Przyczyny zaburzeń psychicznych

  • 0

Przyczyny zaburzeń psychicznych

Tags : 

Psychologia zaburzeń zajmuje się szukaniem odpowiedzi na pytanie o to, co sprawia, że ludzie odczuwają psychiczne cierpienie i przejawiają nieprzystosowane zachowania.

Skłonność do rozwinięcia się zaburzenia czy choroby jest nazywana podatnością. Przyjmuje się, że wiele zaburzeń psychicznych pojawia się w momencie, gdy na osobę mającą skłonność do danego zaburzenia- podatną na nie- zaczynają oddziaływać określone stresory.

Stres to doświadczenie lub reakcja jednostki na okoliczności postrzegane przez nią jako zbyt obciążające lub przerastające jej możliwości radzenia sobie. O stresie mówimy na ogół wówczas, gdy jednostka styka się z epizodycznymi lub stale występującymi wydarzeniami, które są niepożądane. Przykładem może być sytuacja dziecka przeżywającego śmierć jednego z rodziców, u którego na skutek tych przeżyć może rozwinąć się predyspozycja do depresji lub podatność na tę chorobę w dorosłym życiu.

BIOLOGICZNE CZYNNIKI SPRAWCZE

Tradycyjna perspektywa biologiczna traktuje zaburzenia psychiczne jako choroby, których główne objawy mają charakter poznawczy, emocjonalny lub behawioralny. Zaburzenia psychiczne są zatem rozpatrywane jako zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego, autonomicznego układu nerwowego i/ lub układu hormonalnego, które zostały albo odziedziczone, albo wywołane jakimiś procesami chorobowymi.

Istnieją 4 kategorie czynników biologicznych, które odgrywają szczególną rolę w rozwoju nieadaptacyjnych zachowań. Są to: nieprawidłowości dotyczące neuroprzekaźników i hormonów w mózgu oraz w innych częściach układu nerwowego, podatność genetyczna, temperament oraz dysfunkcja mózgu i plastyczność nerwowa.

Nieprawidłowości związane z układem hormonalnym mogą prowadzić do depresji i zaburzenia stresowego pourazowego (PTSD). Badania z dziedziny genetyki rozwojowej wykazały, że poważne wady lub zaburzenia mogą być związane z nieprawidłowościami dotyczącymi struktury lub liczby chromosomów. Na przykład zespół Downa to zaburzenie intelektualne (charakteryzuje się również rozpoznawalnymi rysami twarzy- płaski profil i skośne oczy) spowodowane trisomią (obecnością trzech zamiast dwóch chromosomów) chromosomu 21. Zaburzenia psychiczne prawie zawsze są poligeniczne, czyli że wpływa na nie wiele genów. Geny mogą wywołać na przykład nieprawidłowości w budowie ośrodkowego układu nerwowego, zaburzenia procesów chemicznych zachodzących w mózgu oraz gospodarki hormonalnej organizmu bądź nadmierny wzrost lub nadmierny spadek reaktywności autonomicznego układu nerwowego, pośredniczącego w powstawaniu wielu reakcji emocjonalnych człowieka.

PERSPEKTYWA PSYCHOLOGICZNA

Zygmunt Freud założył szkołę psychoanalityczną, która podkreśla znaczenie nieświadomych motywów i myśli oraz ich dynamiczne wzajemne powiązania determinujące zachowanie- zarówno normalne, jak i zaburzone. Według Freuda w głębi nieświadomości kryją się bolesne wspomnienia, zakazane pragnienia i inne doświadczenia, które zostały wyparte ze świadomości. Freud był przekonany, że treści nieświadome wciąż szukają możliwości ekspresji, więc pojawiają się w fantazjach, snach, przejęzyczeniach. Dopóki nie zostaną przywrócone do świadomości i z nią zintegrowane- na przykład za pomocą psychoanalizy- dopóty mogą wywoływać zachowania irracjonalne i nieprzystosowane. Według Freuda niemożność rozwiązania wewnątrzpsychicznych konfliktów prowadzi do zaburzeń psychicznych.

Według psychologów behawioralnych, analiza bezpośrednio obserwowalnych zachowań oraz bodźców i warunków wzmacniających, które je kontrolują, może być podstawą zrozumienia ludzkiego zachowania, zarówno normalnego, jak i zaburzonego. Głównym obiektem zainteresowania przedstawicieli podejścia behawioralnego jest uczenie się, czyli modyfikacja zachowania na skutek doświadczenia. Behawioryści skupili się na wpływie warunków (bodźców) środowiskowych na procesy nabywania, modyfikowania i eliminowania różnych wzorców reakcji, zarówno adaptacyjnych, jak i nieadaptacyjnych.

Zachowanie nieprzystosowane postrzegane jest jako skutek nieumiejętności nauczenia się niezbędnych zachowań bądź kompetencji adaptacyjnych ( np. nawiązywanie satysfakcjonujących osobistych relacji z innymi ludźmi) i/ lub wyuczenia się reakcji nieskutecznych bądź nieprzystosowanych. Zachowanie to jest zatem rezultatem procesu uczenia się, który przybrał zły obrót, i definiowane jest w kategoriach konkretnych, obserwowalnych i niepożądanych reakcji.

Poznawczo lub poznawczo-behawioralne koncepcje zaburzonego zachowania na ogół koncentrują się wokół tego, w jaki sposób może dojść do zniekształcenia myśli i przetwarzania informacji oraz jak to może wpłynąć na pojawienie się nieprzystosowanych emocji i zachowań.

PRZEMOC DOMOWA

Pozbawienie dziecka niezbędnych zasobów zwykle zapewnianych przez rodziców lub opiekunów może naznaczyć jego psychikę głębokimi i czasem nieodwracalnymi bliznami. Deprywacja taka może zakłócić proces rozwoju podstawowej ufności, może opóźnić nabycie potrzebnych umiejętności lub spowodować wykształcenie dysfunkcyjnych schematów, w których relacje międzyludzkie jawią się jako niestabilne, niewarte zaufania i pozbawione uczuć.

Rodzice mogą zaniedbywać dziecko na wiele sposobów: nie zaspokajając jego fizycznych potrzeb, nie zapewniając mu miłości i nie okazując uczuć, nie interesując się jego sprawami i osiągnięciami, nie spędzając z nim czasu lub nie nadzorując jego aktywności. Do przypadków maltretowania dzieci przez rodziców zalicza się okrutne traktowanie w postaci znęcania się emocjonalnego lub fizycznego bądź molestowanie seksualne. Maltretowanie ze strony rodziców (przemoc fizyczna lub seksualna bądź oba rodzaje naraz) ma wiele negatywnych konsekwencji dla emocjonalnego, intelektualnego i fizycznego rozwoju dziecka.

Dzieci doświadczające maltretowania mają skłonność do zbytniej agresji (zarówno werbalnej jak i fizycznej), także przeradzającej się w dręczenie. Niektóre z nich reagują złością i agresją nawet na przyjazne gesty i propozycje ze strony rówieśników. Badacze stwierdzili również, że maltretowane dzieci często mają trudności z nabywaniem umiejętności językowych oraz poważne problemy behawioralne, emocjonalne i społeczne, w tym zaburzenia zachowania, zaburzenia depresyjne i lękowe, a także niepoprawne relacje z rówieśnikami, którzy starają się ich unikać lub je odrzucają.

Skutki wykorzystywania doświadczonego w dzieciństwie mogą się utrzymywać w wieku młodzieńczym i w dorosłym życiu. Spora część osób, które odrzucają lub wykorzystują swoje dzieci, to ofiary odrzucenia przez rodziców w dzieciństwie. Warto jednak pamiętać, że źle traktowane dzieci- czy to maltretowane, czy zaniedbywane- mogą robić postępy, przynajmniej do pewnego stopnia, jeśli tylko zmienią się warunki otrzymywanej przez nie opieki.

Zaburzona struktura rodzinna jest głównym czynnikiem ryzyka zwiększającym podatność jednostki na konkretne stresory. Konflikty małżeńskie o większym nasileniu mogą narazić dzieci na kontakt z jednym lub kilkoma czynnikami stresującymi: zaniedbaniem lub wykorzystaniem, mieszkaniem z rodzicem dotkniętym poważnym zaburzeniem, autorytarnym lub zaniedbującym stylem sprawowania opieki rodzicielskiej i przemocą wobec jednego z małżonków. Kilka przeprowadzonych badań wyraźnie potwierdziło, że szkodliwe skutki poważnych konfliktów między rodzicami odczuwane są przez dzieci także w dorosłym życiu.

ZABURZONE RELACJE Z RÓWIEŚNIKAMI

Ważne relacje z rówieśnikami zwykle nawiązywane są już w wieku przedszkolnym. Gdy relacje te nie przebiegają pomyślnie następuje zjawisko wykluczenia z grupy rówieśniczej. Długotrwałe wykluczenie z grupy wiąże się przede wszystkim z ryzykiem wzrostu absencji w szkole i pogorszenia się wyników w nauce, a doznawanie przemocy ze strony rówieśników może sprawić, że dziecko zacznie unikać chodzenia do szkoły.

W ostatnich latach w wielu szkołach pojawiła się nowa, szczególnie okrutna forma znęcania się- cyberprzemoc. Cyberprzemoc to obrażanie, nękanie i zastraszanie za pośrednictwem internetu, zamieszczanie na stronach i social mediach plotek i informacji z czyjegoś życia prywatnego lub intymnego. Psychologiczne konsekwencje tej formy przemocy obejmują: obniżenie poczucia własnej wartości, lęk, fobię szkolną, myśli samobójcze, a nawet samobójstwo.

Dzieci odrzucane przez rówieśników można podzielić na 2 typy: nadmiernie agresywny i nadmiernie wycofany. Dzieci odrzucane z powodu agresji w interakcjach z rówieśnikami przyjmują postawę zbytnio roszczeniową i agresywną. Łatwo się obrażają i przypisują przekomarzającym się z nimi kolegom wrogie intencje, co prowadzi do eskalacji konfrontacji. Takie osoby częściej też przejawiają postawę odwetową i rzadziej są skłonne do wybaczania innym. Postawę tę obserwuje się zwłaszcza u dzieci, które były maltretowane przez rodziców, dlatego wykształciły zaburzony obraz opiekuna, więc spodziewają się złego traktowania ze strony innych. Mając takie nastawienie mogą podchodzić do interakcji społecznych z nadmiernym lękiem, złością i pobudzeniem.

Druga grupa dzieci stale odrzucanych przez rówieśników to te, które wcale nie są agresywne, a wręcz przeciwnie- wysoce nieasertywne i uległe, często z powodu silnego lęku przed wyszydzeniem lub atakiem. Postawa izolacji może mieć poważne konsekwencje, gdyż często prowadzi do odrzucenia przez rówieśników, co z kolei pozbawia dziecko kolejnych szans na poznanie reguł zachowań społecznych. Zwykle też postawa ta skutkuje dalszymi niepowodzeniami w kontaktach społecznych lub powoduje, że dziecko staje się ofiarą przemocy i znęcania się ze strony rówieśników, co jeszcze bardziej osłabia wiarę w siebie i poczucie własnej wartości, czasem prowadząc do osamotnienia, depresji i lęku, zwłaszcza na etapie szkoły podstawowej.

Zwykle przyjmuje się, że zachowanie zaburzone lub nieprzystosowane jest wynikiem łącznego oddziaływania predyspozycji czy podatności na dane zaburzenie oraz stresorów ograniczających możliwości radzenia sobie. Ryzyko wystąpienia zaburzeń zwiększają takie czynniki, jak: niski status społeczno- ekonomiczny i bezrobocie, uprzedzenia i dyskryminacja na tle rasowym, płciowym i etnicznym, zmiany społeczne i niepewność, przemoc miejska i bezdomność.


Leave a Reply

Godziny otwarcia:

PONIEDZIAŁEK: 9-20
WTOREK: 9-20
ŚRODA: 9-20
CZWARTEK: 9-20
PIĄTEK: 9-19

Gdzie jesteśmy