Tag Archives: DIAGNOZA PSYCHOLOGICZNA

  • 0

Ocena Kliniczna i Diagnoza

Tags : 

Ocena kliniczna to procedura, w której trakcie psycholog, wykorzystując testy psychologiczne, obserwacje i wywiady, podsumowuje objawy i problemy pacjenta. Diagnoza kliniczna to proces dochodzenia do klasyfikacji objawów klienta według wytycznych jasno zdefiniowanych w takich klasyfikacjach jak DSM-5 czy ICD-10.

PODSTAWOWE ELEMENTY OCENY

Psycholog musi rozpoznać podstawowy problem, czyli główne objawy występujące u pacjenta i prezentowane przez niego zachowania. Psycholog szuka odpowiedzi na pytania czy jest to problem wywołany stresorem środowiskowym, takim jak rozwód lub utrata pracy, czy może jest to manifestacja jakiegoś poważniejszego i długotrwałego zaburzenia, od jak dawna dany stan trwa i jak klient radzi sobie z tym problemem, z jakiej pomocy korzystał do tej pory, czy występują oznaki zachowań autodestrukcyjnych, do jakiego stopnia problem wpływa na jakość pełnienia przez niego ról społecznych, czy zachowania klienta spełniają kryteria któregoś z wzorców opisanych w podręczniku diagnostycznym DSM-5? Właściwa ocena powinna zawierać obiektywny opis zachowania danej osoby. Jak zazwyczaj reaguje ona na innych ludzi? Czy w jej zachowaniu występuje nadmierne objadanie się lub picie? Czy prezentuje ona jakieś zauważalne deficyty, na przykład umiejętności społecznych? Do jakiego stopnia jej zachowanie jest dostosowane do sytuacji?

Ocena powinna zawierać opis wszelkich mających znaczenie trwałych cech osobowości klienta. Czy klient potrafi przyjąć oferowaną pomoc? Czy jest zdolny do autentycznego zaangażowania uczuciowego i czy jest w stanie przyjąć na siebie odpowiedzialność za dobro drugiego człowieka? Ważna jest także ocena kontekstu społecznego, w jakim klient funkcjonuje. Jakie czynniki stresogenne występują w jego życiu i na jakie wsparcie może on liczyć? Ocena powinna umożliwić psychologowi opracowywanie hipotez na temat zachowań klienta w przyszłości. Które zachowania należy zmienić w pierwszej kolejności i jakie metody terapii mogą być w tym najskuteczniejsze? Jak dużych zmian można się spodziewać po zastosowaniu konkretnej terapii?

RZETELNOŚĆ, TRAFNOŚĆ I STANDARYZACJA OCENY

Test lub pomiar psychologiczny, aby był skuteczny, musi być rzetelny. Rzetelność opisuje stopień, z jakim narzędzie pomiarowe daje taki sam wynik za każdym razem, gdy używane jest do oceny tej samej rzeczy. W kontekście klasyfikacji lub oceny psychologicznej rzetelność to stopień, w jakim narzędzie pomiaru jest zgodne w ocenie, że zachowanie danej osoby pasuje do konkretnej kategorii diagnostycznej. Test psychologiczny i system klasyfikacji muszą być trafne. Trafność to stopień, w jakim narzędzie pomiaru rzeczywiście mierzy to, do czego mierzenia zostało stworzone. Standaryzacja to proces stosowania, punktowania i interpretowania testu psychologicznego w konsekwentny, czyli standardowy, sposób.

RELACJA TERAPEUTYCZNA

Aby ocena psychologiczna dała jasny obraz zachowań i symptomów klienta, ten musi czuć się komfortowo podczas rozmowy z psychologiem. Osoba badana musi mieć przekonanie, iż badanie pomoże psychologowi w pełni zrozumieć jej problemy, a także musi wiedzieć, w jaki sposób testy zostaną przeprowadzone i jak zostaną włączone w proces oceny jej stanu zdrowia. Psycholog powinien wyjaśnić, jak będzie przebiegać ocena i w jaki sposób uzyskane w wyniku badania informacje pomogą stworzyć jasny obraz problemów danego klienta. Klient otrzymuje informację, że uczucia, przekonania, postawy i szczegóły z życia osobistego, którymi dzieli się on z psychologiem, zostaną użyte w odpowiedni sposób, będą objęte ścisłą tajemnicą.

OCENA PSYCHOSPOŁECZNA

Ocena psychospołeczna to uzyskanie realistycznego obrazu osoby badanej w interakcji z jej środowiskiem społecznym. Obraz taki zawiera istotne informacje o cechach osobowościowych klienta i aktualnym poziomie jego funkcjonowania, a także dane na temat stresorów, z jakimi styka się on w swoim życiu, oraz dotyczące zasobów, jakimi dysponuje. Jedną z metod służącą do przeprowadzenia oceny psychospołecznej jest wywiad.

Wywiad to na ogół osobista rozmowa z klientem, pod czas której psycholog uzyskuje informacje o różnych aspektach jego sytuacji, jego zachowaniu i osobowości. Jednym z przydatnych narzędzi oceny, jakimi dysponuje psycholog, jest bezpośrednia obserwacja charakterystycznych zachowań klienta. Głównym celem obserwacji jest poszerzenie wiedzy na temat funkcjonowania psychicznego danej osoby dzięki przyjrzeniu się jej wyglądowi i zachowaniom w różnych kontekstach. Wielu psychologów oprócz dokonywania obserwacji prosi klientów o pomoc w zbieraniu potrzebnych danych, zlecając im prowadzenie samoobserwacji, czyli obserwowanie oraz opisywanie własnych zachowań, myśli i odczuć w różnych sytuacjach.

TESTY PSYCHOLOGICZNE

Naukowo opracowane testy psychologiczne to wystandaryzowane zestawy procedur lub zadań służące do uzyskania przykładów zachowań osoby badanej. Reakcje badanego porównuje się z reakcjami innych osób o podobnych cechach demograficznych, zwykle za pomocą ustalonych norm testowych lub rozkładu wyników testu. Za pomocą testów psychologicznych można mierzyć takie cechy, jak: wzorce radzenia sobie, wzorce motywacji, cechy osobowości, zachowania związane z pełnionymi rolami, wartości, poziom depresji lub lęku oraz funkcje intelektualne. W praktyce psychologicznej stosuje się dwie główne kategorie testów: testy inteligencji i testy osobowości (projekcyjne i obiektywne).

Do pomiaru zdolności intelektualnych dzieci stosuje się takie narzędzia jak Skala Inteligencji Wechslera dla Dzieci-WISC-R. Najpopularniejszym testem inteligencji dla dorosłych jest Skala Inteligencji Wechslera dla Dorosłych-WAIS-R. Skala zawiera materiał werbalny i zadaniowy i składa się z 15 testów.

Testy projekcyjne mają na celu odkrycie, w jaki sposób struktura osobowości danej osoby i jej doświadczenia z przeszłości wpływają na postrzeganie przez nią dwuznacznych sygnałów płynących z otoczenia. Najbardziej znane testy projekcyjne to test plam atramentowych Rorschacha, Test Apercepcji Tematycznej i test zdań niedokończonych.

Obiektywne testy osobowości to narzędzia ustrukturalizowane, wykorzystujące kwestionariusze, inwentarze samoopisu lub skale oceny, które zawierają starannie sformułowane pytania lub stwierdzenia oraz kilka podanych odpowiedzi do wyboru. Jednym z najpopularniejszych testów osobowości jest NEO-PI-R (Neuroticism-Extroversion-Openness Personality Inventory), który dostarcza informacji na temat głównych czynników osobowościowych. Najczęściej stosowanym testem oceny osobowości jest Minnesocki Wielowymiarowy Inwentarz Osobowości (MMPI-2). Stosowany jest w badaniach klinicznych i sądowych oraz w badaniach naukowych poświęconych objawom psychopatologicznym.

KLASYFIKACJA ZABURZEŃ PSYCHICZNYCH

Obecnie w użyciu są dwa główne systemy klasyfikacji chorób psychiatrycznych: międzynarodowa klasyfikacja chorób opracowana przez Światową Organizację Zdrowia International classification of diseases (ICD-10) oraz Diagnostic and statistical manual of mental disorders (Diagnostyczny i statystyczny podręcznik zaburzeń psychicznych) Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego (DSM-5). Podręcznik DSM-5 określa, które podtypy zaburzeń psychicznych są aktualnie oficjalnie uznane, i dla każdego z nich podaje zestaw kryteriów.

Opracowano kilka wzorców ustrukturalizowanych wywiadów diagnostycznych. W praktyce klinicznej i badaniach naukowych popularny jest Ustrukturalizowany Wywiad Kliniczny SCID-5, za pomocą którego uzyskuje się diagnozy ściśle odpowiadające kryteriom diagnostycznym podręcznika DSM-5.

Podsumowując, celem oceny psychologicznej jest rozpoznanie i opisanie objawów pacjenta, określenie, na ile jego problemy są poważne i przewlekłe, wykrycie czynników, które mogły przyczynić się do powstania problemów, oraz zbadanie zasobów, którymi pacjent dysponuje, a które można wykorzystać w programie leczenia.


centrum „Amygdala” dyplomowanymi psychologami diagnostami -certyfikaty Polskiego Towarzystwa Psychologicznego- są Michał Dolistowski tel: 796-881-238 i Katarzyna Podleska tel: 604-484-845. Osoby zainteresowane umówieniem wizyty zapraszamy do kontaktu.


Godziny otwarcia:

PONIEDZIAŁEK: 9-20
WTOREK: 9-20
ŚRODA: 9-20
CZWARTEK: 9-20
PIĄTEK: 9-19

Gdzie jesteśmy