerowanego lęku. Niepamięć- definiowana jako “niezdolność odtworzenia ważnych informacji dotyczących własnej osoby”- stanowi część diagnozy. Zaburzenia dysocjacyjne rozpoczynają się od wypieranego urazu z okresu dzieciństwa, przed którym człowiek broni się tworząc inne tożsamości. Terapia tego zaburzenia polega na reintegracji tożsamości.

Poszczególne osobowości pacjenta mogą mieć różne wspomnienia, pragnienia, postawy, zainteresowania, uzdolnienia, wiedzę, moralność, orientację seksualną, wiek, sposób mówienia, wyniki testów psychologicznych i badań fizjologicznych (częstotliwość pracy serca, ciśnienie krwi, EEG). Każda osobowość ma też inny charakter pisma. Wśród osób z dysocjacyjnymi zaburzeniami tożsamości jest przewaga kobiet. Tożsamości różnią się także pod względem zdrowia psychicznego. Często tożsamość dominująca jest osobowością najzdrowszą. Tożsamość dominująca nie zawsze jest najzdrowsza i wtedy tożsamość wtórna czasami jej współczuje i stara się pomóc.

Dysocjacyjne zaburzenia tożsamości rozwijają się na skutek przebytego traumatycznego doświadczenia między 4 a 6 rokiem życia. Dysocjacyjne zaburzenia tożsamości mają wiele wspólnego z pourazowymi zaburzeniami stresowymi (PTSD). Osoby radzą sobie z urazem przez tworzenie odrębnej tożsamości, która bierze na siebie problem. Pacjenci posługują się nową tożsamością, aby bronić się przed przykrymi doznaniami w dalszym życiu.

PSYCHOTERAPIA DYSOCJACYJNYCH ZABURZEŃ TOŻSAMOŚCI

Zgodnie z podejściem poznawczym terapeuta rozpoznaje automatyczne myśli pacjenta, uczy go dyskutowania z irracjonalnymi myślami i sprzeciwiania się im oraz próbuje znaleźć przyczyny, z powodu których irracjonalne myśli są dla pacjenta wiarygodne.

W terapii psychodynamicznej pierwszym etapem jest uświadomienie pacjentowi problemu. Terapeuta przywołuje alternatywne osobowości i pozwala im się swobodnie wypowiadać. Pacjentowi poleca słuchać tych wypowiedzi, a następnie przedstawia mu niektóre tożsamości. Pacjent ma możliwość zdecydowania, które aspekty tożsamości chce zachować.


centrum Amygdala dyplomowanym psychologiem diagnostą -certyfikat Polskiego Towarzystwa Psychologicznego- jest Michał Dolistowski tel: 796-881-238. Osoby zainteresowane umówieniem wizyty zapraszamy do kontaktu.

1 7 marca, 2020

STRACH I LĘK

Strach jest reakcją na niebezpieczeństwo. Czując niebezpieczeństwo, doświadczamy reakcji strachu, która składa się z 4 aspektów:

  • składniki poznawcze- rozpoznanie bezpośredniego zagrożenia życia lub części ciała
  • składniki somatyczne-natychmiastowa reakcja organizmu na niebezpieczeństwo
  • składniki emocjonalne- uczucie przerażenia i panika
  • składniki behawioralne- ucieczka, bezruch albo walka

Elementy poznawcze. Są to spostrzeżenia bezpośredniej krzywdy wywołanej przez konkretne, rozpoznawalne zagrożenie. Spostrzeżenia wywołują cielesne reakcje strachu. Elementy somatyczne. Obejmuje dwie klasy reakcji organizmu: zmiany zewnętrzne i wewnętrzne. Do reakcji zewnętrznych należy: bladość skóry, gęsia skórka, krople potu, wilgoć dłoni, rozszerzone źrenice, drżenie ust, napięcie mięśni. Do reakcji wewnętrznych należą: przyspieszenie rytmu serca, skurcz śledziony, zwiększone wydzielanie czerwonych ciałek krwi, aby zapewnić więcej tlenu, przyspieszenie i pogłębienie oddechu, rozszerzenie dróg oddechowych, wydzielanie adrenaliny z nadnerczy do krwi, uwalnianie przez wątrobę glukozy i kwasów tłuszczowych zużywanych przez mięśnie, zahamowanie wydzielania kwasu żołądkowego, wyłączenie układu immunologicznego, a w wypadku nagłego silnego stresu- utrata kontroli nad pęcherzem i zwieraczem. Elementy emocjonalne. Obejmują poczucie przerażenia, paniki, mdłości, drżenie, mrowienie skóry. Elementy behawioralne. Obejmują dwa rodzaje zachowań. Mimowolne reakcje niepokoju oraz reakcje sprawcze, które są próbami uczynienia czegoś z przedmiotem strachu.

FOBIA

Fobia jest stałą reakcją strachu, nieproporcjonalną do rzeczywistego zagrożenia. Objawy fobii to: utrzymujący się strach przed określonymi sytuacjami, nieproporcjonalny do rzeczywistego zagrożenia, silny strach lub panika w rzeczywistym kontakcie z niebezpieczeństwem, rozpoznanie, że strach jest nadmierny lub nieuzasadniony, unikanie sytuacji fobicznych, objawy, których nie można przypisać innym zaburzeniom. Fobie nie poddają się kontroli, mimo chęci uwolnienia się od strachu.

FOBIA SPECYFICZNA

Wyróżniamy 5 klas fobii specyficznych: fobie przed zwierzętami (koty, psy, ptaki, szczury, węże, owady), fobie przed środowiskiem naturalnym (brud, wysokość, ciemność, wiatr, woda, prąd), fobie sytuacyjne (mosty, windy, podróż samolotem, tunele, zamknięte pomieszczenia, publiczne środki transportu), fobie przed krwią, zastrzykami, skaleczeniem oraz fobie związane z chorobą i śmiercią.

FOBIA SPOŁECZNA

Osoby cierpiące na fobię społeczną boją się bycia obserwowanym. Obawiają się, że ich zachowanie spowoduje upokorzenie lub zażenowanie, które doprowadzi do napadu paniki. Rozumieją, że strach jest nadmierny lub nieuzasadniony, ale nadal unikają sytuacji, które ich zdaniem wywołują lęk. Fobie specyficzne i społeczne współistnieją z depresją i zaburzeniami lękowymi.

POCHODZENIE FOBII

Proponuje się zarówno biologiczne, jak i behawioralne wyjaśnienia fobii. Wyjaśnienia biologiczne. Fobie mają charakter genetyczny i neurofizjologiczny. Osoby cierpiące na fobie wykazują nieprawidłowości w poziomie serotoniny i dopaminy. Serotonina i dopamina to neuroprzekaźniki odpowiadające za dobre samopoczucie. Badania wskazują, że rozwój fobii zależy w dużej mierze od działania ciała migdałowatego, obszaru, związanego z tworzeniem się skojarzeń emocjonalnych.

TERAPIA FOBII

Trzy terapie behawioralne okazały się szczególnie skuteczne w leczeniu fobii: systematyczne odwrażliwianie (desensytyzacja), ekspozycja i modelowanie. Systematyczna desensytyzacja. Opracowana w latach 50-tych przez psychiatrę Josepha Wolpe’a obejmuje trzy fazy: trening relaksacji, budowanie hierarchii i odwarunkowywanie. Najpierw terapeuta uczy pacjenta głębokiej relaksacji mięśniowej, techniki polegającej na tym że pacjent siedzi lub leży z zamkniętymi oczami i całkowicie rozluźnia mięśnie. Następnie z pomocą terapeuty pacjent tworzy hierarchię sytuacji budzących strach, w której najwyższą rangę ma wyobrażenie sceny najbardziej przerażającej, a najniższą scena wywołująca tylko niewielkie zaniepokojenie. Odwarunkowywanie to wywoływanie reakcji wykluczającej się ze strachem.

Ekspozycja. Terapia ekspozycji jest nazywana również zanurzeniem lub testowaniem rzeczywistości. Procedura ekspozycji polega na tym, że pacjent cierpiący na fobię zgadza się, wyobrazić sobie sytuację fobiczną lub pozostawać w niej przez dłuższy czas, nie próbując uciekać. Terapia ekspozycji w swojej najnowocześniejszej wersji posługuje się rzeczywistością wirtualną.

Modelowanie. Trzecią skuteczną terapią fobii jest modelowanie. Procedura modelowania polega na tym, że pacjent cierpiący na fobię przygląda się, jak ktoś, kto nie ma fobii, podejmuje zachowania, do których pacjent jest niezdolny. Widząc, że ktoś inny nie odnosi krzywdy, można opanować strach. Następnie terapeuta angażuje stopniowo pacjenta w ćwiczenia.

ZABURZENIA PO STRESIE URAZOWYM (PTSD)

PTSD w rozwinięciu to Post Traumatic Stress Diorder. Rozwija się ono na skutek przeżytych nieszczęść i tragedii życiowych tj. gwałt, przeżycie kataklizmu, śmierć bliskiej osoby, bycie ofiarą przemocy, bycie ofiarą lub świadkiem wypadku. Innymi słowy jest to doświadczenie, bycie świadkiem lub zetknięcie się z wydarzeniem, w którym zachodzi niebezpieczeństwo śmierci lub zranienia. Kryteriami tego zaburzenia są:

  • przeżywanie urazu ciągle na nowo w snach, przebłyskach pamięci i w rozmyślaniach
  • obojętność na świat, unikanie bodźców (np. myśli, uczuć, miejsc, ludzi), które przypominają pacjentowi o urazie
  • doświadczanie objawów lęku i pobudzenia, które nie występowały przed urazem, takich jak zaburzenia snu, nadmierna czujność, trudności ze skupieniem uwagi, impulsywność, drażliwość
  • niemożność przypomnienia sobie ważnych szczegółów traumatycznego przeżycia
  • ograniczenie zainteresowań i aktywności, poczucie wyobcowania
  • utrzymywanie się objawów ponad miesiąc

W pierwszym miesiącu po urazie nie należy mówić o zaburzeniach stresu pourazowego. W tym okresie zespół objawów określa się jako ostre zaburzenia stresowe.

TERAPIA ZABURZEŃ STRESU POURAZOWEGO

Terapia ekspozycji. Jest procedurą wygaszania lub habituacji, w której pacjenci są wielokrotnie wystawieni na bodźce wywołujące strach. Terapia ekspozycji w PTSD polega na tym, że ofiary przeżywają traumę ponownie w wyobraźni, przezwyciężając skłonność do dystansowania się od tego doświadczenia. Przeżycia są rejestrowane na taśmie, a pacjent ma za zadanie kilkakrotnie odtworzyć nagranie.

LĘK PANICZNY

Lęk paniczny polega na nawracających napadach przerażenia. Lęk paniczny z agorafobią polega na tym, że pacjenci boją się wychodzić z domu, przebywać na otwartej przestrzeni lub w tłumie albo znaleźć się w sytuacji, w której mogą źle się poczuć nie móc uciec i nie mieć znikąd pomocy. Agorafobia często zaczyna się od napadu paniki, a później pacjent boi się, że kolejny napad paniki nastąpi, gdy znajdzie się w miejscu publicznym.

OBJAWY NAPADU PANIKI

Emocjonalnie opanowuje człowieka silny niepokój, przerażenie lub poczucie wyobcowania. Fizycznie napad paniki polega na ostrej reakcji ciała (brak tchu, zawroty głowy, kołatanie serca, drżenie, dreszcze lub ból w klatce piersiowej).

ZABURZENIA OBSESYJNO-KOMPULSYWNE

Zaburzenia obsesyjno-kompulsywne składają się z obsesji i kompulsji. Obsesje są powracającymi myślami, wyobrażeniami lub impulsami, które przenikają do świadomości, często są niespójne i trudno się ich pozbyć lub nimi kierować. Kompulsje są reakcjami na obsesyjne myśli. Polegają one na sztywnych rytuałach (mycie rąk, sprawdzanie) lub na czynnościach umysłowych (liczenie, powtarzanie słów w myśli), które człowiek czuje się zmuszony wykonywać w reakcji na obsesje, albo odwracanie jakiś groźnych zdarzeń lub sytuacji.


centrum „Amygdala” przeprowadzamy diagnozę psychologiczną. Osoby zainteresowane umówieniem wizyty zapraszamy do kontaktu: 535 021 194

26 lutego, 2020

Ludzie z zaburzeniem osobowości unikającej mają poczucie nieadekwatności i są wyjątkowo wrażliwi na to, co myślą o nich inni. Uczucie nieadekwatności prowadzi do społecznego zahamowania. Osoba, u której zdiagnozowano zaburzenie osobowości unikającej może starać się unikać pracy, szkoły i wszelkich działań, które wymagają kontaktów towarzyskich lub interakcji z innymi ludźmi.

Osoby z tym zaburzeniem często czujnie oceniają ruchy i wyrażenia tych, z którymi mają kontakt. Bardzo obawiają się, że zareagują na krytykę rumieniąc się lub płacząc. Inni ludzie opisują je jako nieśmiałe, samotne i odizolowane.

Główne problemy związane z tym zaburzeniem występują w funkcjonowaniu społecznym i zawodowym. Niska samoocena i nadwrażliwość na odrzucenie często powodują, że osoba z tym schorzeniem ogranicza kontakty osobiste, społeczne i zawodowe. Pomimo izolacji osoba z zaburzeniem osobowości unikającej pragnie uczuć i akceptacji.

Zachowania unikające mogą również negatywnie wpływać na ich funkcjonowanie w pracy, ponieważ osoby te starają się unikać sytuacji społecznych, które mogą być ważne dla spełnienia podstawowych wymagań pracy lub awansu. Na przykład mogą unikać spotkań i wszelkich interakcji społecznych ze współpracownikami lub szefem.

Zaburzenie osobowości jest trwałym wzorcem wewnętrznego doświadczenia i zachowania, które odbiega od normy kulturowej, w której żyje dana osoba. Wzorzec ten jest widoczny w dwóch lub więcej z następujących obszarów: poznanie, oddziaływanie, funkcjonowanie interpersonalne lub kontrola impulsów. Trwały wzór jest nieelastyczny i wszechobecny w szerokim zakresie sytuacji osobistych i społecznych. Zazwyczaj prowadzi do znacznego niepokoju lub upośledzenia społecznego, pracy lub innych obszarów funkcjonowania. Wzór jest stabilny i trwa długo, a jego początek można prześledzić od wczesnej dorosłości lub okresu dojrzewania. Zaburzenie to często występuje z depresją, zaburzeniami lękowymi i innymi zaburzeniami osobowości.

OBJAWY ZABURZENIA OSOBOWOŚCI UNIKAJĄCEJ

Zaburzenie osobowości unikającej zwykle objawia się we wczesnej dorosłości i obejmuje większość następujących objawów:

  • Unikanie czynności zawodowych, które wiążą się ze znacznym kontaktem interpersonalnym, ze względu na obawę przed krytyką, dezaprobatą lub odrzuceniem
  • Niechęć do angażowania się w życie towarzyskie, chyba że jest się lubianym
  • Powściągliwość w intymnych związkach z obawy przed wstydem lub wyśmianiem
  • Odrzucenie w sytuacjach społecznych
  • Unikanie nowych sytuacji interpersonalnych ze względu na poczucie nieadekwatności
  • Niechęć do podejmowania osobistego ryzyka lub angażowania się w jakiekolwiek nowe działania, ponieważ mogą okazać się zawstydzające

Jeśli zaburzenie to zostanie zdiagnozowane u dziecka lub nastolatka, cechy muszą być obecne przez co najmniej rok. Podobnie jak większość zaburzeń osobowości, zwykle zmniejsza się wraz z wiekiem.

PROCES DIAGNOZY

Zaburzenia osobowości zwykle diagnozowane są przez psychologa lub psychiatrę. Wiele osób z zaburzeniem osobowości unikającej nie szuka leczenia, dopóki zaburzenie nie zacznie znacząco wpływać na ich życie. Psycholog lub psychiatra porównuje objawy i historię życia z kryteriami diagnostycznymi.

PRZYCZYNY ZABURZENIA OSOBOWOŚCI UNIKAJĄCEJ

Większość specjalistów uważa, że za powstanie zaburzenia osobowości unikającej odpowiadają czynniki biopsychospołeczne. Przyczyny mogą być spowodowane czynnikami biologicznymi i genetycznymi, czynnikami społecznymi (interakcje z rodziną i przyjaciółmi) oraz czynnikami psychologicznymi (osobowość, temperament, umiejętności radzenia sobie ze stresem).

LECZENIE

Leczenie zwykle obejmuje psychoterapię krótko i długoterminową. Psychoterapia krótkoterminowa koncentruje się na bezpośrednich problemach w życiu danej osoby, dając jej dodatkowe umiejętności radzenia sobie i narzędzia, które mogą pomóc. Istnieje kilka rodzajów psychoterapii, dzięki którym można leczyć zaburzenie osobowości unikającej: terapia poznawczo-behawioralna (CBT), trening umiejętności społecznych oraz terapia schematów.

terapii poznawczo-behawioralnej (CBT) osoby uczą się rozpoznawać swoje niedokładne, niepomocne poznanie i podstawowe przekonania oraz rozwijać zdrowsze, bardziej adaptacyjne. Na przykład terapeuta pomaga osobie badać i kwestionować przekonania o ich nieadekwatności i niższości oraz o gotowości innych do ich krytykowania i odrzucania.

Kolejnym elementem CBT jest udział w eksperymentach behawioralnych, które podważają zachowania osób w zakresie bezpieczeństwa (np. Nie trzymanie kubka przed szefem, ponieważ obawiają się, że zostaną odrzuceni za widoczne drżenie).

Terapia CBT może również obejmować szkolenie umiejętności społecznych , które uczy efektywnych sposobów poruszania się w sytuacjach społecznych i pielęgnowania relacji międzyludzkich. Na przykład osoby mogą uczyć się i ćwiczyć wszystko, od nawiązania odpowiedniego kontaktu wzrokowego po zaproszenie kogoś na randkę.

Terapia schematów (ST) wykorzystuje szereg technik, w tym interpersonalne, poznawcze, behawioralne i empiryczne. Opiera się na teorii, że osoby z zaburzeniami osobowości mają różne wszechobecne, nieprzystosowalne systemy przekonań i style radzenia sobie, które wywodzą się z dzieciństwa. ST ma na celu uzdrowienie i zmianę tych „trybów schematu”.


centrum „Amygdala” dyplomowanym psychologiem diagnostą-certyfikat Polskiego Towarzystwa Psychologicznego jest Michał Dolistowski tel: 796-881-238

22 grudnia, 2019

Terapia Dialektyczno- Behawioralna (DBT) opiera się na teorii biospołecznej funkcjonowania osobowości. Zgodnie z jej głównym założeniem, osobowość z pogranicza (Borderline) jest przede wszystkim dysfunkcją systemu regulacji emocji; jest rezultatem nieprawidłowości biologicznych w połączeniu z pewnymi dysfunkcjami środowiska, a także ich interakcji w czasie. Unieważniające środowiska w okresie dzieciństwa przyczyniają się do rozwoju dysregulacji emocji; nie umieją one także nauczyć dziecka sposobów nazywania i regulacji emocji, tolerancji na cierpienie emocjonalne oraz tego, kiedy powinno ufać swoim reakcjom emocjonalnym jako odzwierciedleniu prawomocnych interpretacji zdarzeń.

Osoby dorosłe z zaburzeniem osobowości typu Borderline przyswajają sobie charakterystyczne cechy środowiska unieważniającego. Mają zatem skłonność do unieważniania własnych przeżyć emocjonalnych oraz poszukiwania u innych adekwatnego odzwierciedlenia rzeczywistości zewnętrznej. Reakcja wstydu- charakterystyczna reakcja na niedające się kontrolować negatywne emocje u osób z zaburzeniem osobowości typu Borderline- jest naturalnym rezultatem dorastania w środowisku społecznym, które “zawstydza” osoby okazujące emocjonalną podatność na zranienie.

Dysregulacja emocjonalna jest spowodowana wysoką emocjonalną podatnością na zranienie w połączeniu z niezdolnością do regulacji emocji. Trudności te mają swoje źródło w predyspozycjach biologicznych, które zaostrzają określone doświadczenia środowiskowe.

Charakterystyczne cechy emocjonalnej podatności na zranienie obejmują dużą wrażliwość na bodźce emocjonalne, intensywność emocjonalną i powolny powrót do emocjonalnego poziomu wyjściowego. “Duża wrażliwość” oznacza, że osoba osoba szybko reaguje i ma niski próg reakcji emocjonalnych, to znaczy niewiele trzeba, by wywołać reakcję emocjonalną. Zdarzenia, które nie będą zaprzątać uwagi innych ludzi, przypuszczalnie zaniepokoją osobę emocjonalnie podatną na zranienie.

Przyczyny biologiczne zaburzenia osobowości typu Borderline mogą być różne: od wpływów genetycznych, poprzez niekorzystne zdarzenia w okresie płodowym, po środowiskowe oddziaływania na rozwój mózgu i układu nerwowego w okresie wczesnego dzieciństwa. Coraz więcej dowodów przemawia za tym, że stres środowiskowy doświadczany przez matkę w okresie ciąży może mieć szkodliwy wpływ na późniejszy rozwój dziecka.

Unieważniające środowisko to takie otoczenie, w którym komunikaty o osobistych przeżyciach spotykają się z niekonsekwentnymi, niewłaściwymi i skrajnymi reakcjami. Wyrażanie prywatnych przeżyć nie jest uprawomocniane; jest natomiast często karane lub trywializowane. Doświadczanie bolesnych emocji, jak również czynniki, które osobie przeżywającej emocje wydają się przyczynowo związane z cierpieniem emocjonalnym, są lekceważone. Interpretacje osoby dotyczące jej zachowania, w tym doświadczanie zamiarów i motywacji związanych z zachowaniem, są odrzucane.

Unieważnienie ma dwie podstawowe cechy. Po pierwsze, wskazuje ono osobie, że myli się ona zarówno w swym opisie, jak i analizach własnych przeżyć, w szczególności w ujmowaniu tego, co wywołuje jej emocje, przekonania i działania. Po drugie, przypisuje ono jej przeżycia społecznie nieakceptowanym cechom charakterystycznym lub cechom osobowości. Środowisko może upierać się, że osoba czuje coś, czego, jej zdaniem, ona nie czuje, lubi lub woli coś, czego, jej zdaniem, ona nie lubi, albo zrobiła coś, czego, jej zdaniem, nie zrobiła. Negatywne formy wyrażania emocji mogą być przypisywane takim cechom, jak skłonność do przesadnego reagowania, nadwrażliwość, zniekształcone spostrzeganie zdarzeń czy niezdolność do przyjęcia pozytywnej postawy. Pozytywne formy wyrażania emocji, przekonania, plany, działania mogą być w podobny sposób unieważniane przez przypisywanie ich brakowi roztropności, naiwności, nadmiernej idealizacji czy niedojrzałości. Osobiste przeżycia i formy ekspresji emocjonalnej nie są uważane za uprawnione reakcje na zdarzenia.

Emocjonalnie unieważniające środowiska są nietolerancyjne wobec przejawów negatywnych emocji. Komunikowana postawa unieważniającego środowiska przypomina pogląd: “poradzisz sobie o własnych siłach, bez żadnej pomocy z zewnątrz”; jest to przekonanie, że każda osoba, która wystarczająco się stara, może tego dokonać. Indywidualna sprawność i osiągnięcia są wysoko cenione, przynajmniej w odniesieniu do kontrolowania emocjonalnej ekspresyjności i ograniczania wymagań wobec środowiska.

Konsekwencje unieważniających środowisk są następujące. Po pierwsze, z powodu nieuprawomocniania ekspresji emocjonalnej unieważniające środowisko nie uczy dziecka nazywania emocji, w sposób zgodny z normą obowiązującą w jego szerszej grupie społecznej. Ponieważ problemy emocjonalnie podatnego na zranienie dziecka nie są dostrzegane, niewiele wysiłku wkłada się w próby rozwiązania problemów. Każe się dziecku kontrolować swoje emocje, zamiast uczyć je, jak właściwie to robić. Po drugie, w wyniku przeceniania łatwości rozwiązywania problemów życiowych środowisko nie uczy dziecka znoszenia dolegliwości psychicznych ani formułowania realistycznych celów i oczekiwań. Po trzecie, przez niekonsekwentne karanie z powodu wyrażania komunikatów o negatywnych emocjach i sporadyczne nagradzanie przejawów skrajnych lub spotęgowanych emocji środowisko uczy dziecko oscylowania między emocjonalnym zahamowaniem a skrajnymi stanami emocjonalnymi. Środowisko takie nie umie nauczyć dziecka, kiedy ma ono ufać swoim reakcjom emocjonalnym i poznawczym jako odzwierciedleniu prawomocnych interpretacji indywidualnych i sytuacyjnych zdarzeń. Unieważniające środowisko uczy dziecko aktywnego unieważniania własnych przeżyć i poszukiwania w swoim środowisku społecznym wskazówek, jak ma myśleć, czuć i działać.

Istnieją 3 rodzaje unieważniających rodzin: rodzina chaotyczna, rodzina doskonała, i rodzina typowa. W rodzinie chaotycznej mogą występować problemy z nadużywaniem substancji psychoaktywnych, problemy finansowe lub rodzice, którzy dużo czasu spędzają poza domem. Potrzeby dzieci w takiej rodzinie lekceważy się i w konsekwencji unieważnia.

W rodzinie doskonałej rodzice nie potrafią tolerować przejawów negatywnych emocji u swoich dzieci. Taka postawa może wynikać z takich przyczyn, jak stresująca praca, niezdolność do tolerowania negatywnych emocji lub egoizmu.

Skłonność pacjentów z zaburzeniem osobowości typu Borderline do powstrzymywania reakcji emocjonalnych, lub do podejmowania takich prób, może przyczynić się do braku silnego poczucia tożsamości. Odrętwienie związane z zahamowanymi emocjami jest często odbierane jako pustka.

11 listopada, 2019

Głównym celem terapii dialektyczno-behawioralnej (DBT) jest zastąpienie nieskutecznych zachowań reakcjami skutecznymi. Celem treningu umiejętności DBT jest udzielenie osobie pomocy w zdobyciu potrzebnych zdolności. Są cztery odrębne moduły treningu umiejętności: uważność, skuteczność interpersonalna, regulacja emocji i tolerancja na dolegliwości psychiczne.

Standardowo trening umiejętności prowadzi się w grupach liczących 6-8 uczestników plus 2 osoby prowadzące raz w tygodniu przez 2,5 godziny (2 godziny z młodzieżą). Uczestnicy odbywają jeden pełny cykl treningu umiejętności w ciągu 6 miesięcy.

Moduł skuteczności interpersonalnej koncentruje się na tym, w jaki sposób pacjenci mogą zmniejszyć swój ból i cierpienie, wchodząc w skuteczne interakcje. Moduł regulacji emocji zakłada, że chociaż sytuacja może powodować ból i cierpienie, reakcje osoby również mogą się zmienić. Moduł tolerancji na dolegliwości psychiczne zakłada, że chociaż pojawia się wiele bólu i cierpienia, można je znieść oraz zaakceptować i przeżyć swoje życie mimo problemów.

Terapia i trening umiejętności DBT są skuteczne u osób:

  • z diagnozą zaburzeń osobowości (np. Borderline)
  • z diagnozą zaburzenia stresowego pourazowego (PTSD)
  • z diagnozą zaburzeń psychicznych ( zaburzenia lękowe, odżywiania się, zaburzenia nastroju)
  • zgłaszających myśli i próby samobójcze
  • stosujących zachowania autodestrukcyjne (np. rozdrapywanie ran)
  • doświadczających przemocy lub przemocy w rodzinie
  • doświadczających nasilonych emocji tj. wstyd, poczucie winy, wrażliwość na krytykę, gniew, zazdrość, poczucie osamotnienia, powstrzymywana żałoba, poczucie smutki, nadmierny smutek, strach

WYTYCZNE TERAPEUTYCZNE TRENINGU UMIEJĘTNOŚCI

Uczestnicy, który porzucają trening umiejętności, nie są wykluczeni z treningu umiejętności. Tylko osoby, które opuszczą cztery zaplanowane sesje treningu umiejętności z rzędu, zostają wykluczone z terapii i nie mogą ponownie do niej przystąpić przez okres ujęty w kontrakcie terapeutycznym.

Uczestnicy grupowego treningu umiejętności wzajemnie się wspierają. Do wzajemnego udzielania sobie wsparcia zalicza się: zachowanie poufności, regularne uczęszczanie na sesje, ćwiczenie umiejętności DBT między sesjami, uprawomocnianie, udzielanie niekrytycznych informacji zwrotnych oraz gotowość do przyjęcia pomocy.

Uczestnicy, którzy mają się spóźnić na sesję lub ją opuścić, powiadamiają o tym z wyprzedzeniem.

Uczestnicy nie namawiają innych do angażowania się w zachowania problemowe. Do zachowań problemowych należą: przychodzenie na sesje pod wpływem alkoholu lub narkotyków. Jeśli jednak alkohol lub narkotyki zostały już spożyte, pacjenci mają przyjść na sesję i zachowywać się jak osoby czyste i trzeźwe.

Uczestnicy, którzy przejawiają tendencje samobójcze lub cierpią na poważne zaburzenia, muszą jednocześnie uczestniczyć w terapii indywidualnej.

ZAŁOŻENIA TERAPII I TRENINGU DBT

Ludzie radzą sobie najlepiej jak mogą.


Ludzie chcą poprawy swojego stanu.


Ludzie muszą zmienić swoje reakcje behawioralne, jeśli ich życie ma być inne.


Ludzie muszą nauczyć się nowych zachowań. Nowe umiejętności behawioralne powinny być przećwiczone w tych sytuacjach, w których są potrzebne.


Wszystkie zachowania (działania, myśli, emocje) mają swoją przyczynę.


Ustalenie i zmiana przyczyn zachowania jest skuteczniejszym środkiem do zmiany niż osądzanie i obwinianie.

CELE BEHAWIORALNE TRENINGU UMIEJĘTNOŚCI

Powstrzymanie zachowań, które mogą zniweczyć ukończenie treningu umiejętności. Do tego typu zachowań należą zachowania autodestrukcyjne: np. odrywanie strupów tak, by zaczęły krwawić.


Nabywanie i utrwalanie umiejętności. Większość czasu na treningu umiejętności jest poświęcona nabywaniu i utrwalaniu umiejętności behawioralnych DBT: uważności, tolerancji na dolegliwości psychiczne, regulacji emocji i skuteczności interpersonalnej.


Redukowanie zachowań kolidujących z terapią.

7 listopada, 2019

Ocena kliniczna to procedura, w której trakcie psycholog, wykorzystując testy psychologiczne, obserwacje i wywiady, podsumowuje objawy i problemy pacjenta. Diagnoza kliniczna to proces dochodzenia do klasyfikacji objawów klienta według wytycznych jasno zdefiniowanych w takich klasyfikacjach jak DSM-5 czy ICD-10.

PODSTAWOWE ELEMENTY OCENY

Psycholog musi rozpoznać podstawowy problem, czyli główne objawy występujące u pacjenta i prezentowane przez niego zachowania. Psycholog szuka odpowiedzi na pytania czy jest to problem wywołany stresorem środowiskowym, takim jak rozwód lub utrata pracy, czy może jest to manifestacja jakiegoś poważniejszego i długotrwałego zaburzenia, od jak dawna dany stan trwa i jak klient radzi sobie z tym problemem, z jakiej pomocy korzystał do tej pory, czy występują oznaki zachowań autodestrukcyjnych, do jakiego stopnia problem wpływa na jakość pełnienia przez niego ról społecznych, czy zachowania klienta spełniają kryteria któregoś z wzorców opisanych w podręczniku diagnostycznym DSM-5? Właściwa ocena powinna zawierać obiektywny opis zachowania danej osoby. Jak zazwyczaj reaguje ona na innych ludzi? Czy w jej zachowaniu występuje nadmierne objadanie się lub picie? Czy prezentuje ona jakieś zauważalne deficyty, na przykład umiejętności społecznych? Do jakiego stopnia jej zachowanie jest dostosowane do sytuacji?

Ocena powinna zawierać opis wszelkich mających znaczenie trwałych cech osobowości klienta. Czy klient potrafi przyjąć oferowaną pomoc? Czy jest zdolny do autentycznego zaangażowania uczuciowego i czy jest w stanie przyjąć na siebie odpowiedzialność za dobro drugiego człowieka? Ważna jest także ocena kontekstu społecznego, w jakim klient funkcjonuje. Jakie czynniki stresogenne występują w jego życiu i na jakie wsparcie może on liczyć? Ocena powinna umożliwić psychologowi opracowywanie hipotez na temat zachowań klienta w przyszłości. Które zachowania należy zmienić w pierwszej kolejności i jakie metody terapii mogą być w tym najskuteczniejsze? Jak dużych zmian można się spodziewać po zastosowaniu konkretnej terapii?

RZETELNOŚĆ, TRAFNOŚĆ I STANDARYZACJA OCENY

Test lub pomiar psychologiczny, aby był skuteczny, musi być rzetelny. Rzetelność opisuje stopień, z jakim narzędzie pomiarowe daje taki sam wynik za każdym razem, gdy używane jest do oceny tej samej rzeczy. W kontekście klasyfikacji lub oceny psychologicznej rzetelność to stopień, w jakim narzędzie pomiaru jest zgodne w ocenie, że zachowanie danej osoby pasuje do konkretnej kategorii diagnostycznej. Test psychologiczny i system klasyfikacji muszą być trafne. Trafność to stopień, w jakim narzędzie pomiaru rzeczywiście mierzy to, do czego mierzenia zostało stworzone. Standaryzacja to proces stosowania, punktowania i interpretowania testu psychologicznego w konsekwentny, czyli standardowy, sposób.

RELACJA TERAPEUTYCZNA

Aby ocena psychologiczna dała jasny obraz zachowań i symptomów klienta, ten musi czuć się komfortowo podczas rozmowy z psychologiem. Osoba badana musi mieć przekonanie, iż badanie pomoże psychologowi w pełni zrozumieć jej problemy, a także musi wiedzieć, w jaki sposób testy zostaną przeprowadzone i jak zostaną włączone w proces oceny jej stanu zdrowia. Psycholog powinien wyjaśnić, jak będzie przebiegać ocena i w jaki sposób uzyskane w wyniku badania informacje pomogą stworzyć jasny obraz problemów danego klienta. Klient otrzymuje informację, że uczucia, przekonania, postawy i szczegóły z życia osobistego, którymi dzieli się on z psychologiem, zostaną użyte w odpowiedni sposób, będą objęte ścisłą tajemnicą.

OCENA PSYCHOSPOŁECZNA

Ocena psychospołeczna to uzyskanie realistycznego obrazu osoby badanej w interakcji z jej środowiskiem społecznym. Obraz taki zawiera istotne informacje o cechach osobowościowych klienta i aktualnym poziomie jego funkcjonowania, a także dane na temat stresorów, z jakimi styka się on w swoim życiu, oraz dotyczące zasobów, jakimi dysponuje. Jedną z metod służącą do przeprowadzenia oceny psychospołecznej jest wywiad.

Wywiad to na ogół osobista rozmowa z klientem, pod czas której psycholog uzyskuje informacje o różnych aspektach jego sytuacji, jego zachowaniu i osobowości. Jednym z przydatnych narzędzi oceny, jakimi dysponuje psycholog, jest bezpośrednia obserwacja charakterystycznych zachowań klienta. Głównym celem obserwacji jest poszerzenie wiedzy na temat funkcjonowania psychicznego danej osoby dzięki przyjrzeniu się jej wyglądowi i zachowaniom w różnych kontekstach. Wielu psychologów oprócz dokonywania obserwacji prosi klientów o pomoc w zbieraniu potrzebnych danych, zlecając im prowadzenie samoobserwacji, czyli obserwowanie oraz opisywanie własnych zachowań, myśli i odczuć w różnych sytuacjach.

TESTY PSYCHOLOGICZNE

Naukowo opracowane testy psychologiczne to wystandaryzowane zestawy procedur lub zadań służące do uzyskania przykładów zachowań osoby badanej. Reakcje badanego porównuje się z reakcjami innych osób o podobnych cechach demograficznych, zwykle za pomocą ustalonych norm testowych lub rozkładu wyników testu. Za pomocą testów psychologicznych można mierzyć takie cechy, jak: wzorce radzenia sobie, wzorce motywacji, cechy osobowości, zachowania związane z pełnionymi rolami, wartości, poziom depresji lub lęku oraz funkcje intelektualne. W praktyce psychologicznej stosuje się dwie główne kategorie testów: testy inteligencji i testy osobowości (projekcyjne i obiektywne).

Do pomiaru zdolności intelektualnych dzieci stosuje się takie narzędzia jak Skala Inteligencji Wechslera dla Dzieci-WISC-R. Najpopularniejszym testem inteligencji dla dorosłych jest Skala Inteligencji Wechslera dla Dorosłych-WAIS-R. Skala zawiera materiał werbalny i zadaniowy i składa się z 15 testów.

Testy projekcyjne mają na celu odkrycie, w jaki sposób struktura osobowości danej osoby i jej doświadczenia z przeszłości wpływają na postrzeganie przez nią dwuznacznych sygnałów płynących z otoczenia. Najbardziej znane testy projekcyjne to test plam atramentowych Rorschacha, Test Apercepcji Tematycznej i test zdań niedokończonych.

Obiektywne testy osobowości to narzędzia ustrukturalizowane, wykorzystujące kwestionariusze, inwentarze samoopisu lub skale oceny, które zawierają starannie sformułowane pytania lub stwierdzenia oraz kilka podanych odpowiedzi do wyboru. Jednym z najpopularniejszych testów osobowości jest NEO-PI-R (Neuroticism-Extroversion-Openness Personality Inventory), który dostarcza informacji na temat głównych czynników osobowościowych. Najczęściej stosowanym testem oceny osobowości jest Minnesocki Wielowymiarowy Inwentarz Osobowości (MMPI-2). Stosowany jest w badaniach klinicznych i sądowych oraz w badaniach naukowych poświęconych objawom psychopatologicznym.

KLASYFIKACJA ZABURZEŃ PSYCHICZNYCH

Obecnie w użyciu są dwa główne systemy klasyfikacji chorób psychiatrycznych: międzynarodowa klasyfikacja chorób opracowana przez Światową Organizację Zdrowia International classification of diseases (ICD-10) oraz Diagnostic and statistical manual of mental disorders (Diagnostyczny i statystyczny podręcznik zaburzeń psychicznych) Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego (DSM-5). Podręcznik DSM-5 określa, które podtypy zaburzeń psychicznych są aktualnie oficjalnie uznane, i dla każdego z nich podaje zestaw kryteriów.

Opracowano kilka wzorców ustrukturalizowanych wywiadów diagnostycznych. W praktyce klinicznej i badaniach naukowych popularny jest Ustrukturalizowany Wywiad Kliniczny SCID-5, za pomocą którego uzyskuje się diagnozy ściśle odpowiadające kryteriom diagnostycznym podręcznika DSM-5.

Podsumowując, celem oceny psychologicznej jest rozpoznanie i opisanie objawów pacjenta, określenie, na ile jego problemy są poważne i przewlekłe, wykrycie czynników, które mogły przyczynić się do powstania problemów, oraz zbadanie zasobów, którymi pacjent dysponuje, a które można wykorzystać w programie leczenia.


centrum Amygdala dyplomowanym psychologiem diagnostą -certyfikat Polskiego Towarzystwa Psychologicznego- jest Michał Dolistowski tel: 796-881-238. Osoby zainteresowane umówieniem wizyty zapraszamy do kontaktu.

31 października, 2019

Wpis ten jest wpisem gościnnym. Autorce wpisu bardzo dziękujemy za podzielenie się swoimi doświadczeniami, dzięki którym możemy przybliżyć czytelnikowi zaburzenie osobowości typu Borderline.

Kryteria zaburzenia osobowości typu Borderline odzwierciedlają wzorzec chwiejności i dysregulacji w sferze behawioralnej, poznawczej i emocjonalnej.

Oznacza to, że często czuję się zagubiona, bo nie wiem jak mam się zachować. Często odczuwam wyrzuty sumienia bo chcąc zadbać o potrzeby najbliższych mi osób “zapominam” o swoich własnych, a gdy chcę by moje potrzeby były brane pod uwagę, to często czuję się niekomfortowo, że dbając o swoje potrzeby “nie dbam” o potrzeby najbliższych mi osób. Tak naprawdę, to zawsze chcę dbać jednocześnie o potrzeby moje i moich najbliższych. Gdy nie dbam o potrzeby bliskich mi osób bardzo mnie to boli i bardzo to przeżywam, a jednocześnie bardzo mnie boli i bardzo mi smutno, gdy inni nie dbają o moje potrzeby.

Otaczający mnie świat, często jawi mi się jako zimny i srogi. Świat, który w każdej chwili może mnie “ukarać” jeśli zrobię coś źle. Spieszę wyjaśnić, że ten sam świat jawi mi się równie często w kolorowych i ciepłych barwach. Trudne chwile mam wtedy, gdy jestem przemęczona ( przebywanie wśród ludzi potrafi mnie zmęczyć), w takich chwilach wszystko zaczyna jawić mi się w czarnych barwach, pocieszające jest, że po takich momentach znowu wychodzi słońce i siły mi wracają. Często czuję ( równocześnie), dużą ilość różnych emocji od pozytywnych do negatywnych i samo to jest wyczerpujące, a w takich chwilach walczę też by nurt negatywnych emocji nie schwycił mnie w swoje sidła, bo ja nie chcę by kierowały mną te negatywne emocje.

Osoba z zaburzeniem osobowości typu Borderline ma zazwyczaj trudności z epizodyczną depresją, lękiem i drażliwością, jak i problemy ze złością i wyrażaniem złości.

Od mojej psychoterapeutki słyszałam, że różne osoby z zaburzeniem osobowości typu Borderline, mogą mieć różny zestaw cech. Dlatego, to co piszę, opisuje mnie i może opisywać (choć nie musi) wiele innych osób z tym zaburzeniem.

Epizodyczna depresja pojawia mi się wtedy, gdy czuje się przemęczona od nadmiernego wysiłku by zachowywać się normalnie (czytaj: jak inni), pojawia się wtedy, gdy wiem, że coś mi nie wyszło, a bardzo starałam się by moje zaburzenie nie dawało danego dnia o sobie znać, pojawia się wtedy, gdy boję się, że zostanę odtrącona bo nie zawsze udaje mi się zrobić wszystko tak dobrze jak bym tego od siebie oczekiwała.

I przechodzimy do tematu lęku… Lęk to dla mnie pojęcie wielowymiarowe bo odczuwam go w wielu różnych sytuacjach i na wiele sposobów. Odczuwam lęk w swojej głowie ( w końcu to tam znajdują się ludzkie myśli, przemyślenia, obserwacje), odczuwam lęk w swoim sercu ( mam wrodzoną wadę serca, więc lęk/ stres i wada serca to bardzo wybuchowe połączenie), odczuwam lęk w brzuchu (gdy bardzo mnie boli). W jakich sytuacjach odczuwam lęk? W sytuacji gdy mam przed sobą nowe dla mnie zadania, a bardzo chcę samej sobie udowodnić, że mogę, że jestem w stanie zrobić dane zadanie dobrze. Odczuwam lęk, gdy mówię innym o moich potrzebach, bo boję się, że to co mówię zostanie źle odebrane lub doprowadzi do sprzeczki (nie lubię sprzeczek i kłótni). Odczuwam lęk gdy dzieje się coś, na co wcześniej nie zdążyłam się przygotować. Odczuwam lęk, na myśl o tym, że ważne dla mnie relacje mogą się skończyć. (wiem, że czasem tak się dzieje, że relacje dobiegają końca, ale bardzo mnie to przeraża). Z lękiem i negatywnymi emocjami mam tak, że odczuwam je bardzo wyraźnie, ale jeśli tylko starcza mi sił to staram się pokazywać negatywne emocje innym ludziom, na bardzo małą skalę. Innymi słowy to co pokazuję innym, jest zaledwie małym % tego, jak w danej chwili źle się czuję. Bo wracając do tematu lęku, często czuję lęk przed obarczaniem innych swoimi problemami. Często przemilczam swoje trudności.

Co do odczuwanej złości i wyrażania złości, ciężko mi się jednoznacznie wypowiedzieć w tej kwestii, gdyż za moją impulsywność może odpowiadać tak samo wada serca i trudności z oddychaniem gdy coś mnie wyprowadzi z równowagi, jak i zaburzenie zaczynające się na literę B.


W centrum “Amygdala” zajmujemy się diagnozą zaburzeń osobowości, zapraszamy na konsultacje do dyplomowanego psychologa diagnosty-certyfikat Polskiego Towarzystwa Psychologicznego- Michała Dolistowskiego tel: 796-881-238

27 października, 2019

Psychologia zaburzeń zajmuje się szukaniem odpowiedzi na pytanie o to, co sprawia, że ludzie odczuwają psychiczne cierpienie i przejawiają nieprzystosowane zachowania.

Skłonność do rozwinięcia się zaburzenia czy choroby jest nazywana podatnością. Przyjmuje się, że wiele zaburzeń psychicznych pojawia się w momencie, gdy na osobę mającą skłonność do danego zaburzenia- podatną na nie- zaczynają oddziaływać określone stresory.

Stres to doświadczenie lub reakcja jednostki na okoliczności postrzegane przez nią jako zbyt obciążające lub przerastające jej możliwości radzenia sobie. O stresie mówimy na ogół wówczas, gdy jednostka styka się z epizodycznymi lub stale występującymi wydarzeniami, które są niepożądane. Przykładem może być sytuacja dziecka przeżywającego śmierć jednego z rodziców, u którego na skutek tych przeżyć może rozwinąć się predyspozycja do depresji lub podatność na tę chorobę w dorosłym życiu.

BIOLOGICZNE CZYNNIKI SPRAWCZE

Tradycyjna perspektywa biologiczna traktuje zaburzenia psychiczne jako choroby, których główne objawy mają charakter poznawczy, emocjonalny lub behawioralny. Zaburzenia psychiczne są zatem rozpatrywane jako zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego, autonomicznego układu nerwowego i/ lub układu hormonalnego, które zostały albo odziedziczone, albo wywołane jakimiś procesami chorobowymi.

Istnieją 4 kategorie czynników biologicznych, które odgrywają szczególną rolę w rozwoju nieadaptacyjnych zachowań. Są to: nieprawidłowości dotyczące neuroprzekaźników i hormonów w mózgu oraz w innych częściach układu nerwowego, podatność genetyczna, temperament oraz dysfunkcja mózgu i plastyczność nerwowa.

Nieprawidłowości związane z układem hormonalnym mogą prowadzić do depresji i zaburzenia stresowego pourazowego (PTSD). Badania z dziedziny genetyki rozwojowej wykazały, że poważne wady lub zaburzenia mogą być związane z nieprawidłowościami dotyczącymi struktury lub liczby chromosomów. Na przykład zespół Downa to zaburzenie intelektualne (charakteryzuje się również rozpoznawalnymi rysami twarzy- płaski profil i skośne oczy) spowodowane trisomią (obecnością trzech zamiast dwóch chromosomów) chromosomu 21. Zaburzenia psychiczne prawie zawsze są poligeniczne, czyli że wpływa na nie wiele genów. Geny mogą wywołać na przykład nieprawidłowości w budowie ośrodkowego układu nerwowego, zaburzenia procesów chemicznych zachodzących w mózgu oraz gospodarki hormonalnej organizmu bądź nadmierny wzrost lub nadmierny spadek reaktywności autonomicznego układu nerwowego, pośredniczącego w powstawaniu wielu reakcji emocjonalnych człowieka.

PERSPEKTYWA PSYCHOLOGICZNA

Zygmunt Freud założył szkołę psychoanalityczną, która podkreśla znaczenie nieświadomych motywów i myśli oraz ich dynamiczne wzajemne powiązania determinujące zachowanie- zarówno normalne, jak i zaburzone. Według Freuda w głębi nieświadomości kryją się bolesne wspomnienia, zakazane pragnienia i inne doświadczenia, które zostały wyparte ze świadomości. Freud był przekonany, że treści nieświadome wciąż szukają możliwości ekspresji, więc pojawiają się w fantazjach, snach, przejęzyczeniach. Dopóki nie zostaną przywrócone do świadomości i z nią zintegrowane- na przykład za pomocą psychoanalizy- dopóty mogą wywoływać zachowania irracjonalne i nieprzystosowane. Według Freuda niemożność rozwiązania wewnątrzpsychicznych konfliktów prowadzi do zaburzeń psychicznych.

Według psychologów behawioralnych, analiza bezpośrednio obserwowalnych zachowań oraz bodźców i warunków wzmacniających, które je kontrolują, może być podstawą zrozumienia ludzkiego zachowania, zarówno normalnego, jak i zaburzonego. Głównym obiektem zainteresowania przedstawicieli podejścia behawioralnego jest uczenie się, czyli modyfikacja zachowania na skutek doświadczenia. Behawioryści skupili się na wpływie warunków (bodźców) środowiskowych na procesy nabywania, modyfikowania i eliminowania różnych wzorców reakcji, zarówno adaptacyjnych, jak i nieadaptacyjnych.

Zachowanie nieprzystosowane postrzegane jest jako skutek nieumiejętności nauczenia się niezbędnych zachowań bądź kompetencji adaptacyjnych ( np. nawiązywanie satysfakcjonujących osobistych relacji z innymi ludźmi) i/ lub wyuczenia się reakcji nieskutecznych bądź nieprzystosowanych. Zachowanie to jest zatem rezultatem procesu uczenia się, który przybrał zły obrót, i definiowane jest w kategoriach konkretnych, obserwowalnych i niepożądanych reakcji.

Poznawczo lub poznawczo-behawioralne koncepcje zaburzonego zachowania na ogół koncentrują się wokół tego, w jaki sposób może dojść do zniekształcenia myśli i przetwarzania informacji oraz jak to może wpłynąć na pojawienie się nieprzystosowanych emocji i zachowań.

PRZEMOC DOMOWA

Pozbawienie dziecka niezbędnych zasobów zwykle zapewnianych przez rodziców lub opiekunów może naznaczyć jego psychikę głębokimi i czasem nieodwracalnymi bliznami. Deprywacja taka może zakłócić proces rozwoju podstawowej ufności, może opóźnić nabycie potrzebnych umiejętności lub spowodować wykształcenie dysfunkcyjnych schematów, w których relacje międzyludzkie jawią się jako niestabilne, niewarte zaufania i pozbawione uczuć.

Rodzice mogą zaniedbywać dziecko na wiele sposobów: nie zaspokajając jego fizycznych potrzeb, nie zapewniając mu miłości i nie okazując uczuć, nie interesując się jego sprawami i osiągnięciami, nie spędzając z nim czasu lub nie nadzorując jego aktywności. Do przypadków maltretowania dzieci przez rodziców zalicza się okrutne traktowanie w postaci znęcania się emocjonalnego lub fizycznego bądź molestowanie seksualne. Maltretowanie ze strony rodziców (przemoc fizyczna lub seksualna bądź oba rodzaje naraz) ma wiele negatywnych konsekwencji dla emocjonalnego, intelektualnego i fizycznego rozwoju dziecka.

Dzieci doświadczające maltretowania mają skłonność do zbytniej agresji (zarówno werbalnej jak i fizycznej), także przeradzającej się w dręczenie. Niektóre z nich reagują złością i agresją nawet na przyjazne gesty i propozycje ze strony rówieśników. Badacze stwierdzili również, że maltretowane dzieci często mają trudności z nabywaniem umiejętności językowych oraz poważne problemy behawioralne, emocjonalne i społeczne, w tym zaburzenia zachowania, zaburzenia depresyjne i lękowe, a także niepoprawne relacje z rówieśnikami, którzy starają się ich unikać lub je odrzucają.

Skutki wykorzystywania doświadczonego w dzieciństwie mogą się utrzymywać w wieku młodzieńczym i w dorosłym życiu. Spora część osób, które odrzucają lub wykorzystują swoje dzieci, to ofiary odrzucenia przez rodziców w dzieciństwie. Warto jednak pamiętać, że źle traktowane dzieci- czy to maltretowane, czy zaniedbywane- mogą robić postępy, przynajmniej do pewnego stopnia, jeśli tylko zmienią się warunki otrzymywanej przez nie opieki.

Zaburzona struktura rodzinna jest głównym czynnikiem ryzyka zwiększającym podatność jednostki na konkretne stresory. Konflikty małżeńskie o większym nasileniu mogą narazić dzieci na kontakt z jednym lub kilkoma czynnikami stresującymi: zaniedbaniem lub wykorzystaniem, mieszkaniem z rodzicem dotkniętym poważnym zaburzeniem, autorytarnym lub zaniedbującym stylem sprawowania opieki rodzicielskiej i przemocą wobec jednego z małżonków. Kilka przeprowadzonych badań wyraźnie potwierdziło, że szkodliwe skutki poważnych konfliktów między rodzicami odczuwane są przez dzieci także w dorosłym życiu.

ZABURZONE RELACJE Z RÓWIEŚNIKAMI

Ważne relacje z rówieśnikami zwykle nawiązywane są już w wieku przedszkolnym. Gdy relacje te nie przebiegają pomyślnie następuje zjawisko wykluczenia z grupy rówieśniczej. Długotrwałe wykluczenie z grupy wiąże się przede wszystkim z ryzykiem wzrostu absencji w szkole i pogorszenia się wyników w nauce, a doznawanie przemocy ze strony rówieśników może sprawić, że dziecko zacznie unikać chodzenia do szkoły.

W ostatnich latach w wielu szkołach pojawiła się nowa, szczególnie okrutna forma znęcania się- cyberprzemoc. Cyberprzemoc to obrażanie, nękanie i zastraszanie za pośrednictwem internetu, zamieszczanie na stronach i social mediach plotek i informacji z czyjegoś życia prywatnego lub intymnego. Psychologiczne konsekwencje tej formy przemocy obejmują: obniżenie poczucia własnej wartości, lęk, fobię szkolną, myśli samobójcze, a nawet samobójstwo.

Dzieci odrzucane przez rówieśników można podzielić na 2 typy: nadmiernie agresywny i nadmiernie wycofany. Dzieci odrzucane z powodu agresji w interakcjach z rówieśnikami przyjmują postawę zbytnio roszczeniową i agresywną. Łatwo się obrażają i przypisują przekomarzającym się z nimi kolegom wrogie intencje, co prowadzi do eskalacji konfrontacji. Takie osoby częściej też przejawiają postawę odwetową i rzadziej są skłonne do wybaczania innym. Postawę tę obserwuje się zwłaszcza u dzieci, które były maltretowane przez rodziców, dlatego wykształciły zaburzony obraz opiekuna, więc spodziewają się złego traktowania ze strony innych. Mając takie nastawienie mogą podchodzić do interakcji społecznych z nadmiernym lękiem, złością i pobudzeniem.

Druga grupa dzieci stale odrzucanych przez rówieśników to te, które wcale nie są agresywne, a wręcz przeciwnie- wysoce nieasertywne i uległe, często z powodu silnego lęku przed wyszydzeniem lub atakiem. Postawa izolacji może mieć poważne konsekwencje, gdyż często prowadzi do odrzucenia przez rówieśników, co z kolei pozbawia dziecko kolejnych szans na poznanie reguł zachowań społecznych. Zwykle też postawa ta skutkuje dalszymi niepowodzeniami w kontaktach społecznych lub powoduje, że dziecko staje się ofiarą przemocy i znęcania się ze strony rówieśników, co jeszcze bardziej osłabia wiarę w siebie i poczucie własnej wartości, czasem prowadząc do osamotnienia, depresji i lęku, zwłaszcza na etapie szkoły podstawowej.

Zwykle przyjmuje się, że zachowanie zaburzone lub nieprzystosowane jest wynikiem łącznego oddziaływania predyspozycji czy podatności na dane zaburzenie oraz stresorów ograniczających możliwości radzenia sobie. Ryzyko wystąpienia zaburzeń zwiększają takie czynniki, jak: niski status społeczno- ekonomiczny i bezrobocie, uprzedzenia i dyskryminacja na tle rasowym, płciowym i etnicznym, zmiany społeczne i niepewność, przemoc miejska i bezdomność.